Және мемлекеттік бірлестіктер
№3 кесте
Этнонимі |
Т.О. құрамына кірген тайпалар |
Шаруашылығы |
Археологиялық ескерткіштер |
Саяси тарихы |
Б.д.д. Ү ғасыр грек тарихшысы Геродот жазбалары |
Апасиактар, Массагеттер Аримаспылар Аргиппейлер, Исседондар |
Көшпелі жартылай көш-пелі отырықшы мал шаруашы-лығы, егіншілік |
Шілікті, Есік қорғаны, Бас-шатыр, Шырық -Рабат, Бабыш-Молда,Баланды |
Б.д.д. 529 ж. парсы патшасы Кир. Б.д.д. 519-518 ж. І Дарий. Б.д.д. 330-327 ж. А,Македонский |
Б.д.д. ІІ ғасыр қытай жазбалары |
2 |
Мал, егін шаруашылығы |
Теңілік қорғаны, Қарғалы диадемасы |
Қаңлы, ғұндармен ұзақ соғысы, Қытай-мен кең мәмілегер-лік және туыстық қатынаста болды |
Б.д.д. ІІ ғасыр қытай жылнамасы |
2 |
|||
Көкмардан елді мекені, Мардан-Күйік қорымы (Отырар жазирасында) |
Ғұндармен, үйсіндермен ұзақ соғысты |
|||
Б.д.д. ІІІ ғасырдың аяғы қытай деректері |
2 |
Көшпелі мал шаруашылығы |
2 |
Батыста үйсіндерге, солтүстікте Саян-Алтай тайпаларымен, оңтүстікте хандық Қытаймен соғыстар жүргізді |
Б.д.д. ІІІ ғасыр көне деректер |
Роксоландар Аорстар, Сирактар, Аландар |
|||
Лебедевка қорымы (Батыс Қазақстан облысы) |
Роксоландар Понтий патшасы Митридат-пен соғыста скиф-терді жақтаған. Кейін сарматтар Митридат-тың туы астында Риммен соғысқан. Аорстар Римдіктерге көмектесіп, сирактар Боспор патшалығы-ның одақтасы болған |
2,5 млн-140 мың жыл бұрын, 1 млн жыл бұрын- Қазақстан аумағында ежелгі адамның /питекпнтроп, синантроп,/ Қаратау тауларында, Мұғалжарда, Маңғыстауда және солтүстік Балхаш бойында пайда болуы. Археологиялық мәдениеттер: олдувай, ашель, мустье.
Орта палеолит. 140-40 мың жыл бұрын –неандерталық адамның пайда болуы7
Кейінгі/жоғарғы палеолит/40-35 мың жыл бұрыннан бастап 11-10 мың жыл бұрынға дейін—қазіргі типті адамның/кроманьон/пайда болуы.Ащысай,Оңт.Қаз./ Батпақ, Қарабас,/Орт.Қаз./ және Шульбинка.Археологиялық мәдениеттер:ориньяк, солютре,мадлен.
Мезолит /орта тас ғасыры/ 13-11 мың жыл бұрын-климаттың жылынуы, мұздықтардың еруі. Қазақстанның барлық аумағында тұрақтардың пайда болуы.Ірі жануарлардың /мамонт,жүнді мүйізтұмсық ж.т.б/жойылуы. Атбасар мәдениеті.
Неолит /жаңа тас ғасыры/Б.з.б 7 мыңжылдықтың 2-нші жартысы- 5 мыңжылдықтың басы-тастан жасалған еңбек құралдар.
Керамика жасау, егіншілік пен мал шаруашылығының пайда болуы.
500- ден аса тұрақтар ./Қараүңгір,Сексеуіл,Ақеспе,Құланды/ табылған.Қараторғай,Тобыл,Есіл өзендерінің бойында.
Энеолит.Бз.б 4-5 мыңжылдық-мыстан жасалған құрал саймандардың пайда болуы. Мыс құю шеберханалардың 100 –ден астам мекендер табылған.//Жезқазған,Зырьянов аудандары/Ботай мәдениеті-аумағы 15 га,158 тұрғын үй.Маңғыстау облысындағы Шебір қонысы.
.