Береке-бірліктен айрылған халықтың басын біріктірді
Саяси бірлігін, әскери күшінің дәрежесін қалпына келтіруге тырысады
1537 Жылы 27-шілде күні қантөгіс, сұрапыл соғыс болды
Осы соғыста Тоғым хан бастаған отыз жеті сұлтан қаза табады
Онымен қоса Тоғым ханнның тоғыз сары деген атқа жеткен тоғыз ұлы да шейт болады
Тоғым хан – мың жарым жылдық қазақ тарихындағы ең айтулы ерлердің бірі, ең ұлы марқұмдар қатарындағы қасиетті кісі
Қазақ Ордасы қайта нығайып, қуатты ұлысқа айналды
Қазақ хандығын 42 жыл басқарды
Қажырлы да қабілетті қайраткер, дипломатиялық дарыны мол майталман хан
Моғолстанға соғыс ашады
Көшім ханды талқандайды
Моғолстаннан келген қатерді жойып, Қазақ хандығының абыройын арттырады
Хақназар “қазақтар мен қырғыздар патшасы” деген атақ алған
Шағатай әулетінен шыққан Наурыз–Ахметтің немересі Баба сұлтан Хақназар ханды у беріп, қастандықпен өлтіреді
Әз Жәнібектен туған Жәдік сұлтанның баласы
Ауыр қауіп-қатер төнген елін қайта атқа қондырған
Сөйтіп баласы Тәуекел сұлтанды ертіп Бұхар ханы Абдолла ханмен тізе қосы отырып сансыз соғыстар жүргізген
Хақназар ханды өлтірген Баба сұлғанға қарсы 1582 жылы Ұлытау жорығына аттанады
Осы жорықта Шығай хан қайтыс болады..
Кейін бұл жорыққа Тәуекел сұлтан бас болып Баба сұлтанды өлтіреді
Таққа отырғаннан кейін Тәуекел хан елінің бұрынғы күш-қуатын 4-5 жылда қайта қалпына келтірген
Батыстан, Шығыстан, Теріскейден тыныштық бермей келген көршілерін тыныштырады
Қазақ хандығының іргесі барынша кеңейе түсті
Қазақ Ордасы халқы мол, қонысы байтақ аса қуатты мемлекетке айналды
Есім хан тарихта “Еңсегей бойлы ер Есім” деген атпен әйгілі болды
Ол таққа мұрагерлік жолмен келген
Әкесі Шығай ханның туған ағасы Тоғым хан тоғыз ұлымен бірге өлген Сан-Таш аңғарында ұлан-асыр ас беріп, биік қорым үйгізген
1598 Жылы Бұхар әміршілерімен бітім шарт жасасқан
Қазақтар мен Бұхар-Өзбек хандығы арасындағы келіспеушілікті жояды
Түркістан, Отырар, Сауран, Ташкент қалаларын Қазақ Ордасының құрамына қаратады
Сыртқы шекараны бекітіп, ішкі жағдайды орнықтырады
“Есім ханның ескі жолы” деп аталатын Заң желісі қабылданды
Қазақ Ордасы мен Бұхар-Өзбек хандығы арасындағы бітім шарт 1603 жылы жойылады
Сөйтіп жиырма жылға созылған соғыс оты тұтанады
Еңсегей бойлы ер Есім хан бастаған қалың қол, қазақ ұлысы өктем шықты
Есім ханның туысы Тұрсын сұлтан үлкен Орда ішінен оңаша отау тігіп, Есім ханға қарсы шығады
Тұрсын хан Түркістанға шабуылдап елді қырып, Есім ханның үй-ішін тұтқынға алып Ташкентке әкетеді
Есім ханның қатулы шабуылына төзе алмаған Тұрсын хан бастаған Қатаған руы жеңіліс табады
Есім хан Тұрсын ханның басын шауып тастайды
Міне осыдан “Қатағанның хан тұрсын, хан Тұрсынды ант ұрсын” деген ескі сөз қалған
Жоңғар әміршісі Батұр 1635 жылы бүкіл Моңғұл тайпаларының басын біріктіріп, 1640 жылы Жоңғар хандығын құрып “Моңғұл” – ”Ойрат Заңын” түзетеді
Есім ханның кезінде Жоңғарлар мен Қазақ Ордасы арасындағы ежелгі қайшылық ушыға түседі
Енді тынымсыз майданның 100 жылдық соғысқа айналуы дәл осы хан тұсында басталады
Қазақтың Жоңғарға қарсы алғашқы шайқасы Ыстықкөл бойында болады
Осы соғыста қазақ қолын Есім ханның өзі бастады
Ол ел бағына біткен ақылды басшы болды
Ерлігіне сүйенген халқы оны “Салқам Жәңгір” деп атаған
Басы үлкен, кеудесі кең, аласа адам болған екен
Мақсаты – туған жұртының қауіпсіздігін бекемдеу
Жоңғарлар шайқасып, оларды жеңген
Жәңгір ханды Тәуекел Бахадұр ханмен, Есім ханмен, бергі тарихымызда Абылай ханмен теңестіре аламыз
Батұр Қонтайжы өш алу үшін 1652 ж. қазақтарға кезекті шабуылын жасайды, осы шайқаста Жәңгір хан қаза тапқан
Салқам Жәңгірге дейін Тұрсын ханды қосқанда Қазақ Ордасында 14 хан болған, Салқам Жәңгір 15 хан, жетінші шейт болған.
