4. Хеликобактерлік инфекцияны анықтау. Соңғы кезде нр анықтаудың көптеген әдістері табылған

Зерттеу әдістері	Сезімталдығы%	Дәлдігі%	мақсаты
Уреазалық экспресс тест	96	100	Эндоскопияны жасау кезінде зерттеу
гистологиялық	94	94	Диагнозды анықтау
Себіндісін зерттеу	95	95	Антибиотиктерге сезімталдықты анықтау
серологиялық	95	90,4	Скрининг және диагностика
Тыныстық уреазалық тест	>95	>95	Эрадикацияны анықтау
Полимеразалық тізбектік реакция(ПТР)	94,7	95	Диагнозды анықтау

Әдістердің ішіндегі ең қолайлысы және міндетті түрде жасалатындары – биоптат таңбасының жағындысын және кампи- тестпен бактерияның уреазалық белсенділі-гін экспресс әдіспен зерттеу. Биоптаттың таңбалық жағындысын кептіріп, Паненгеим немесе Романовский –Гимза әдісімен бояп, микробтардың санын анықтайды.НР кілегейдің арасында жатқан спираль , S тәрізді немесе «ұшқан құс қанатына» ұқсайтын құрылымдар түрінде күрінеді, 630 есе үлкейтілген микроскопиялық зерттеуде хеликобактермен ластанудың үш дәрежесін айырады:

а) шамалы (+)- көру алаңында микробтық денелер саны 20- дан аспайды

б) орташа (++) – микробтардың саны 40-қа дейін;

в) биік (+++) – микробтардың саны 40-тан артық.

Хеликобактериозды нақты дәлелдеу үшін бактериоскопиямен бірге уреазалық «кампи- тест» қолданады. Бұл экспресс- тест кампилобактердің мочевинаны бейтараптайтын ферментті – уреазаны түзетін табиғи қасиетіне негізделген. Ол үшін құрамына мочевина ,натрий азидінің 0,02% ерітіндісі, фенолроттың 0,05% ерітіндісі қосылған арнайы гельден тұратын стерильді ортаға биоптаттың бөлшектерін салып қояды. Егерде НР болса , олардан бөлінетін уреаза мочевинаны гидролиздей бастайды. Гидролизден бөлінетін аммиак ортаның рН –ын сілтілендіріп, фенолрот-тың сары түсін алқызыл түске айналдырады. Индикатордың түсі ослайша өзгеруі НР болуын дәлелдейді. Фенолрот түсінің өзгеру жылдамдығы бактериялардың санына

Тәуелді. Орта түсінің өзгеру жылдамдығынан бактериялардың санын шамалап анықтайды,мысалы ортаның тез, бір сағатта алқызылға айналуы- едәуір ластануды

(+++), 2сағатта – орташа (++), ал тәуліктің соңында (+) –аз ластануды белгілейді.

Емдеу. Емдеу бөлімдері.

-этиологиялық ем

- диеталық ем

- секрециялық бұзылыстарды реттеу

- асқазанның моторлық қызметін қалпына келтіру

- асқазан кілегей қабығының регенерациялық қасиетін жақсарту.

Этиологиялық ем созылмалы гастриттің түріне тәуелді жүргізіледі.Аутоиммундық гастриттің себебі белгісіз болғандықтан этиологиялық емді жасау мүмкін емес, бірақ аурудың өршуін туғызатын себептерді - ішімдікті, дәрмектерді тиімсіз қолдануды темекі тартуды тоқтату қажет.

Этиологиялық ем хеликобактерлік гастритте ғана жүргізіледі.Бұл ем негізгі мақсаты- НР –ны жою, яғни эрадикацияны жүзеге асыру. Хеликобактериоздың емінде қолданылатын антибактериалық дәрілер:

• 5-нитроимидазол туындылары (метронидазол, тинидазол);

• Жартылай синтезделген аминопенициллиндер (амоксициллин);

• Макролидтер (кларитромицин, рокситромицин, азитромицин);

• Нитрофуран туындылары (фуразалидон);

• Коллоидтық висмуттың дәрмектері (денол, вентрисол, бисмофальк);

• Тетрациклин.

Сонымен эрадикацияға қолданатын дәрмектер санаулы: висмут қосындылары, метронидазол немесе тинидазол, амоксициллин немесе кларитромицин(клацид) және тетрациклин.

Эрадикациялық емнің жобалары:

Ұшқұрамдық ем. ем курсы 1-2 апта.

1. схема.

• Висмуттық дәрмек ( де –нол немесе висмут субсалицилаты 120 мг 3 рет тамақтан 30 минут алдын және 4 –ші рет жатар алдында, кешкі тамақтан 2 сағат кейін).

• Тетрациклин 250- 500 мг тәулігіне 4 рет, тамақтан кейін;

• Метронидозол 250 мг тәулігіне 4 рет немесе тинидазол 500 мг тәулігіне 2 рет

Бұл емнің бір апталық курсынан кейін эрадикацияның саны 87,9%, екі апталық емінен кейін-89,2%, тетрациклинді амоксициклинге ауыстырғанда эрадикацияның саны (72%) төмендейді.

2 -схема

• Де-нол 1 таб. 4рет

• Амоксициллин 500мг 2рет

• Клион 250 мг 4 рет

3-схема

• Бисмофальк 1 таб. 4 рет

• Клацид 500 мг 2 рет

• Клион 500мг 2 рет

4схема

• Бисмофальк 1 таб. 4 рет

• Клацид 500 мг 2рет

• Фуразалидон 100 мг 4 рет

Үшқұрамдық емді арнайы дәрмек – гастростатпен жүргізуге болады. Оның құрамына висмут субцитраты(108 мг) , тетрациклин гидрохлориді(250 мг) , метронидазол (200мг) кіреді.Гастростат 3 таблеткадан күніне 5 рет( бірдей аралықпен) 10 күн ішкізіледі. Бұл емдегі эрадикацияның саны жоғары-98%.

Антибактериялық емнің әсерін арттыру мақсатында, висмут дәрмектерінің орнына секрецияны тежейтін дәрмектерді- (Н₂ –гистаминблокаторларды немесе протондық помпаның ингибиторларын) қосады. Висмут дәрмектерін антисекрециялық дәрмектермен бір уақытта қолдану тиімсіз, өйткені сілтілі ортада висмут дәрмекте-рінің емдік әсері төмендейді.

Емдәм. Созылмалы гастриттін өршу кезінде науқастарды 2-3 кун N1a немесе N1б емдәмде ұстап, N1 емдәмге ауыстырады. Тағамдар сұйықтау, желе түрінде дайындалады. Дерттің өршу басыла келген кезде науқастарды біртіндеп N15 емдәмге көшіреді. Тамақтану жиілігі күніне 4-5 рет. Қышқыл, тұзды, майлы, қуырылған және өткір тағамдарға тыйым салына ды.

Созылмалы гастриттің гиперсекрециялық түрінде, секрецияны қоздыратын тағамдар берілмейді: сыра, газды сусындар, кофе, какао, қою шай, сорпа.

Рефлюкс- гастритте (С типті) демпинг-синдромның белгілерін жеңілдету мақсатымен тамақты жатып ішуді ұсынады. Секреция бұзылыстарын реттеу. Бұл емді секреция бұзылысының түріне қарап құрастырады. Секреция төмендеген, бірақ оның мүмкіндігі сақталса-стимулдаушы, ал секрецияны қайтымсыз жетіспеушілігі қалыптасса –орынбасу емі жүргізіледі. Секрецияны күшейту мақсатымен лимонтар, пентагастрин, прозерин, инсулин, эуфиллин, кальций глюконатын т.б.қолданады. Аутоиммундық гастритте, секрецияның тұрақты шамасыздығы дамыған күйде, емнің негізгі шарасы-орынбасу емі. Осы мақсатта қолданылатын дәрмектер:табиғи асқазан сөлі 1-2 ас қасықтан 3-4рет тамақпен бірге және пепсидил, пепсин, бетацид, ацидин-пепсин, абомин, панзинорм т.б. бұл дәрмектерді қабыну процесі әбден басылған соң қолданады.

Созылмалы гастриттің көрінісінде ауырсыну немесе асқазандық диспепсия синдромдары басым болса, онда асқазан сөлін, асқазанға өткен өт қышқылдарын байланыстыратын антицидтерді 5-6 күн қолданған тиімді: маалокс, фасфалюгель, гастал, антал, гастерин-гель, протаб т.б. Жүрек айнуы, құсу мазалағанда прокинетиктер тиімді әсер етеді, мәселен реглан (церукал) 5-10 мг күніне 3рет тамақ алдында, мотилиум 10 мг күніне 3-4 рет тамақтан 30 минут бұрын немесе 30 мг суппозиторий түрінде; цизаприл (координакс, препульсид, цизап) 5-10 мг күніне 3рет немесе 30 мг күніне 2 рет суппозиторий түрінде.

Асқазан кілегей қабығының регенерациясын тездету үшін трофиканы жақсартатын және белок синтезін күшейтетін дәрмектерді қолданады: облепиха майы,карнитин, бефунгин, плантаглюцид, рибоксин, ретаболил. Бірақ бұлардың әсері айтарлықтай нәтижелі емес. мегалобласттық анемия қосылғанда В12витаминін(6 күн 1000 мкг, күн сайын, 1-2 ай-аптасына 1рет, кейін өмір бойы айына 2 рет) бұлшықетке енгізеді.