IV.2.3.2.4.Hüquqi diversiya

Siyasi-inzibati (vəzifə səlahiyyətlərindən istifadə etməklə), iqtisadi (rüşvət yolu ilə) və s. təsirlər vasitəsi ilə hüquq-mühafizə orqanlarını, məhkəmə sistemini ələ alaraq, onların rəqibin əleyhinə olan mövqe seçmələrinə nail olunur. O cümlədən:

Qəsdən onda elə problemlər formalaşdırılır ki, o, bu orqanlara müraciət etmək, şikayət etmək məcburiyyətində qalsın. Şikayət etdikdən sonra isə buna ya heç bir reaksiya verilmir, müxtəlif bəhanələrlə şikayətinə baxılmır, ya da iş uzadılır, sonsuz get-gəllərə salınır, ondan hər dəfə yeni-yeni sənədlər düzəldib gətirməsi tələb olunur, nəticədəsə, ikili standartlar metodundan yanaşaraq, onu o qədər də qane etməyən qərarlar çıxarılır.

Adi vaxtda isə müxtəlif bəhanələr, şübhələr əsasında məhkəmə get-gəllərinə salınır, rahatlığı pozulur, evinə polis göndərməklə – qonşular, iş yerinə müxtəlif hüquqi sorğular göndərtdirməklə – iş yoldaşları arasında onun barəsində müəyyən dedi-qodular, şübhələr formalaşdırılır (baxmayaraq ki, bu polis və sorğular onu günahlandırmaq məqsədi güdməyib, hətta tamam mənasız bir məzmun daşıya bilər və ya onun şahidlik etməsi kimi məsələyə aid ola bilər), ayrı-ayrı bəhanələr əsasında uşaqlarını da bu oyuna cəlb etmək, onlardan da müxtəlif məsələlərlə bağlı ifadə tələb etmək, imkan olsa, ümumiyyətcə, polis şöbələrinə çağırtdırıb, orada onları sorğu-suala çəkmək və s. kimi vasitələrlə – evi-ailəsi yanında nüfuzuna zərbə vurulur, onlar qarşısında köməksiz vəziyyətdə qoyulur, əsəbləri ən son həddə qədər yerindən oynadılır (baxmayaraq ki, bu, ən əclaf metoddur, lakin bir çox hallarda hüquq-mühafizə sistemində o qədər də anormal hesab olunmadığı hamıya yaxşı məlumdur).

 Deyilən metodla bağlı müşahidə etdiyimiz bir nümunə: hələ köhnə SSRİ dövründə bir-biri ilə dava edən iki qonşudan birisi, daha doğrusu, günahkar olan tərəf, o vaxtkı bölmə milislərini nə cürsə ələ alıb qarşı tərəfin üstünə qaldırdı və bir ay o, polis idarəsindən, polislərsə onun evindən əskik olmadılar. Qonşuların şahidliyi və digər səbəblər əsasında onu bu məsələ ilə əlaqədar günahlandırıb cəzalandırmağın qeyri-mümkünlüyünü dərk etdikdən, üstəlik də evində-həyətində qeyri-qanuni olan nəsə bir şey tapa bilmədikdən sonra, kol-kosdan hörülmüş çəpərini əldə bəhanə edib, nadir quşların yuvasını uçurduğuna və təbiətə ekoloji ziyan vurduğuna görə tutub ona altı ay iş kəsdilər.

  

IV.2.3.2.5.Texniki diversiya

Müxtəlif vasitələrlə enerji (işıq, istilik, elektrik, yanacaq və s.) və kommunikasiya (rabitə, nəqliyyat, informasiya, təbliğat və s.) kanalları blokirovkalanır, iş alətləri, işinə xidmət edən texnika və texnologiyası, cihazları sıradan çıxarılır.

Nümunə üçün, məs.,

Müəyyən vəzifə adamlarının hansısa bir şəxsə təzyiq göstərməsi halında – anonim kanallarla onun işığını, qazını, suyunu, telefonunu kəsdirməsi;

Dövlət orqanlarının hansısa cinayətkar və ya üsyankar qrupu mühasirəyə salarkən – onların müqavimətini qırmaq və əlaqələrini kəsmək, fəaliyyətlərini tromblamaq məqsədilə – ilk növbədə onların telefon rabitəsini və elektrik təchizatını kəsməsi; hansısa maraqlara cavab verməyən mətbu orqanının fəaliyyətini blokirovkalamaq məqsədilə – mətbuatın əsas enerji kanalı olan poçt (istər məktub və istərsə də abunə) və faks xidmətini dayandırması; ayrıca şəxslərə və ya yenə də hansısa marağa (məs., milli marağa) cavab verməyən müəyyən qurumlara analoji təsir halında – onun kütləvi informasiya kanallarına olan çıxışını bağlatdırması (o cümlədən, əsərlərinin, müsahibələrinin çap olunmasına fikirlərinin səsləndirilməsinə, fəaliyyətinin nümayiş və ya müzakirə edilməsinə maneçilik törətmək və s. yolu ilə), yaxud ixtiyarında olan bu cür vasitələri müxtəlif fəndlərlə iflasa uğratmaq, əlindən çıxarmaq yolu ilə tribunadan məhrum edib, kütlə və ya sosial dünya ilə rabitəsini blokirovkalayaraq, bununla da onlara yuxarıdan təsir göstərmək imkanını iflic etməsi, bu kanalların ona verdiyi üstün ‘‘səs hüququnu’’, rəy formalaşdırmaq imkanını əlindən alması;

Beynəlxalq aləmdə dövlətlərin bir-birinə bu cür təzyiqi halında – müxtəlif bəhanələrlə bir-birinə neft, qaz, elektrik və s. ixracını dayandırması, yaxud texnologiyasını məhv edən təxribatlar həyata keçirməsi və s. bu qəbildəndir.

20-ci əsrdə kompüter texnologiyasının meydana gəlməsi və onun həyatın bütün sferalarına müdaxilə etməsi, o cümlədən, iqtisadiyyatın əsasını təşkil etməsi, texniki diversiya üsullarını klassik bir səviyyəyə qaldırdı və bu diversiya formasını, bəzən siyasi və hərbi təsirdən daha effektli bir vasitəyə çevirdi. Söhbət, müxtəlif virus həmlələrindən və onların törətdiyi destruktiv əməliyyatlardan gedir. Texniki diversiya üsullarının ən yığcam, mükəmməl və əyani təsəvvür oluna bilən bir növü olması səbəbindən, həmçinin, assosiativ olaraq, bütün digər növ texniki diversiya növləri barədə də təsəvvür əldə etməyə və nəticə çıxarmağa imkan verməsi səbəbindən, bu diversiya növü barədə daha ətraflı məlumat verməyi və texniki diversiya fəndinin mexanizmini həmin bu diversiya növü timsalında izah etməyi məqsədəuyğun hesab edirik Digər tərəfdən də, kitab ümumiyyətlə, müxtəlif növlü diversiya formalarının mexanizmini açmaq və onlardan müdafiənin yollarını araşdırmaq mövzusuna həsr olunduğundan, bir diversiya forması kimi, kompüter viruslarından söhbət açmaq da, bu kitabın ümumi məzmunu ilə uyğundur. Beləliklə, kompüter virusları, onların iş prinsipi, mexanizmi, təsir metodları barədə.

İlk əvvəl fikrimizi müxtəlif növlü kompüter viruslarını ayrı-ayrı parametrlər üzrə təsnif etməklə aydınlaşdırırıq (kompüter viruslarının aşağıda verilən təsnifatının və onların xarakteristikaları ilə əlaqədar deyilənlərin müəllifliyi tam şəkildə bizə məxsusdur).

Məqsədinə görə:

Müxtəlif növlü kompüter virusları müxtəlif fiziki və hüquqi şəxslər tərəfindən əsasən aşağıdakı məqsədlər üçün yazılır:

1. Bir-birinə rəqib olan digər istənilən profilli nəhəng firmaların, şirkətlərin bir-birinin şəbəkəsinə daxil edib, bir-birinin fəaliyyətini blokirovka etmək, kompüterlərini, lazımi informasiyalarını sıradan çıxarmaqla işini tormozlamaq məqsədilə;

2. Ayrı-ayrı firma, şirkət və ya maraqlı olan adi fiziki şəxslərin, konkret hansısa ünvanın informasiya bankından lazımi informasiyanı oğurlaması məqsədilə;

3. Ayrı-ayrı fərdi proqramçıların həm virus və həm də ardıyca onun müalicəsini yazıb, pul qazanması məqsədilə;

4. ələlxüsus, ABŞ dövlətinin rəqibi olan müxtəlif dövlətlərin (məs., öz dövründə SSRİ və ÇİN), qurumların, şəbəkələrin (məs., bir sıra terrorist şəbəkələrin), hərəkatların (məs., anti-qlobalizm nümayəndələrinin) və b. ABŞ dövlətini çökdürmək məqsədilə (ABŞ-ın hegemonluğunun və fövqəlsürətli tərəqqisinin başlıca səbəblərindən birinin də məhz «internet» olması heç kimə sirr deyil);

5. Kompüter və ya proqram istehsalçısı və ya yayıcısı olan bir sıra fiziki və hüquqi şəxslərin öz məhsullarının satışaqədərki yüksək texniki göstəricilərini, satışdan sonra qat-qat aşağı salaraq, bazarda daim tələbatı yuxarı qaldırmaq məqsədilə;

6. Bir-birinə rəqib olan kompüter və ya proqram istehsalçısı və ya yayıcısı olan ayrı-ayrı fiziki və hüquqi şəxslərin öz rəqiblərinin məhsullarının zəifliklərinə hesabladıqları viruslarla onlara qarşı mənfi rəy formalaşdırıb, öz məhsullarına qarşı tələbatı yuxarı qaldırmaq məqsədilə;

7. Yaxud da buna bənzər bir başqa məqsədlərlə yazılıb dövriyyəyə buraxılır.

Destruktiv imkanlarına görə viruslar təsnif oluna bilər:

1. Ziyansız: yəni, kompüterin işinə heç cür mane olmayan (yalnız öz yayılması ilə diskdə azad yeri azaldan);

2. Təhlükəsiz: təsiri yalnız diskdə azad yeri azaltmaq, və bir sıra lazımsız qrafik, səs və s. effektləri yaratmaqla məhdudlaşan;

3. Təhlükəli: kompüterin işinə ciddi ziyan vuran;

4. Çox təhlükəli: yaddaşın sistem oblastına yazılmış kompüterin normal işi üçün lazım olan informasiyaları, proqramı, materialları və s. pozan, kompüterin işində ciddi pozuntular yaradan, onun normal işini destabilizə edən və s. viruslar.

Məskunlaşma yerinə görə virusların aşağıdakı növləri bir-birindən fərqləndirilə bilər:

1. Operativ yaddaşda (DOS, XMS, EMS...);

2. Sistem sektorunda, o cümlədən, vinçesterin sistem yükləyicisini özündə ehtiva edən sektorda (Master Boot Record), yükləyici sektorda (Boot-sector) və diskin bölüşdürücü cədvəlində (Partition Table);

3. Fayllarda, o cümlədən, arxiv və qablaşdırılmış fayllarda (RAR, ZIP, BZip, GZip, ARJ, LHA, ACE, CAB, JAR, AIN, UC2, HA, LZH, TAR, Z[Unix], InstallShield və s.-də);

4. Və bunların müxtəlif formalı kombinasiyası formasında məskunlaşan viruslar.

Yayılma kanallarına görə viruslar: Bərk, lokal, şəbəkə və CD-ROM diskləri vasitəsilə yayılan növlərinə bölünə bilər.