I. Қызығушылығын ояту.

«Адасқан сөздер» дидактикалық ойыны.

II. Мағынаны тану.

Оқушылар сөздердің мағынасын ашуға ұмтылу арқылы әр затты, құбылысты саралап, дәл анықтауға дағдыланады.

Мағыналас әртүрлі сөздермен танысу мақсатында берілген жаттығуларды орындау арқылы балалар кейбір сөздерді сол мағынаны беретін басқа сөздермен ауыстырып айту, ол сөздерді қатыстырып сөйлемдер құрау, берілген мағыналасы әртүрлі сөздердің ішінен өз ойын дәл беретінін таңдап, мәндес сөздерді қолданып мәтін құрастыруды үйренеді.

Мағынасы әртүрлі сөздердің мағынасын ашуға арналған жаттығулар орындау.

1-жаттығуда сөйлемдерді көшіріп жазып, дыбысталуы бірдей сөздердің астын сызады.

2-жаттығуда суретте бейнеленген заттардың атауымен бірдей дыбысталатын, бірақ мағынасы басқа сөздерді табады.

3-жаттығуда көп нүктенің орнына тиісті сөздерді қойып, сөйлемдерді көшіріп жазады.

4-жаттығуда нақыл сөздерді оқып, қарамен жазылған сөздердің басқа мағыналарын айтады.

III. Сабақты қорытындылау.

Дыбысталуы әртүрлі, мағынасы бірдей сөздерді оқытуға ерекше көңіл бөлінеді. Оқушылар сабақта дыбысталуы бір, мағынасы әртүрлі сөздердің мағынасын ашып үйренеді. Әртүрлі айтылатын сөздердің бірдей мағынасына анықтама береді, ол сөздер сөйлемде қандай мағына беріп тұрғанын анықтайды.

IY. Үйге тапсырма. 5 -жаттығу.

Y. Бағалау.

Сыныбы:

Күні:

Сабақтың тақырыбы: Сөз және оның мағынасы

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: сөз және оның мағынасы туралы білімін кеңейту; берілген сөздермен мағыналас сөздерді таба білуге, сөздердің мағынасын анықтай білуді үйрету.

Дамытушылық: өз бетімен талдау, саралау, қолдану арқылы шығармашылық тапсырмаларды орындату.

Тәрбиелік: сауатты, таза жазуға тәрбиелеу.

Сабақтың көрнекілігі: «Адасқан сөздер» дидактикалық ойын, кесте.

Сабақтың барысы:

I. Қызығушылығын ояту.

«Адасқан сөздер» дидактикалық ойыны.

II. Мағынаны тану.

Оқушылар сөздердің мағынасын ашуға ұмтылу арқылы әр затты, құбылысты саралап, дәл анықтауға дағдыланады.

Мағыналас сөздермен танысу мақсатында берілген жаттығуларды орындау арқылы балалар кейбір сөздерді сол мағынаны беретін басқа сөздермен ауыстырып айту, ол сөздерді қатыстырып сөйлемдер құрау, берілген мағыналас сөздердің ішінен өз ойын дәл беретінін таңдап, мәндес сөздерді қолданып мәтін құрастыруды үйренеді.

Қарсы мәндес сөздердің мағынасын ашуға да оқулықта жеткілікті жаттығу берілген. 1-жаттығуда қарсы мәндес сөздерді жұбымен жазып үйренеді. Әр топтың оқығанда қарсы мәндес сөздердің дұрыс жұпталуын, айтылу ретінің дұрыс болуы қадағаланады.

2-жаттығуда қарсы мәндес сөздерді ретімен, демек, алдымен жағымды сөзді жазу керектігін ескеріп, оны жаттығу арқылы көрсетеді.

3-жаттығуда қарсы мәндес сөздермен берілген нақыл сөздер, мақалдарға көңіл бөлінеді.

5-жаттығуда сөйлем ішінен қарама-қарсы сөздерді тауып, басқа да сын есім табынан болған қарсы мағыналы сөздерді іздейді, сурет бойынша қарама-қарсы мағыналы сөздерге мысалдар келтіреді.

III. Сабақты қорытындылау.

Дыбысталуы бірдей, мағынасы әртүрлі сөздерді оқытуға ерекше көңіл бөлінеді. Оқушылар сабақта дыбысталуы бір, мағынасы әртүрлі сөздердің мағынасын ашып үйренеді. Бірдей айтылатын сөздердің әртүрлі мағынасына анықтама береді, ол сөздер сөйлемде қандай мағына беріп тұрғанын анықтайды.

IY. Үйге тапсырма. 4 -жаттығу.

Y. Бағалау.

Сыныбы:

Күні:

Сабақтың тақырыбы: Сөз құрамы

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: қосымшалар жалғанғанда сөз мағынасы өзгеретінін түсіндіру; түбірден қосымшаны, жалғаудан жұрнақты ажырата білуді үйрету; туынды сөдер туралы білімін пысықтау.

Дамытушылық: оқушылардың ауызша және жазбаша тілін дамыту.

Тәрбиелік: сауатты, таза жазуға тәрбиелеу.

Сабақтың әдісі: карточкамен жұмыс, оқулықпен жұмыс.

Сабақтың барысы:

I. Кіріспе әңгіме.

Оқушылардың зейінін сабаққа аудару. «Сөйлем қуаласпақ» ойынын ойнату. Тақтаға Крыловтың «Қарға мен түлкі» деген мысалы бойынша салынған сурет ілінеді. Сурет мазмұнын ашатын сөздер бөлек-бөлек карточкаларға жазылып, оқушыларға таратылып беріледі. Карточкасында әңгіменің бастамасындағы, бірінші тұратын сөйлем берілген. Осы тәртіп бойынша қалған сөйлемдердің табылуына қарай оқушылар тақта алдына қатар тұрады. Сосын сөйлемдерін кезекпен оқып шығады. Ең соңында бір-екі оқушы карточкалардағы сөйлемдер бойынша әңгіменің жалпы мазмұнын айтып береді.

II. Негізгі бөлім.

1. Сөз құрамы туралы бұрынғы сабақта алған білімін еске түсіреді.

«Не қажет?» ойыны ұйымдастырылады. Сөйлемдегі сөздердің негізгі түбіріне қосымшалар, яғни жалғау жалғану арқылы ғана бір-бірімен байланысатынын түсіндіру. Ол үшін сөйлемдегі сөздер қосымшалары түсіріліп беріледі. «Балалар серуен... шық... . Олар орман... іші... кел... . Биік өскен ағаш... көрін...» деген секілді бірнеше карточка жасалады.

2. Балалар түбір мен туынды сөздерді салыстырып оқып мағыналық айырмашылығын айтуы тиіс. Сөз мағыналарын танытқанын кейін оған жалғанған жұрнақтарға назарын аудару. Балалар қосымшалардың әсерінен сөз мағынасы өзгеретінін түсінеді.

3. Жалғауды жұрнақтан ажырата білуді үйрету. Осы тұста жаттығу жұмыстары арқылы туынды сөзді, жалғаудың жұрнақтан кейін де жалғанатынын қайталап өту.

4. Сөз құрамын еске түсіру, қайталау бойынша оқулықта берілген жаттығулар орындалады.