8. Генетикалық код туралы түсінік.

Генетикалық код —тірі организмдерге тән нуклеин қышқылдары  молекуласындағы тұқым қуалаушы (генетикалық) ақпараттың нуклеотидтер тізбегі түріндегі біртұтас “жазылу” жүйесі. Бұл — барлық тірі организмдерге ортақ заңдылық. Генетикалық код туралы қазіргі қалыптасқан көзқарасқа 1960 жылы Америка ғалымдары М. Ниренберг, Г. Корана және П. Ледердің жүргізген зерттеулері көп әсерін тигізді. Генетикалық код бірлігі — ДНҚ мен РНҚ молекуласындағы 3 нуклеотид (триплет)тізбектерінен тұратын кодон (аРНҚ нуклеотидтерінің триплеттері) болып табылады. Гендегі кодондар тізбегі осы генді “жазатын”(кодтайтын) ақуыздағы амин қышқылдар тізбегін анықтайды. Клеткада генетикалық код екі саттыда іске асады:Транскрипция. транскрипция сатысы ядрода жүреді және ДНҚ-ның сәйкес бөліктерінде ақпараттық (информациялық) рибонуклеин қышқылдарының молекулалары (аРНҚ) жасалады.Сонымен қатар,  ДНҚ  нуклеотидтер тізбегі аРНҚ нуклеотидтер тізбегі ретінде қайта жазылады. Трансляция.трансляция сатысы цитоплазмада, ақуыз синтезделетін рибосомада жүреді. Сондай-ақ, аРНҚ нуклеотидтер тізбегі, полипептидтер құрайтын амин қышқылдар қалдықтарының белгілі бір тізбегіне көшеді. Генетикалық кодтың ерекшелігі: Г әмбебап екендігі, яғни барлық организмдерде белгілі бір 3 нуклеотид (триплет) белгілі бір амин қышқылдарын “жазады”(кодтайды). Бір амин қышқылы бірнеше триплетпен “жазылуы” (кодталуы) мүмкін. Кодондар арасында “үтір” болмайды, яғни олар бір-бірінен бөлінбеген. Ол бір геннің аймағында белгіленген нүктеден бастап, бір бағытта есептелінеді. 64 кодонның 61-і ақуыз құрайтын 20 амин қышқылдарын “жазады” (кодтайды), ал қалған үш “нонсенс”(мағынасыз) кодондар (УАГ, УАА және УГА) полипептид синтезін аяқтайтын “нүкте” қызметін атқарады. Олар ақуыз биосинтезінінің аяқталғанын білдіреді.

9.Drosophila melanogaster шыбынының биологиясы мен морфологиясы.

Drosophila melanogaster ол басқаша жеміс бананы немесе жеміс шыбыны деп аталады.

Класс: insect

Отряд: difteria

Тұқымдас: drosophilidae

Туыс: drosophila

Өкіл: drosophila melanogaster

Табиғатта дрозрофила шыбынының жабайы түрлері кездеседң. ОЛардың, яғни жабайы типінің негізігі белгілері денесі сары,қалыпты қанаттары, қызыл көзді олардың денелерінің өлшемі әдетте 2-3мм болып келеді. ,олай болып келуінің себебеі түрдің қоректенуіне және басқада сыртқы жағдайларға байланысты болып келеді.

Дрозофиланың негізгі ерекшеліктері

1. Даму кезеңдері (10-14 күн) Бір ай көлемінде 3 ұрпақ алуға болады.

2. Өсімталдығы жоғары болып келед. (бір жұп дарақтан 100 ден 175 ке дейін ұрпақ алуымызға болады.

3. Хромосома санының аздығы 2n –8

4. Др личинкасының сілекей безінед политенді хромосома болады.

5. Лабороториялық жағдайда жүргізіуге ыңғайлы

6. Зерттелінген белгілердің көптеген белгілергіноңай ажыратуға болады,

7. Зерттеліннген белгінің жоғары пайызы әртүрлі белгілерді оңай жатыратуға болады.

Др органдары мутациялық өзгергіштікттке байланысты өзгеріп отырады. Яғни ол көздің , қанаттың қылтанақтарынна қатысты өзгереді. ДР көзі күрделі классификацияланады. Ол фасетті .Др шыбынының жабайы типінің аналықтарының көзінде фасетканың (омматиди ) саны 780ге жуық. Ал аталықтарында 740Мутация көздің әртүрлі белгілеріне әсер етеді Олар көздің пигментациясын өзгертеді. Көздің күлгін күрең немесе әлсіз ақ түске дейін мүмкіндігінше түрлендіреді. Мутация көздің фасеткасын толық немесе жеке редукциясына алыпкеледі . bar , lobe , eyeless др шыбынының көзінің сезімтал элементтерінің редукциясы сәйкес бөлімдерін қайта құрады. Көптеген мутацяиялар қанаттарының белгілерінің өзгеруімен, көлемінің, сонымен қатар басқада белгілердің өзгеруіне алып келеді .