III. Сабақты қорытындылау.

Тұрлаулы мүшелер туралы алған білімдерін қорытындылау үшін мынадай жұмыстар орындалады:

1. Оқушыларға тек тұрлаулы мүшелері бар сөйлемдерден мысал келтіруге тапсырма беру.

2. Сөйлемдегі тұрлаулы мүшелерді алып тастап оқығанда, мағынасына нұқсан келетінін түсіндіру.

3. Бір ғана тұрлаулы мүшеден жасалған сөйлемге мысал келтіру.

Iy. Үйге тапсырма.

Y. Бағалау. 5-жаттығу.

Күні:

Сыныбы: 3 « »

Пәні: қазақ тілі

Сабақтың тақырыбы: Тұрлаусыз мүшелер

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: тұрлаусыз мүшелермен таныстыру; тұрлаусыз мүшелерге сұрақ қоя білу; олардың сөйлем ішіндегі байланысын анықтай алуды үйрету; сөйлем мүшелері туралы білімін пысықтау.

Дамытушылық: танымдылық қабілетінің, ой-қиялының дамуына ықпал ету; сөйлеу тілін, сөздік қорын молайту.

Тәрбиелік: сауатты, таза жазуға тәрбиелеу.

Сабақтың әдісі: «Ой түрткі», «Ұқсастық пен даралық», «Дөңгелек үстел» стратегиялары.

Сабақтың барысы:

I. Қызығушылығын ояту.

«Тұрлаусыз» деген сөзді қалай түсінесіңдер? Топтағы оқушылар осы сөздерді қалай түсінетінін тез арада жазып шығады.

Бастауыш пен баяндауыштың астын сызып, олардың тұрлаулы мүшелер екенін естеріне түсіреді. Қалған сөйлем мүшелерінің қандай қызмет атқаратынын өздері қорытындылап айтады.

II. Мағынаны тану.

Кесте бойынша асты сызылған сөздерге сұрақтар қойылады.

Мысалдар	Сұрақтар
Машинаны Қасым жүргізді.
Аспанда құстар ұшып барады.
Аспаннан жұлдыздар көрінеді.

« Ұқсастық пен даралық» стратегиясы бойынша тұрлаулы және тұрлауссыз мүшелерді салыстырады.

Тұрлаулы мүшелер Тұрлаусыз мүшелер

Оқулықтағы жаттығу жұмыстарын орындау барысында оқушылардың тұрлаусыз мүшелер туралы білімін кеңейте түседі.

III. Ой толғаныс.

«Дөңгелек үстел» стратегиясын қолдану. Әр топқа тек қана бастауыш пен баяндауыштан, демек, тұрлаулы мүшелерден тұратын сөйлемдер беріледі. Осы сөйлемдерге топ мүшелерінің әрқайсысы бір сөзден қосып отырады. Қосылған сөздердің бір-бірімен байланысуын қадағалау керек. Сосын жұмыс топтары өздері құраған сөйлемдерді оқиды.

IY. Үйге тапсырма. 5-жаттығу.

Y. Бағалау.

Күні:

Сыныбы: 3 « »

Пәні: қазақ тілі

Сабақтың тақырыбы: Тұрлаусыз мүшелер

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: оқушылардың тұрлаусыз мүшелердің өзіндік белгілері мен анықтамасы туралы алған білімін тиянақтау.

Дамытушылық: өз бетімен талдау, саралау, қолдану арқылы шығармашылық тапсырмаларды орындату.

Тәрбиелік: сауатты, таза жазуға тәрбиелеу.

Сабақтың әдісі: карточкамен жұмыс, оқулықпен жұмыс.

Сабақтың барысы:

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.

II. Үй тапсырмасын тексеру

ІІІ Жаңа сабақ

Сабақ басында оқушылардың дәптерлеріне сөйлемдерді үлгімен жаздыртып, оларға талдау жасату.

Тапсырмалары:

• Осы сөйлемдердің бастауышы мен баяндауышын (тұрлаулы мүшелер) алып тастап оқыту.

Проблемалық сұрақ:

• Бұл сөйлемдер бастауыш пен баяндауышсыз сөйлем дәрежесін сақтай алды ма?

• Неге?

• Енді осы берілген сөйлемдердің түрлаусыз мүшелерін алып тастап оқыту.

• Бастауыш пен баяндауыш сөйлемнің негізгі мүшелері болса, тұрлаусыз мүшелер, демек, толықтауыш, анықтауыш пен пысықтауыш сөйлемде көбіне көмекші атқаратынын түсіндіру

Оқулықпен жұмыс

1-жаттығу. Сөздерді оқы.Қайда? сұрағына жауап беретін сөздерді оқы.

Ауылда, жоғарыда, артта, мектепте, тау басында .

2-жаттығу. Көп нүктенің орнына тұрлаусыз мүшелермен толықтырып жаз. Сөйлемде қандай өзгерістер бар?

Мектеп жауласында қайың өсіп тұр.

3-жаттығу . Тұрлаусыз мүшелерді тауып сұрақ қой. Жаттығу ауызша орындалады.

4- жаттығу . Мәтінді көшіріп жазу. Қара мен жазылған сөздерге сұрақ қою. Сөздердің қай сөзбен байланысып тұрғанын анықтау.

Карточкамен жұмыс.

Карточкалар таратылып, ондағы сөйлемдерден тұрлаулы, тұрлаусыз мүшелері табуға тапсырма беріледі. Әр сөйлемде неше тұрлаулы, неше тұрлаусыз мүше бар екенін анықтауға тапсырма беру. Оқулықтағы жаттығулар орындалады.