Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
татар теле диктантлар.doc
Скачиваний:
6
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
1.6 Mб
Скачать

Боерык фигыль.

1. Укы.

Күмәч пешерүчеләр җыры.

Күмәчнең йөзе килсә,

Бөркелеп хуш исе килсә,

Нечкәрә күңелебез:

Сөенәбез, көләбез –

Бик сабый күңелле без.

Күмәч пешерүчеләр без!

Пешерәбез йөземлесен,

Мәклесен һәм мәксезен,

Түгәрәген, сырлысын …

Табыныгыз мул булсын!

Әйдә, кайчак он кунсын,

Кулларда камыр булсын!

Тик эшебез уңганнарның

Хезмәте чаклы булсын,

Күзләрдә чаткы булсын,

Йөзебез якты булсын!

Эшебез, ай-яй, тыгын,

Сөйләшмибез артыгын,

Кабарт, из, бас тизрәк!

Әвәлә, сал тизрәк!

Күмәч кирәк! Күмәч кирәк!

(Равил Файзуллин.)

2. Боерык фигыльләрне тап, аларны берлектә һәм күплектә яз.

Киләчәк заман хикәя фигыль.

Киләчәк заман хикәя фигыльләрнең санын, затын, барлык-юклык формасын билгеләргә.

  1. Карап торып тук булмассың.

  2. Эш сөйсәң, ил сөяр.

  3. Эше ачы булса, ашы тәмле булыр.

  4. Эшкә мавыккан кешенең эче пошмас.

  5. Эшләгән үлмәс, эшләмәгән көн күрмәс.

  6. Эшләп ашасаң,тәмле булыр.

  7. Эшләгән ашар, эшләмәгән башын кашыр.

  8. Ялкаулык ачтан үтерер, тырышлык бәхет китерер.

  9. Эшле килер – эш арттырыр,

Эшсез килер – калдырыр.

10. Киеменә карап каршы алырлар, акылына карап озатырлар.

11. Яхшы юлыннан барсаң, яхшы булырсың.

12. Кунак кыстамый булмас, хуҗа кыстамый булмас.

13.Яхшыга ияр, яманны тибәр.

14. Әдәпле кунак китәр вакытын үзе белер.

Ирекле диктант.

Фигыльләрне киләчәк заман хикәя фигыльләргә әйләндереп язарга.

  1. Бала (йоклый, уйный, сикерә).

  2. Укучы (яза, укый, саный, эшли).

  3. Кош (оча, чүпли, сикерә, утыра).

  4. Машина (туктый, бара, кычкырта).

  5. Үрдәк (йөзә, чума, ашый, оча).

Контроль диктантлар. Кыр казы.

Беркөнне мин Аккүлгә киттем. Тын гына яткан көзге кебек күл өстенә, кояш нуры төшү сәбәпле, ялтырап торган юл салынган. Күлнең бер як читендәрәк кыр казлары әрле-бирле йөриләр.

Камышларны ике якка аерып, суга кердем. Анда, сыңар канаты белән талпынып, бер кыр казы очарга маташа, ләкин булдыра алмый, туктый. Мин анны җиңел генә тотып алдым да өйгә алып кайттым. Кыр казын шунда ук йорт кошлары өчен ясалган ояга яптым. Табакка су белән икмәк салып, кадерле кунагымның алдына куйдым. (76 сүз.)

(Мәҗит Гафури буенча.)

.Биремнәр.

  1. Түбәндәге фигыльләргә мәгънәдәш фигыльләр табып яз.

1 вариант 2 вариант

шатлана - … борчыла - …

туңа - … кычкыра - …

  1. Җөмләнең баш һәм иярчен кисәкләрен билгелә.

Күктә алсу кояш көлә.

  1. Бирелгән фигыльләрне боерык фигыль формасында язарга.

1 вариант 2 вариант

йөзә, чаба, тоя куя, яза, чигә

Һәйкәл янында.

Мәктәп каршында яшел рәшәткә белән әйләндереп алынган бакча бар. Аның уртасында ак обелиск. Алтын хәрефләр белән анда бик күп исем-фамилияләр язылган. Ул Бөек Ватан сугышында һәлак булган батырлар истәлегенә куелган. Безнең бабай да сугышта һәлак булган. Аның да исеме бар.

Без, башларыбызны иеп, бераз тын тордык. Обелиск янына бик күп чәчәк бәйләмнәре куйдык. (53 сүз.)

(Мәдинә Маликовадан.)

Биремнәр.

  1. Җөмләне сүз төркемнәре һәм җөмлә кисәкләре ягыннан тикшерергә.

Кояш алтын нурларын җиргә сибә.

  1. Текстагы фигыльләрнең заманнарын билгеләргә.

3. 1 вариант 2 вариант

Боерык фигыльгә Киләчәк заман хикәя фигыльгә

2 мисал язарга. 2 мисал язарга.

Кисәкчәләр.