14 Өндіріске босатылған материалдар құнын бағалау

2-ХҚЕС-ка сәйкес қорларды бағалаудың 3 әдісінің бірі қолданылуы мүмкін:

1. Орташа өлшенген құндық әдіс

2. FIFO әдісі

3. Арнайы идентификациялау (бірыңғайлау) әдісі

Орташа өлшенген құнндық әдіснде материалдық қорлардың құны – ай басындағы қалдық құнына ай бойында келіп түскен құндылықтарын қосып есептелінген орташа бағасы түсіндіріледі:

FIFO әдісі – босалқыларды алғашқы сатып алу бағалары бойынша әдісі. Бірінші кезекте сатып алынған құндылықтардың нақты өзіндік құны жұмсалған материалдарға жатқызылуы деп есептеледі, яғни бірінші келген – бірінші кетеді. Сонымен, соңғы қалдық құны ең кейінгі сатып алынғанның құнына негізделеді.

Арнайы идентификациялау (бірыңғайлау) әдісі – бұл әдіс қорлардың партиялық есебін дәл ұйымдастыру мүмкіндігі болмаған жағдайда қолданылады.

Мысалы

мерзімі	саны	бағасы	құны
02.03	2000	4	8000
15.03	6000	4,4	26400
30.03	2000	4,75	9500
Барлығы	10000		43 900

Орт құн әдісі

43 900/10 000=4,39

Ай соңындағы қалдығы 6 000*4,39=26 340

Өндірісте пайд 43 900-26 340=17 560. Дт8110 Кт1310 сома 17 560

ФиФО. Бұл әдісте ай соңында қолда қалған материалдар ең соңғы келген материалдар құнымен бағаланады.

30.03. 2 000*4,75=9500

15.03. 4 000*4,4=17 600 9 500+17 600=27 100 қолда қалғаны.

Өндірісте пайдл. 43 900-27 100=16 800 Дт8110 Кт1310 сома 16 800тг

15 Тікелей және жанама еңбек есебі

Тікелей және жанама аңбекақы.

Өндірістің еңбекақы төлеу шығындары сағаттар жиынын қамтиды. Тікелей жұмыс сағаты тек өнім өндіруге ғана кеткен сағат болып табылады.

Жанама жұмыс сағаты - өнім өндіруге кеткен сағат емес, өндірісті ұйымдастыру жұмыстарының маңызды бөлігі болып табылатын сағаттар.

Көмекші өндіріс жұмысшыларының жанама еңбекақысы өнім бірлігі бойынша немесе операциялар бойынша пропорционалды түрде таратылады (есептеледі), сол әдіспен өнімнің өзіндік құнына және қордың құнына енгізіледі.

Басқа жағдайларда жанама еңбекақы есептік кезең шығындары ретінде есептеледі және пайда болуына қарай табыс пен шығын шотына есептен шығарылады.

Тікелей өндіріс жұмысшыларына және көмекші өндіріс жұмысшыларына төленетін сыйақы жалпы өндірістік шығындар бөлігі ретінде қарастырылады және өндірістік үстеме шығындар шотына жатқызылып, тарату жолымен өнімнің өзіндік құнына енгізіледі.

Басқа да қалған жанама өндіріс жұмысшыларына берілетін сыйақы олардың еңбекақысына есептеледі және сол кезеңге қатысты табыс пен шағын шотына есептеледі.

Демалыс бойынша төленетін шығындар тікелей шығындарға жатқызылып, сағаттық ставкасын көбейту арқылы заказға есептеледі.