7. Мырыш ионын анықтау.
3- центрифугаттан Zn2+ ионын анықтайды. Ол үшін ерітіндіні екіге бөліп, оның бір бөлігіне хлороформдағы дитизон ерітіндісін, ал екінші бөлігіне K4[Fe(CN)6] ерітіндісін қосады. Бірінші жағдайда мырыш дитизонаты түзіліп хлороформ қабатының қызыл түске боялуы, немесе екінші жағдайда ақ түсті K2Zn3[Fe(CN)6]2 қос тұздың тұнбасы түзілуі ерітіндіде Zn2+ ионының бар екендігінің дәлелі. Бұл реакциямен мырыш ионын ашуға СгО42- және AsO43—иондары кедергі жасамайды.
I V аналитикалық топтың катиондарының қоспасын жүйелік талдау сызбанұсқасы
Zn, HCl NaOH (6M), H2O2 (3%)
HgCl2 AgNO3
NH4(крист)
Дитизон
HCl, 2M хлороформ
CH3COOH
CH3COONa Ализарин Fe, HCl
t
HgCl2 K4[Fe(CN)6]
V аналитикалық топтың катиондары
Fe2+, Fe3+, Mg2+, Mn2+, Sb (III), Sb (V), Bi3+
V аналитикалық топқа s-элемент катионы - Mg2+, р-элемент катиондары - Sb (III), Sb (V), Bi3+ және d-элементтердің катиондары - Fe3+, Fe2+, Mn2+ жатады. V аналитикалық топтың катиондарының күшті поляризациялану қасиеттерінің болуына байланысты көптеген қосылыстары (гидроксидтері, сульфидтері, фосфаттары) суда ерімейді. Суда еритіндері хлоридтер, бромидтер, нитриттер, нитраттар, ацетаттар, сульфаттар.
V аналитикалық топтың топтық реагенті – аммиак ерітіндісінің әсерінен реагенттің артық мөлшерінде ерімейтін гидроксидтер тұнбаға түседі.
V топтың катиондарының одан әрі талдану жолы осы катиондардың гидроксидтерінің аммоний тұздарында, қышқылдарда ерігіштігіне, тотығу-тотықсыздану реакцияларына негізделген.
Fe3+ қосылыстары- қоңыр сары, aл Fe2+ - ашық жасыл түсті, ал басқа катиондары түссіз.
V аналитикалық топтың катиондарының реакциялары.
Натрий немесе калий гидроксидтерінің әсері.
NaOH немесе КОН ерітінділерімен магний, марганец, висмут және сурьма ақ аморфты гидроксидтер, ал темір (II) гидроксиді жасыл және қызыл қоңыр темір (III) гидроксидін түзеді:
Mg2+ + 2OH- ↔ Mg(OH)2↓,
Mn2+ + 2OH- ↔ Mn(OH)2↓,
Fe2++ 2OH- ↔ Fe(OH)2↓,
Fe3++ 3OH- ↔ Fe(OH)3↓,
[SbCl6]3- +3OH-↔ Sb(OH)3↓ + 6Сl-,
[SbCl6]- +5OH-↔ Sb(OH)5↓ + 6C1-,
Sb(OH)5↓ → HSbO3↓ +2H2O,
Bi3++ 3OH- ↔ Bi(OH)3↓.
V аналитикалық топтың катиондарының барлық гидроксидтері қышқылда ериді, мысалы:
Fe(OH)3↓ + ЗН+ → Fe3+ + ЗН2О.
Sb (III) және Sb (V) гидроксидтерінің амфотерлік қасиеттеріне байланысты сілтінің артық мөлшерінде ериді:
Sb(OH)3↓ + ЗОН- → [Sb(OH)6]3-
[Sb(OH)5]↓ + ОН- → [Sb(OH)6]-
Магний, марганец (II) және темір (II) гидроксидтері NH4CI қаныққан ерітіндісінде ериді, мысалы:
Mg(OH)2↓ + 2NH4+ → Mg2+ + 2NH3·Н2О.
Бұл қасиетін магний гидроксидін басқа V аналитикалық топтың гидроксидтерінен бөліп алу үшін қолданады.
Аммиак ерітіндісінің әсері
V аналитикалық топтың катиондарының ерітінділеріне аммиак ерітіндісі әсер еткенде гидроксидтер түрінде тұнбаға түседі:
Mg2+ + 2NH3·H2O ↔ Mg(OH)2↓ + 2NH4+,
[SbCl6]- + 5NH3·H2O ↔ HSbO3↓ + 6Сl- + 5NH4+ + 2H2O,
[SbCl6]3- + 3NH3·H2O ↔ Sb(OH)3↓ + 6C1- + 3NH4+,
Mn2+ + 2NH3·H2O ↔ Mn(OH)2↓ + 2NH4+,
Fe2+ + 2NH3·H2O ↔ Fe(OH)2↓ + 2NH4+,
Fe3+ + 3NH3·H2O ↔ Fe(OH)3↓ + 3NH4+
Висмут катиондары аммиак ерітіндісінен ақ түсті негіздік тұз тұнбаға түседі, тұздың құрамы ерітіндінің концентрациясына температураға сәйкес өзгеріп тұрады:
Bi3+ + 2NH3·H2O + Cl- → Bi(OH)2Cl↓ + 2NH4+,
Bi(OH)2Cl↓ → BiOCl↓ + H2O.
Sb (III), Sb (V) және висмут тұздарының гидролизі
Висмут, сурьма (III,V) тұздары гидролизденгенде ақ негіздік тұз тұнбаға түседі:
[SbCl6]3- + Н2О ↔ SbOCl↓ + 5Сl- + 2Н+,
[SbCl6]- + 2Н2О ↔ SbO2Cl↓ + 5Сl- + 4Н+,
Bi3+ + Н2О + NO3- ↔ BiONO3↓ + 2Н+.
Барлық тұнбалар қышқылдарда ериді.