5.3 Өнеркәсіп жұмысшыларының санын есептеу

Жұмысшылардың санын есептеу Өнеркәсіпте жұмысшылар екі топқа бөлінеді – негізгі және көмекші. Негізгі жұмысшылар. Бұл жұмысшылар – дайындалып жатқан өнімнің өндіріс процесіне тікелей қатысушылары, олардың саны өңдірісті ұйымдастыру бөлімінде белгіленген. Көмекші жұмысшылар Бұл жұмысшылар өнімді өндіруде тікелей технологиялық процеске қатыспайды, олардың мақсаты - негізгі жұмысшаларға қызмет жасау. Бұлар – жөндеушілер, тасымалдаушылар, электриктер, т.б. Сондықтан көмекші жұмысшылардың санын негізгі жұмысшылардың санына қарай 18-25 пайызбен есептейді. P_вс=0,25×150=37,5~38 адам. (122) Қызметкерлер Өнеркәсіп салаларындағы қызметкерлерге техника инженерлері, инженер – экономистер, есеп шот қызметкерлері және кіші қызмет атқарушылар жатады. Бұл қызметкерлердің санын негізгі және көмекші жұмысшылардың санына қарай пайызбен есептейді. Жалпы жұмысшылар саны: P_пр=87+63=150 адам Инженер-техник: жалпы жұмысшы санының 8%-ын құрайды; P_итр=0,08×150=12 адам (123) Есепшот: жалпы жұмысшы санының 7%-ын құрайды;

P_скп=0,07×150=10,5~11 адам (124) Кіші қызметкер: жалпы жұмысшы санының 3%-ын құрайды; P_моп=0,03×150=4,5~5 адам(125)

5.4 Материалдың, энергияның, аспаптардың және тетіктердің шығындарын есептеу

Шығындар – кәсіпорында өнім өндіруге өткізуге жұмсалатын ақшалай қаржылар.

5.4.1 Негізгі материал

Н_м=М_м×Б_м×К_тд,(126) мұндаН_м – бір деталға жұмсалатын негізгі материалдың құны, тенге. М_м – бір деталға жұмсалатын материалдың салмағы, кг. Б_м – 1 кг материалдың бағасы, тенге. К_тд – тасымалдау және дайындау шығындарының коэффиценті, К_тд=1. Айналым қаражатының басты элементі – шикізат, былайша айтқанда, материалдар. Материалдар екі топқа бөлінеді: негізгі және көмекші. Кәсіпорынның негізгі материалға қажетті көлемін есептеу әдісі 3-кестеде келтірілген.

5.3 – кесте- Негізгі материалдың құнын есептеутері

Көрсеткіштің аттары		Есеп көрсеткіштері
Материалдың аты		Болат
Материалдың маркасы		40Х
1 детальға жұмсалатын материалдың салмағы, кг Таза салмағы, кг	СкСм	13,5 9
Бағдарламаға жұмсалатын материалдың көлемі, тонна		V=
1т. бағасы, мың тг.		200,0
Бағдарламаға жұмсалатын негізгі материалдың жалпы сомасы,мың тг.	Шм	C=200×V=675×200,0= =135000,0

5.4.2 Көмекші материал

Көмекші материалдарға ағындағы жөндеуге, жабдықтарға күнделікті қызмет атқаруға көмектесетін басқа да материалдар жатады. Қажетті көмекші материалдың мөлшерін негізгі материалдың шамасынан 2 пайыз көлеміндей алуға болады.

К_м=0,02×С=0,02×135000,0=2700 мың тг.;(127)