- •Басқару есебінің объектісі мен әдістері, оның ұйымды басқарудағы рөлі.
- •Басқару есебі ақпараттарының қалыптасуы. Басқару есебіндегі ақпараттар түрлері мен қолданылатын көрсеткіштері.
- •4.Басқару және қаржы есебінің өзара байланысы мен айырмашылықтары.
- •5. Шешімдерді қабылдау үшін шығындардың жіктелуі: релевантты және релевантты емес шығындар.
- •6. Шешімдерді қабылдау үшін шығындардың жіктелуі: өспелі, инкрементті және маржыналды көрсеткіштер.
- •7. Шешімдерді қабылдау үшін шығындардың жіктелуі: релевантты, альтернативті шығындар.
- •11. Негізгі өндіріс шығындарының элементтері:
- •12 Көмекші өндіріс шығындары есебінің тәртібі
- •Негізгі материалдарды сатып алу, сақтау және босату есебінің тәртібі.
- •14 Өндіріске босатылған материалдар құнын бағалау
- •15 Тікелей және жанама еңбек есебі
- •16 Еңбек ақы шығындарының есебі. Тоқтап қалу, үстеме ақы және сыйақы есебі
- •Үстеме шығындардың есебі. Қызмет көрсететін бөлімшелердің шығындарын анықтау әдісі.
- •Үстеме шығындардың есебі. Кем және артық таратылған шығындар есебі.
- •Өзіндік құнды калькуляциялаудың тапсырыстық әдісі. Тапсырыстық калькуляциялай әдісінің ерекшелігі (спецификасы)
- •Өзіндік құнды калькуляциялаудың тапсырыстық әдісі. Өзіндік құнды калькуляциялаудың тапсырыстық әдісінің есеп процедурасы.
- •Өзіндік құнды калькуляциялаудың тапсырыстық әдісі. Жартылай аяқталған келісім шарттан алынатын пайданы есептеу.
- •Өзіндік құнды калькуляциялаудың тапсырыстық әдісі. Қалдық, ақаулы өнімді жөндеу және жою шығындарының есебін қосқандағы тікелей және жанама шығындарынң есебі.
- •25. Өнімнің өзіндік құнды калькуляциялаудың үрдіспе-үрдіс әдісінің ерекшелігі.
- •26. Үрдіспе-үрдіс калькуляциясы: бірліктің өзіндік құны.(эквиваленттік бірлік)
- •27 Үрдіспе-үрдіс калькуляциясы: Алдыңғы үрдістегі өнімнің өзіндік құны.
- •31. «Шығын – өнім көлемі – пайда» талдауын жүргізудегі жіберулер (қағидалар)
- •32.Зиянсыздық нүктесін есептеу. Маржиналды табыс әдісі, графикалық әдіс.
- •33.Операциондық тұтқа: мәні, маңызы, есептеу тәртібі
- •34 Шығын өнім көлемі – пайда талдауы Қауіпсіздік маржасын есептеу
- •35 Шығынды толық таратудың өзіндік құны калькуляциясы және айнымалы шығындардың ерекшеліктері мен кемшіліктерінің жүйесінің мәні.
- •36 Директ-костинг» жүйесі басқару шешімдерін қабылдаудың негізі ретінде.
- •37 «Стандарт-костинг» пен нормативтік әдіс шығындарды жоспарлаудың, бақылаудың және есебінің құралы ретінде.
- •38 Сметаларды құрастыру кезеңдері
- •39.Бюджеттік жүйелерді дайындау және енгізу.Бюджеттік жүйелер түрлері.Жоспарлау үрдісінің кезеңдері.
- •40.Бюджеттік бақылау.Функционалды смета құрудың мысалдары.
- •41.Бюджетті бақылау.Негізгі бюджетті құрудағы мысалдар
- •42. Бюджеттік бақылау. Икемді сметаны құру.
- •43. Нормативті шығындардың өзіндік құнды калькуляциялаудың мақсаттары.
- •44. Нормативтік шығындар бойынша өзіндік құнды калькуляциялау кезіндегі нақты шығындардың нормативтен ауытқуын талдау әдістемесі.
- •45.Ауытқу түрлері, материалдар, еңбекақы және үстеме шығындар бойынша ауытқуды есептеу тәртібі.
- •47. Баға қалыптастыру бойынша шешім қабылдау (шығындар қосу) баға қалыптасуы
- •48. Баға қалыптастыру бойынша шешім қабылдау, мақсаттық баға қалыптасуы
- •49.Баға қалыптастыру бойынша шешімдер қабылдау:арнайы тапсырыстың бағасын қалыптастыру.
- •51. Күрделі салымдардың сметасын құрастыру үрдісі және мақсаты
- •52.Инвестицияларды бағалаудың дисконттық емес әдістері
- •53. Инвестицияларды бағалаудың дисконттық әдістері
- •54. Шығындарды бағалау: ең кіші квадраттар әдісі
- •56 Өндірістегі жоғалтулар есебі.
- •60 Трансферттік баға қалыптасу ?
- •61 Көмекші қызмет шығындарын өндірістік бөлімшелерге бөліп тарату ?
- •65.Инвестициялық бағалау әдістері
- •66. Басқару есебі үшін сызықтық бағдарламалау.
- •68.Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың нормативтік әдісі және ауытқуды талдау
- •69.Бірлесіп өндірілетін және жанама өнімдер түсінігі.
- •70. Бірлесіп өндірілетін өнімдердің шығындарын тарату әдістері(бөліну нүктесінен кейін шығындар шығарылмайтын болса)
43. Нормативті шығындардың өзіндік құнды калькуляциялаудың мақсаттары.
Нормативті шығын дегеніміз - дайын өнім бірлігі есебінде көрініс табатын алдын-ала мұқият анықталған нақты іс жүзіндегі шығынды білдіреді. Оған өндірістік шығынның барлық үш элементі кіреді: тікелей материалдық шығын, тікелей еңбек шығыны және жалпы өндірістік шығын.
Нормативті шығындар бойынша калькуляциялау жүйелерін кеңінен пайдаланылуы, әр түрлі мақсатта шығындар туралы ақпараттарды қамтамасыз етумен байланысты. Содан кейін негізгі міндеттер қарастырылады және оларды шешу үшін нормативтік шығындар бойынша калькуляция жүйесі қолданылады:
1. Смета құруда көмек көрсету және басқарушы қызметінің тиімділігін бағалау;
2. Бақылауды қамтамасыз ету. Бұл шешім қабылдауда жауапты тұлғаларды ескеретін және жоспарға сәйкес келмейтін деңгейі бар қызмет түрлерін айқындаумен жетеді. Қажетті түзететін істерсіз жағдай бақылаудан шығуы мүмкін.
3. Шешім қабылдауда қолданылатын болашақ шығындарды болжау;
4. Қорларды бағалау үшін пайдаланылатын өнімдерге шығындарды апару процедурасын жеңілдету;
5. Қызметкер құрамы жетуге ұмтылатын мақсаттарды бекіту.
44. Нормативтік шығындар бойынша өзіндік құнды калькуляциялау кезіндегі нақты шығындардың нормативтен ауытқуын талдау әдістемесі.
Нормативті шығын бойынша өзіндік құнды калькуляциялау жүйесі онымен анықталатын нормативті нақты шығынның ауытқуын бөлшектеп талдауға мүмкіндік береді. Мысалы, әр жауапты орталықтардың ауытқуы әрбір элемент бойынша анықталуы керек және ресурстардың бағасы мен санына сәйкес талдануы қажет. Бухгалтер менеджерлерге ауытқудың қай жерде болғанын дә л көрсетіп көмектессе, ал жауапты басшылар ауытқудың себебін табу үшін аса қажетті зерттеу жүргізеді (бухгалтер жекелеген процестегі нақты материалдардың өтуі барысында негізгі материал бойынша ауытқуды анықтауына болады, бірақ жауапты орталықтардың басшылары бұл процесті зерттеп, артық шығынның себебін табуы керек). Мұндай зерттеудің нәтижесі тиісті түзетуші болуы керек, ал егер ауытқу норманың ұдайы өзгеруінен болатыны анықталса, онда оны өзгерту қажет.
Нормативті шығын есебінің жүйесі ауытқуды бөлшектеп талдауға мүмкіндік тудырады. Мысалы, әрбір жауапты тұлғалардың ауытқуын шығын элементі бойынша анықтауға болады (материал, еңбек, үстеме шығындар).
Тиімді бақылауға әр жауапты орталықтардың кезеңдегі нормативті шығындарын жалпы нақты шығындармен салыстыру арқылы қол жеткізуге болады, өнім бірлігіне нормативтік және нақты шығындарды салыстыру өндірістің қай кезеңінде ауытқу жіберілгенін анықтай алмайды, өнім бірлігін өндірудегі талдауда шығын тиімді бақылауға келмейді.
Өнім бірлігінің нақты өзіндік құны шығын баптары бойынша нормативтерді калькуляция нормативтерінен жазатын өнім бірлігінің өзіндік құн есебінің тізімдемесінде есептеледі, ал норманың өзгеру және нормадан ауытқу сомалары өндірістің есеп тізімдемесінде көрсетілген индекстердің негізінде анықталады.