1. Odzyskanie obywatelstwa

• Utraconego w dzieciństwie

• Utraconego na skutek małżeństwa z cudzoziemcem – reintegracja

1. Utrata obywatelstwa

• Obywatel polski nie może utracić obywatelstwa polskiego, chyba że sam się go zrzeknie (art. 34 ust 2 Konstytucji RP)

• Obywatel polski trci obywatelstwo polskie na swój wniosek po uzyskaniu zgody Prezydenta RP na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego (art. 13 u.o.p.)

• Zgoda na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego udzielona rodzicom rozciąga się na dzieci pozostające pod ich władzom rodzicielską (w przypadku ukończenia przez dziecko 16 lat: jedynie za jego zgodą)

Wielokrotne obywatelstwo

3. Powstaje w wyniku pozytywnego zbiegu zasad nadawania obywatelstwa, a także w wyniku: zamążpójścia, naturalizacji lub sukcesji

4. Generuje wiele problemów praktycznych – umowy bilateralne i multilateralne w celu eliminacji konfliktów wynikających z wielokrotnego obywatelstwa

5. Zasada efektywnego obywatelstwa

6. Problem odbywania służby wojskowej przez osobę posiadającą wielokrotne obywatelstwo

• Na mocy ustaleń umów międzynarodowych osoba o podwójnym obywatelstwie może być zwolniona ze służby wojskowej, jeżeli wykaże, że odbyła ją w państwie drugiego obywatelstwa, wg kryterium: stałego przebywania w państwie

Bezpaństwowość

• Bezpaństwowość uznaje się za sytuacje przez nikogo niezawinioną, ale pociągającą poniżenie godności człowieka

• Bezpaństwowiec podlega prawu kraju w którym przebywa, ale nie korzysta z ochrony dyplomatycznej tego państwa ani z praw politycznych oraz nie ma możliwości dochodzenia swoich praw przed trybunałem międzynarodowym

• Bezpaństwowców dzieli się na dwie grupy: de facto i de iure

• Osoby faktycznie pozbawione opieki swojego państwa i wszystkich praw wynikających z obywatelstwa, chociaż formalnie je posiadają. Grupę tę tworzą uchodźcy

• Osoby które nie posiadają obywatelstwa żadnego państwa

1. Paszport Nansenowski

4. Po I wojnie światowej: tymczasowy dowód tożsamości – dawał bezpaństwowcom możliwość wszczęcia procedur o wyjaśnienie ich sytuacji prawnej przed specjalnym organem Ligii Narodów

• „Obywatelstwo międzynarodowe” – ochrona ze strony ONZ Eliminacja bezpaństwowości:

• Lepsza sytuacja osób, których bezpaństwowość powstała przy urodzeniu: Pakt Praw Politycznych, Konwencja o unikaniu przypadków bezpaństwowości, Deklaracja Praw Dziecka, Konwencja o prawach dziecka

• Nabycie przez dziecko obywatelstwa państwa, w którym przyszło na świat, jeśli rodzice są nieznani

• Bezpaństwowość powstała w wieku późniejszym – mniejsza ochrona prawno-międzynarodowa: Kryterium długości legalnego pobytu? Naturalizacja uchodźców? Brak jednoznacznych uregulowań.

1. Obywatelstwo europejskie

8. Traktat z Maastricht podpisany 7 lutego 1992r. ustanowił podstawy prawne funkcjonowania obywatelstwa europejskiego.

9. Samo umiejscowienie przepisów o obywatelstwie w traktacie, bezpośrednio po normach precyzujących zasady funkcjonowania Unii Europejskiej, świadczy o powadze, jaką chciano nadać tej instytucji

Cechy obywatelstwa europejskiego:

• Ma charakter akcesoryjny – uzupełnia obywatelstwo państw członkowskich, ale go nie zastępuje

• Nie istnieje bez obywatelstwa państw członkowskich

• Państwa samodzielnie określają warunki nabycia własnego obywatelstwa

• Nie wynikają z niego żadne obowiązki

• Ma charakter pasywny, gdyż nabywa się je bez konieczności podjęcia jakichkolwiek działać w tym celu, w sposób automatyczny, bez ubiegania się o nie

• Nie zastępuje obywatelstwa krajowego

• Unormowane w TUE oraz TWE (art. 17-22)