5. Początek I koniec funkcji konsularnej

Mianowanie i dopuszczanie do wykonywania funkcji kierownika urzędu konsularnego. Kierownicy urzędów konsularnych są mianowani przez państwo wysyłające, a dopuszczani do wykonywania swych funkcji przez państwo przyjmujące. Organy i sposób mianowania kierownika urzędu konsularnego określają ustawodawstwa wewnętrzne i zwyczaje państwa wysyłającego, natomiast organy i sposób dopuszczania do wykonywania funkcji-przepisy i zwyczaje państwa przyjmującego. W odróżnieniu od służby dyplomatycznej zarówno Konwencja z 1963 roku jak i zdecydowana większość dwustronnych konwencji nie stawiają wymogu uprzedniego uzgodnienia z państwem przyjmującym osoby desygnowanej na kierownika urzędu konsularnego. Jednak państwu przyjmującemu przysługuje prawo decydowania o dopuszczeniu obcych osób na jego terytorium. W praktyce państwo przyjmujące może drogą dyplomatyczną w sposób poufny zaznaczyć, że dana osoba nie będzie mile widziana w charakterze kierownika urzędu konsularnego w państwie przyjmującym. Współcześnie jedynie bardzo ważne powody usprawiedliwiają systematyczną odmowę. Listy komisyjne- dokument oficjalny, w który państwo wysyłające wyposaża osobę desygnowaną na kierownika urzędu konsularnego. Listy komisyjne otrzymują jedynie kierownicy urzędu konsularnego, gdyż urząd ten jest organem kierowanym jednoosobowo, a nie kolegialnie. Potwierdzają te listy fakt powierzenia mu stanowiska kierownika oraz zawierają jego imiona i nazwisko, kategorię i klasę, a także siedzibę i okręg konsularny. Praktyka niektórych państw (np. Wielkiej Brytanii) stosuje wystawianie listów komisyjnych nie tylko kierownikowi, lecz również innym urzędnikom konsularnym. Listy komisyjne wystawiane są bądź przez głowę państwa z kontrasygnatą ministra spraw zagranicznych, bądź też przez samego ministra spraw zagranicznych. Polska praktyka dopuszcza obie możliwości. Listy komisyjne wystawiane są przez Prezydenta RP jedynie w przypadkach tych państw,, w których exequatur polskim konsulom wystawia głowa państwa przyjmującego. Analogiczny do listów dokument wydawany jest czasem agentom konsularnym przez konsula- np. we Francji „brevet”- wystawiany w imieniu Prezydenta Republiki Francuskiej. Forma exequatur zależy od przepisów wewnętrznych państwa przyjmującego. Może to być forma dokumentu, uznającego daną osobę, zawierającego jego imiona, nazwisko, siedzibę i okręg konsularny, bądź też w formie wpisania słowa exequatur na listach komisyjnych z podpisem i pieczęcią. Exequatur wystawia głowa państwa lub minister spraw zagranicznych, lub czasem też premier. Na podstawie obowiązującego w Polsce prawa Minister Spraw Zagranicznych mianuje kierowników polskich urzędów konsularnych, a zgoda Prezydenta wymagana jest tylko w razie mianowania osób, którym on właśnie wystawia listy komisyjne. Państwo odmawiające udzielenia exequatur nie jest zobowiązane do podania powodu państwu wysyłającemu ( w praktyce wiadomo o co chodzi). Tymczasowe dopuszczenie do wykonywania funkcji kierownika urzędu konsularnego ma miejsce, gdy jeszcze nowo mianowany nie uzyskał exequatur, a jest potrzeba, by przystąpił od razu do pełnienia swoich funkcji. Do czasu udzielenia exequatur kierownik urzędu konsularnego może być tymczasowo dopuszczony do wykonywania swoich funkcji. Natomiast tymczasowe wykonywanie funkcji kierownika urzędu konsularnego mam miejsce, gdy kierownik z jakiś powodów nie jest w stanie sprawować swoich funkcji ( np. choroba). W tedy może działać tymczasowy kierownik-podobnie jak w służbie dyplomatycznej-charge d’affaires ad interim. Funkcja ta powierzona jest zazwyczaj najwyższemu rangą, po kierowniku urzędu konsularnego, urzędnikowi konsularnemu. Tymczasowy kierownik posiada taki sam status jak stały (posiadający exequatur) kierownik urzędu konsularnego.

Zakończenie funkcji konsularnych. W różny sposób następuje-podobnie jak w służbie dyplomatycznej. Pierwszym, najczęstszym i normalnym sposobem jest odwołanie członka personelu urzędu konsularnego przez władze państwa wysyłającego. ( np. z powodu upływu terminu). Urzędnik konsularny może też być uznany za persona non grata, a jakikolwiek inny członek personelu konsularnego-za osobę niepożądaną. Cofnięcie exequatur jest równoznaczne z pozbawieniem kierownika urzędu konsularnego jego oficjalnego statusu, a przede wszystkim przywilejów i immunitetów. Funkcje konsularne również wygasają w razie zerwania stosunków konsularnych, likwidacji urzędu konsularnego, włączenia okręgu konsularnego do innego państwa i oczywiście zgonu członka personelu konsularnego, konsularnego także podania się przez niego do dymisji. Funkcje konsularne, podobnie jak w służbie dyplomatycznej, mogą być czasowo zawieszone. Funkcje konsularne wygasają też na skutek utraty suwerenności państwa wysyłającego lub przyjmującego jako podmiotu prawa międzynarodowego. Natomiast stan wojenny między obu państwami kładzie kres ich wzajemnym stosunkom konsularnym.

Początek i koniec funkcji konsula honorowego. Sprawy te regulują przepisy państwa wysyłającego. Konsul honorowy może rozpocząć wykonywanie swych funkcji po uzyskaniu exequatur państwa przyjmującego. Natomiast przestaje wykonywać swe funkcje w razie wręczenia mu aktu odwołania, cofnięcia exequatur przez państwo przyjmujące oraz złożenia pisemnej rezygnacji kierownikowi terytorialnemu właściwego przedstawicielstwa dyplomatycznego.

Obowiązek notyfikowania państwu przyjmującemu o nominacjach, przybyciu i wyjazdach oraz wszelkich zmianach w składzie osobowym urzędów konsularnych. Konwencja z 1963 roku nakłada obowiązek notyfikowania ministerstwu spraw zagranicznych lub władzy wyznaczonej przez to ministerstwo o nominacji członków urzędu konsularnego, ich przybyciu, ostatecznym wyjeździe lub zakończeniu funkcji oraz o wszelkich innych zmianach, mających wpływ na ich status w okresie pełnienia funkcji w urzędzie konsularnym. Obowiązek notyfikowania dotyczy również przybycia i ostatecznego wyjazdu osób należących do rodziny członka urzędu konsularnego, pozostającym z nim we wspólnocie domowej oraz o tym, czy jakaś osoba staje się lub przestaje być członkiem rodziny. W przypadku służby Konwencja wymaga jedynie notyfikacji aktu przybycia, ostatecznego wyjazdu oraz ewentualnego wcześniejszego zakończenia ich służby w tym charakterze (chodzi o obywateli państwa wysyłającego). Natomiast osoby zamieszkałe w państwie przyjmującym a zatrudnione przez urząd konsularny muszą też być notyfikowane-ale te, które korzystają z przywilejów i immunitetów. Przybycie i ostateczny wyjazd powinien być uprzednio notyfikowany.