16. Ғимараттар өстерін бөлу.

. Егер құрылыс, ғимараттар бір біріне технологиялық процесстермен байланысты болса, олардың осьтері бөлінеді, ғимараттардың көлденең және тік осьтері басты осьтер болып есептеледі Шахта өндіріс алаңының басты осі болып шахтаның оқпан осьтері қабылданады. Шахта оқпанын бекітетін осьтер пунктінен, оларға жалғасатын барлық құрылыс ғимараттар бөлу жұмыстары жүргізіледі.

Негізгісі- ғимараттың негізгі конструкцияларын немесе сыртқы қоршаулардың кескінін қайталайтын шеткі осьтері.

Аралық осьтерді бөлетін, негізгі және бастапқы құрылыс осьтерін, бөлу торлар осінен үштік сызықтық кертпе, тік бұрышты немесе полярлық координаталар тәсілімен көшіреді (сурет 2).Осьтерді тұрақты немесе уақытша грунт белгілерімен, қапсырмалармен және маркалармен ғимарат қабырғаларына бекітеді.

Осьтерді бөлу дұрыстығын, осьтік нүктелерді көшіру кезінде қолданбаған пункттерден өлшеу арқылы және ось аралығындағы түзу бұрыштарды анықтау және төртбұрыштың қабырғаларының ұзындықтарымен диагональдарын өлшеу арқылы анықтайды.

Басты және негізгі осьтерінің бөлу дәлдігі (мм) ГОСТ 21779-82 (табл.1) сәйкес болуы тиіс. Дәлдік сапасы, ғимараттың конструктивтік ерекшекліктеріне байланысты, ереже шарты бойынша, жобалау тобы арқылы тапсырылады.

Бөлу жұмыстарының соңында, натураға көшірілген ғимарат остері, осьтік пункттер, осьтер арақашықтығы,бөлу торлары системасымен қиылысты нүктелердің координата осьтері, реперлер мен биіктіктері, объектілер ситуациясы, бөлу торабының пункттері көрсетілген осьтерді бөлу актісі мен сызбалар орындалады.

Жер қазу жұмыстары аяқталған соң, қазаншұңқырлардың алға жүруіне байланысты ғимараттардың барлық аралық осьтерін жете бөліп. бекітеді. Қазаншұңқыр жиегінен 3-5 м арақашықтықта тұтас немесе сирек қоршау орнатады.Қоршаудың негізгі элементтері, жазық тақтаймен жалғасқан екі бағанадан тұрады. Қоршауларға теодолиттің көмегімен негізгі және басты осьтердің бағытын көшіреді, сызықтық өлшеулермен аралық осьтерді бекітеді (белгілермен, шегелермен т.б.).

Реперлер ретінде осьтік пункттерді қолданады, биіктіктерін бөлу торабынан жүргізілген тұйық жүрісті техникалық нивелирлеумен анықтайды.

Құрылмалы конструкциялардан тұратын ірі ғимарат құрылыстарын қамтамасыз ету үшін, тірек тақтасының өлшемдеріне тәуелді арақашықтықта, қабырғаларын колонна осіне қатысты жылжытып, монтаж торларын бөледі.

17. Ғимараттардың көлденең өстерін трассалау.

18. Көлденең өстердің бағыттары мен айналу қисықтары аралықтарын бөлу.19. Жергілікті жерде квадраттар торын бөлу. Жер жұмыстары кезіндегі бөлулер.

24. Шахта құрылысындағы маркшейдерлік қызмет тобының жұмыстары туралы жалпы мәліметтер.

Шахта құрылыс жұмыстарын жүргізуде келесі маркшейдерлік жұмыстар орындалады: жобалық сызулардың графикалық бөләгін және есептеу мәндерін тексеру; геометриялық элементтер жобаларын натураға көшіру; құрылыс элементтерінің , кен қазбаларының жобалық сәйкестіктерінің орындалуын бақылау ; құрылыс шөгінділерін бақылау ; өндіріс алаңын түсіру жұмыстары; кен қазбаларын түсіру және графикалық сызбаларды толтыру; қазба үңгілеу жұмыстарының көлемін анықтау.

Жоғарыда айтылған жұмыстарды құрылыс мекемесінің маркшейдерлік қызметі атқарады. Күрделі маркшейдерлік жұмыстар жүргізуде тапсырыс беруші, арнайы мамандандырылған мекемелермен шартқа отырады.

Кен кәсіпорнын жобалау тобы және жобалау тәртібі туралы жалпы мәлімет.

Кен кәсіпорнын жобалау келесі тәртіппен орындалады.

Кен өндірісінің өркендеу схемасы бойынша технико-экономикалық негіз, салу жұмыстарын жобалау, жаңарту немесе кен өндірісін ұлғайтудың есептеу бағасы өткізіледі. Технико-экономикалық негізі (ТЭО) анықталған аймақта өндіріс алаңын салу жоспарланады. Техникалық тапсырыстың бекітілуімен оның күрделілігіне байланысты салу жұмыстарының жоспарлау сметасы бір немесе екі сатыда есептеледі. Бірінші сатыда жұмыс жоспары сметасы есептеледі, екінші сатыда- жұмыс құжаттарының сметалық мәліметтері есепке алынады.

26. Шахта оқпанының сағасының өсі мен центрін бекіту және бөлу.