Кобальт иондарының реакциялары

Аммоний тиоцианаты ерітіндісінің әсері

Аммоний тиоцианаты кобальт катионымен көк түсті комплексті қосылыс түзеді NH₄⁺ + Со²⁺ + 4SCN^- ↔ (NH₄)₂[Co(SCN)₄].

Реакцияның сезімталдығын арттыру үшін алынған ерітіндіге 0,5 мл диэтил эфирі мен 0,5 мл амил спиртінің қоспасын қосады. Органикалық ерітінді қатысында ерітіндіні араластырғанда роданид комплексі ериді және сумен шайылған кезде жоғарғы бөлігі қанық көк түске боялады.

Реакцияны жүргізудің шарты.

1. Реакция орташа қышқылдық ортада (рН = 4-5)жүруі тиіс.

1. NH₄SCN ерітіндісі концентрлі болуы керек (дұрысы кристалды тұзын пайдаланған жөн).

2. NH₄SCN криталын қосып, барлық тұз еріп кеткенше пробирканы қатты араластырады.

3. Никель иондары реакцияға кедергі келтірмейді.

5. Fe³⁺ ионы болған жағдайда қызыл қан түсті Fe(SCN)₃, түзіліп, [Co(SCN)₄]^2-ионының көк түсін бүркемелейді, сондықтан Fe³⁺ қатысында реакцияны шарап немесе қымыздық қышқылы, сілтілік металдардың фторидтері, фосфор қышқылы қатысында жүргізеді, себебі бұлар Fe³⁺ түссіз комплекс түзеді.

Мыс иондарының реакциясы

I. Аммоний гидроксидімен реакциясы

Си²⁺ катионына аммиактың сұйылтылған ерітіндісімен әсер еткенде көкшіл-жасыл түсті мыстың негіздік тұзының тұнбасы пайда болады:

2CuSO₄ + 2NH₄OH ↔ ↓Cu₂(OH)₂SO₄ + 2NH₄⁺ + SO₄^2-.

Аммиактың артық мөлшерін қосқанда қомплекс иондар түзетін көк түсті тұнба түзіледі:

Cu₂(OH)₂SO₄+ 8NH₃ → 2[Cu(NH₃)₄]²⁺+ SO₄^2-+ 2OH^-

2. Калий гексацианоферраты (II) мен реакциясы

Мыс катиондары K₄[Fe(CN)₆] иондарымен мыстың гексацианоферратының қызыл тұнбасын түзеді :

2Сu²⁺ + K₄[Fe(CN)₆]^4- → ↓Cu₂[Fe(CN)₆].

Реакцияны жүргізудің шарттары.

1. Реакцияны рН < 7 жағдайында жүргізу керек. Аммиакты ортада ерімтал аммиакты комплекс түзіледі. Ерітіндіде КОН немесе NaOH ерітінділерінен мыс гидроксиді түзіледі.

2. Реактивпен түсті тұнбалар түзетін иондар (Fe³⁺, Со²⁺, Ni²⁺) жойылуы немесе тұрақты комплекстермен байланысуы тиіс.

3. K₄[Fe(CN)₆] ионын K₃[Fe(CN)₆] дейін тотықтыратын тотықтырғыштар қатысуы керек.

4. Cu²⁺ионын Cu⁺ ионына дейін ауыстыратын тотықсыздандырғыштар тотығуы тиіс.

5. Комплекс түзуші реагент KCN реакцияға кедергі келтіруі мүмкін.

Никель иондары реакциясы

Чугаев реактивінің (диметилглиоксим)әсері

Чугаев реактиві аммиакты ортада никель катиондарымен ішкі комплексті тұздың қызыл тұнбасын түзеді:

VI аналитикалық топ катиондарын жүйелік талдау

VI аналитикалық топ катиондарына топтық реагент — концентрлі аммиак ерітіндісінің артық мөлшері, олар суда ерігенде тұрақты аммиакты комплексті қосылыс(аммиакаттар) түзеді. Оларды күкірт қышқылы ерітіндісімен ыдыратады. Натрий тиосульфаты әсерінен Сu²⁺ және Hg²⁺ иондарын VI аналитикалық топтың басқа катиондарынан Cu₂S↓ и HgS↓ түрінде бөліп алады.

Бұл тұнбаны ажыратып алғаннан соң центрифугаттан бөлшектік әдіспен Со²⁺ және Ni²⁺ иондарын анықтайды, ал тұнбаға сұйытылған азот қышқылын қосып қыздырады.

Осы кезде Сu (I) ионы Сu (II) ионына дейін тотығып, Cu₂S ериді, центрифугаттан кейін центрифугатта мыс (II) ионын аммиак ерітіндісінің әсерімен анықтайды.

HgS↓ тұнбасы бром суында ериді, ал күкірт тұнбасын бөліп алғаннан кейін центрифугаттан Hg²⁺ ионын SnCl₂ ерітіндісімен анықтайды.