4.6 Күрделі тұйықталған тораптарды торапты түрлендіру әдісімен есептеу

 Бір қатар жағдайларда жобалағанда және күрделі емес тораптарды эксплуатация жасағанда ДЭЕМ қолданбай қолмен есептеудің көпке тараған тәсілі – торапты түрлендіру әдісімен күрделі тораптың сұлбасын біртіндеп қарапайымдатумен бірмәртелік есепті жүргізу қажеттілігі пайда болады.

Түрлендіру әдісінің мәнісі берілген күрделі торапты біртіндеп түрлендіру жолымен екі жақтан қоректенетін желіге келтіреді, онда қуаттардың таралуын белгілі әдіспен табады. Сосын, түрлендірілген сұлбаның әр айланында желілік қуаттарды анықтағаннан кейін біртіндеген кері түрлендірулердің көмегімен тораптың бастапқы сұлбасындағы қуаттардың іс жүзіндегі таралуын табады.

         Тұйықталған тораптың кез – келген айландарында қатар желілерді баламалау (эквивалентирование) тек сол жағдайда мүмкін, егер осы желілерде қосылған жүктемелер болмаса. Екі желісі қатар тұйықталған тораптың айланы үшін (4.9 сур. қараңыз)

= + ;    .

4.9 Сурет

          Егер сұлбада аралық жүктемелер болса, онда баламалау мүмкін емес. Ол үшін жүктемелерді тораптың басқа нүктелеріне көшіреді. Мұнда тораптың режимі көшіргенге дейін және кейін өзгеріссіз қалу керек.

Айнымалы жүктемелердің шамаларын анықтайтын тәуелділіктерін шығаруды жүктемені көшіруге қажет тораптың нүктелері арасында энергия тұтынушыларының бірнешесі болғанда жалпы жағдайға жасауға болады (4.10 сур. қараңыз).

 Торапты екі жақтан қоректенетін желі ретінде қарастырып және (4.26) сәйкес барлық түйіндерде кернеулерді шамасы және фазасы бойынша бірдей деп қабылдап, А және В нүктелерінен шығатын қуаттарды анықтайды

(4.32)

.                             (4.33)

 Егер  жүктемесін А және В нүктелеріне көшірсе, онда торап айланының сұлбасы келесі түрді қабылдайды (4.10, б сур.), ал  және  қуаттары анықталады

 

4.10 Сурет

(4.34)

                          (4.35)

  мұнда  = = 0.

Жүктемелерді қолдану қарастырылатын айланның шекараларынан тыс орналасқан тораптың режимін бұзбау керек, онда = және = (4.32) және (4.34) теңдеулерін және (4.33) және (4.35) теңестіріп, алады

және

 Осыған ұқсас жалпы жағдайда кез – келген аралық жүктеме үшін табуға болады

_.                                                       (4.36)

Кейде торапты есептегенде үшбұрышты балама жұлдызға және кері түрлендіру қажет болады (4.11 сур. қараңыз).

4.11 Сурет

    Балама жұлдыз сәулелерінің кедергілері анықталады

        (4.37)

 Кері түрлендірулер

                                          (4.38)

 Түрлендірген сұлбаны бастапқы халіне қайтарғанда балама жұлдыздың сәулелеріндегі қуаттардың алынған бөлінуі бойынша үшбұрыштың қапталдарындағы қуаттардың таралуын табу керек.

Жұлдыздың сәулелерінде қуаттардың таралуы 4.11 суретіне сәйкес болсын. Үшбұрыштың кез – келген қапталында және оған іргелес жұлдыздың сәулелерінде кернеу құлаулары векторларының теңдігінен үшбұрыш қапталдарындағы қуаттарды алады.

Үшбұрыш қапталдарында қуаттардың бағытын беріп және тораптың номиналды кернеуі бойынша айландардағы токтарды анықтап, алады

,

 одан

                                         (4.39)

 

Егер нәтиже теріс таңбамен шықса, онда үшбұрыштың осы қапталындағы қуаттың шартты түрде қабылданған бағытын керіге өзгерту керек.