Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
экзамен.docx
Скачиваний:
2
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
546 Кб
Скачать
☆
  1. Қр 2015 жылға дейінгі индустриалық – инновациялық саясатының мазмұны

Басты мақсат ұлттық экономиканы шикізаттық бағыттылықтан арылуға ықпал ететіндей етіп одан әрі жаңғырту,

әртараптандыру және бәсекеге қабілеттілігін арттыру жолымен елдің орнықты дамуына қол жеткізу, ұзақ

мерзімді көздегендесервистік-технологиялық экономикағаөту үшін жағдайлар жасау болып табылады

Стратегияны белсенді іске асыру 2015жылға қарай мынадай нәтижелер алуды қамтамасыз етеді: 2008-2015 жылдары ЖІӨ-нің орташа жылдық өсуін 6,8 % деңгейінде қамтамасыз ету; 2015 жылға қарай ЖІӨ-нің құрылымындағы шағын және орта кәсіпкерліктің үлесін 43 %-ке дейін ұлғайту; өнеркәсіптік өндірісте шағын және орта кәсіпкерліктің қатысу үлесін 20 %-ке дейін жеткізу; ЖІӨ-нің өсуінің 6,8 % орташа жылдық қарқынын ескере отырып, ғылымды қажетсінетін және жоғары технологиялық өндірістердің үлесін 1,3 %-ке дейін ұлғайту; өткізудің әлемдік нарықтарына сапалы қол жеткізуді және ішкі ықпалдасуды қамтамасыз ету үшін көлік-логистикалық инфрақұрылымының тиімді жүйесін құру; Қазақстанның аумағы арқылы транзит көлемін: 114,6 млн. тонна жүктен (2006 жылғы) 320,2 млн. тонна жүкке дейін (2015 жылы) ұлғайту; ЖІӨ құрылымындағы ғылыми және ғылыми- инновациялық қызметтің қызмет көрсетуі үлес салмағын 2005 жылғы 0,5 %-тен 2015 жылға қарай 1,7 %-ке дейін арттыру; ЖІӨ құрылымындағы тауарлар өндірудің үлес салмағы 46,8 %-ті құрайды (Стратегияны іске асыру ескерілмесе тауарлар өндірісінің үлесі 45,9 %-ті құраған болар еді); ЖІӨ құрылымындағы өңдеуші өнеркәсіптің үлесі шамамен 13 %-ті құрайды (Стратегияны іске асыру ескерілмесе өңдеуші өнеркәсіптің үлесі 11,9 %-ті құраған болар еді); өңдеуші өнеркәсіптегі өсу қарқынын 2015 жылға қарай 8 %-ке дейін жеткізу; қазіргі шикізаттық емес экспорт көлемінің өсуі және географиясының ұлғаюы; негізгі капиталға инвестициялардың жыл сайынғы көлемі 8-10 трлн. теңгеге дейін үш-төрт есе ұлғаяды, одан өңдеуші өнеркәсіптің, көлік-коммуникациялық және энергетикалық салалардың негізгі капиталына инвестициялар кемінде 50 %-ті құрайтын болады; 2000 жылға қарағанда еңбек өнімділігінің кемінде 3 есеге ұлғаюы; 2000 жылға қарағанда энергия қажетсінудің 2 есеге төмендеуі; мемлекеттік стандарттардың халықаралық талаптармен үйлесімділігінің деңгейін 65 %-ке дейін арттыруды қамтамасыз ету

  1. Экономиканы мемлекеттік реттеудің экономикалық тетіктері

Экономиканы мемлекеттік реттеу - мемлекет әлеуметтік-экономикалық жүйеге ықпал ету мақсатымен өзінің түрлі деңгейдегі институттары арқылы жүзеге асыратын заңнамалық, әкімшілік және экономикалық сипаттағы шаралар жүйесі. Ол ұлттық экономикадағы жағдайға және әлемдік шаруашылықтың даму үрдісіне талдау жасау жолымен әзірленетін белгілі бір мемлекеттік саясатқа негізделеді. Түпкі мақсаттар және оларға жету жолдары айқындалады. Бұл үшін жанама және аралық мақсаттар тұжырымдалады, сонан соң олардың баспалдақтары, мақсаттар "шежіресі" жасалады. Мемлекеттік саясаттың дәстүрлі мақсаттары: тұрақты экономикалық өрлеу, бағаның тұрақтылығы (инфляцияны бақылау), жұмыспен қамтылудың жоғары деңгейде болуы (жұмыссыздықтың төмендігі), сыртқы экономикалық тепе-теңцік (төлем теңгерімінің актив сальдосы, валюта бағамының тұрақтылығы). Мақсаттар тұжырымдалғаннан кейін Экономиканы мемлекеттік реттеудің оларға қол жеткізуі үшін қажет тетіктер мен құралдар айқындалады. Экономиканы мемлекеттік реттеу экономикалық құралдардың көмегімен жүзеге асырылады, олар: ақша-несие саясаты, салық-бюджет тетіктері, экономиканың мемлекеттік секторын, мемлекеттік жоспарлау мен бағдарламалауды пайдалану. Экономиканы мемлекеттік реттеудің ажырағысыз бөлігі — әкімшілік құралдар (тыйым салу, рұқсат беру, мәжбүрлеу), сондай-ақ ерікті келісімдер (мыс., үкімет, кәсіподақтар, кәсіпкерлер одақтары арасындағы келісімдер) Экономика дамуын мемлекеттік реттеу құралдары. Мемлекеттік реттеудің құралдары әкімшілік және экономикалық деп бөлінеді. Әкімшілік құралдары қосымша материалдық ынталандыруды құрумен немесе қаржылық залалдың қауіптілігімен байланысты емес. Ол мемлекет билігінің күшіне, яғни тыйым салу, рұқсат беру, күштеуге негізделеді  (мысалы, үкімет Мәскеу шектерінде кәсіпорын салуға тыйым салды. Ол салық пен айыппұлды көбейткен жоқ, тек лицензия беруді тоқтатты). Мемлекет өндірістік кәсіпорындарды сол жерде кәсіптік оқытуға, өндірісте жұмыс істейтін жұмысшылар үшін тұрмыстық жағдай жасауға күштеу шарасы арқылы мәжбүрлейді.

Нарықтық экономикалы дамыған елдерде реттеудің әкімшілік құралы елеусіз көлемде пайдаланады. Олардың қызметінің аясы негізінен қоршған ортаны қорғаумен, әлеуметтік әлсіз қорғалған тұрғындар үшін жағдай жасаумен шектеледі. Мемлекеттік реттеудің негізгі құралдары:

— қазыналық саясат, яғни шығындар мен салықтардың құқықтық

аумағындағы саясат;

— ақша саясаты;

— табыстарды реттеу саясаты;

— әлеуметтік саясаты;

— баға бегіленімін мемлекеттік реттеу;

— сыртқы экономикалық реттеу;

Мемлекеттік реттеудің экономикалық құралдары ақша -кредит қаржылары мен бюджеттік саясатқа бөлінеді.

Негізгі экономикалық құралдар:

— есепке алу мөлшерін реттеу (Орталық банкпен жүргізілетін,

дисконттық саясат);

— елдің қаржылық институттары орталық банкте сақтауға

міндетті, ең аз резервтер мөлшерін белгілеу мен өзгерістері;

-мемлекеттік мекемелердің бағалы қағаздар рыногындағы мемлекеттік міндеттемелер эмиссиясы олармен сауда жасау және өтеу сияқты операциялары.