57. Тамақ әзірлейтін бөлмелер мен ыдыс аяққа

қойылатын негізгі санитарлық талаптар .

Тамақ әзірлейтін бөлмелерді пландау мен жабдықтауда ең алдымен потоктық принцып қатаң сақталуы керек. Даяр тамақты шикі зат немесе қалдықтарымен, сол сияқты, таза ыдыстарды былғаныш ыдыстармен аралас ұстауға болмайды.

Тамақ әзірлеудің санитарлық – гигиеналық ережелерін сақтау және балалардың сапалы, құнарлы тамақтануын ұйымдастыру үшін, тамақ әзірлеу бөлмелері белгілі талаптарға сай келуі, әрі тек өз орнымен пайдаланылуы керек.

Тамақ әзірлейтін бөлмелердің бәрі жақсы да ұқыпты жөнге келтірлген болуы: қабырғалары майда жылтыр плиткалармен жабылған, едендеріне метлах плиткалары төселген төбелері майлы ақ бояумен боялған болуы қажет.Таза ұстау қиындыққа түсендіктен, едендерге цемент пен тақтай төсеу дұрыс саналмайды.

Тамақ әзірлейтін бөлмелерде табиғи жарық пен жасанды электр жарығы жеткілікті мөлшерде болуға тиіс.

Барлық бөлмелер қолдан іске қосылатын үрмелі сормалы желдеткіштермен жабдықталуы қажет.

Ас үйде ең жақсы гигиеналық жағдай жасау үшін, оған газ немесе электр плитасын орнатқан жөн. Отынға ағаш немесе көмір пайдаланатын жерде, бөлмені отынмен және оның күлімен ластамау үшін, отты тамақ пісіретін бөлмеден тысқары жерде жағу қажет.

Тамақ әзірлейтін барлық бөлмелер үнемі таза күйде болуы керек. Бөлмелер мен жабдықтарды тазарту – жиыстыру үшін, өз алдына жеке – жеке тазартып жинастыратын құралдар болуы керек, оларды арнайы бөлінген орындарда : бөлме, шкаф немесе тумбочкаларда сақтау керек. Еденді бөлмелердің кірлену дәрежесіне қарай және міндетті түрде жұмыс аяғында ұқыпты түрде жуып тұру қажет.Тамақ әзірлейтін және ас ішетін бөлмелерді жалпы тазалыққа келтіру ( терезе, есік, қабырға едендерді жуу) аптасына бір реттен кем болмауға тиіс.Кез келген жуып тазалау ( әсіресе негізгі) дезинфекциялық заттарды, көбнесе солғын түсті проценттік хлорлы ізбестің ерітіндісін немесе хлорминді пайдалану арқылы жүргізіледі.

Тамақ әзірлеу бөлмелерінің қалыпты және үздіксіз жұмыс істеуі үшін көп су керек болатындықтан , сумен жабдықтаудың ең жақсы түрі бір орталықтан сумен жабдықтау - су құбыры болып саналады.

Тамақ әзірлейтін бөлмелерді жылытқанда плитка, қазан, су қайнатқыш және басқа жоғары температура көздерінен жылу бөлініп шығатынын есте

ұстау қажет.Барлық бөлмелерде орнатылған радиаторлар жинастыруға және тазалуға ыңғайлы, тегіс болып келуі керек.

Тамақ әзірлейтін бөлменің канализайиясы жалпы мектептік канализацияға апарып қосылады. Орталық канализация болмаған жағдайда, су ағары мен қоқыс үйетін жері бүркелген өз алдына жеке канализация жасалынады. Өндірістік және тамақтық қалдықтар арнайы қойылған көң – қоңыр жинағышқа салынып отырылады.

Тамақ әзірленетін ыдыстар, әдетте құрыш пен дюралюиенийдің тот баспйтын сорттарынан жасалуы керек.

Ас үйдің ыдыстарын жуу үшін суық, ыстық су келіп тұратын жеке жуғыщ ванна болуы тиіс. Ыдысты алдымен тамақтың қалдықтарынан арылтып, суық сумен шаяды да, содан кейін ыстық сумен жуып, ыстық плиткаға қоиып кептіреді.Ыдыс жуатын құралдар ( щетка, ысқыш) жақсылап жуылып, дезинфекцияланып, арнайы бөлінген орында орында сақталады.

Тамақ әзірлеу алдында құралдарды,ң жарамдылығы мен санитарлық күйін тексеріп отыру қажет. Құралдар мен ыдыс жарамды, таза, әрі атқаратын қызметіне және продуктының түріне лайық болуы керек. Мәселен, бір құралмен әрі шикі затты, әрі пісен асты жөдеуге болмайды. Тақтайлар бұтағы, жарығы жоқ қатты ағаштан жасалынып жек таза ақ қапқа салынып үнемі таза күйде сақталуы керек. Әр тақтайдың таңбаланып, яғни онда өңделетін тағамның белгісінің көрсетіліп қойылғаны жөн. Әдетте тақтайдың бүйір жағына орыс тіліндегі сөздердің қысқарған мынандай әріптері күйдіріліп басылып жүр.

СМ – шикі ет, ВР – піскен балық,

ВМ – піскен ет, СО – шикі овощтар

СР – шикі балық, ВО – піскен овощтар т.б.

Тақтайлар өлщемі жағынан : ұзындығы 60 см, ені- 40 см, қалыңдығы 3 см болуы керек . Продуктыны өңдеу үшін белгі салынған пышақтар да болуы керек. Пышықтар жуылып кептірілгеннен кейін тақтайлармен бірге қапқа салынып қойылады. Қаптар да таңбаланады.

Тамақ шай ішетін ыдыстар фаянс, фарфор, шынылардан жасалынады.Олардың жарықтары мен сынықтары болмау керек. Ыдыстарды сақтау үшін арнайы шкафтар( буфет немесе серванттар) болуы қажет. Ыдыстарды ыстық және суық су келіп тұратын үщ камералы жуғыш ванна мен былғаныш және таза ыдыстарға арналған столдармен, таза ыдыстарды қойып кептіретің сөре немесе арнайыкептіргіш шкафпен жабдықталған жеке бөлмеде жуған дұрыс. Ыдыстарды пайдаланып болысымен жуған жақсы. Келіп түскен былғаныш ыдысты тамақтың қалдықтарынан арылтады да, еку проценттік сода немес горчица( қыша) ерітіндісі қосылғған жылы сумен ( температурасы + 45 ) ваннаның бірінші бөліміне салып, щеткамен жуады. Екінші бөлімінде ыдысты қажет болғанда дезинфекциялауерітіндісін қоса отырып, температурасы 50*С сумен жуады. Үшінші бөлмеде ыдысты температурасы кем дегенде +85*С болатын ыстық сумен шайып шығады. Ыдыстарды жуып болған соң, сүртпестен арнайы кептіргіш сөреге немесе шкафка қойып кептіріп алады. Ас ішетін саймандарды да ( қасық, пышақ, шанышқыларды)осылай етіп жуадыда, соңынан қайнатып немесе дәрілеп тазартып алады.Стакан және шәй ішетін басқа да ыдыстарды екі бөлімшелі жек ваннаға салып, ыстық сумен жуады.