IV.2.2.İnandırma, aldatma və dezinformasiya metodları

«Dil insana öz fikirlərini gizlədə bilmək üçün verilib»

Taleyran.

ətraf dünya barədə olan informasiyalar gerçəkliyin elementlərinin şüalandırdığı və ya onlardan əks olunan çoxsaylı distant və dağınıq siqnallar vasitəsilə insanın periferik sinir ucluqlarına yetişir və orada sinir impulslarına transformasiya olunaraq, sinir lifləri vasitəsilə baş-beyin mərkəzlərinə nəql olunur. Baş-beyinin siqnal deşifrəsi ilə məşğul olan mərkəzləri həmin bu dağınıq və rabitəsiz impulsları holoqrafik prinsip üzrə sinxronlaşdıraraq, onlardan ətraf dünyanın, onda baş verən hadisələrin, onda özünün yerinin və s. dinamik və daim dəyişən neyron obrazını, surətini, modelini, şəklini konstruksiya etdirir.

Proyeksiyanın belə fövqəlmürəkkəb mexanizmi beyində gerçəkliyin mümkün rasional⁶ sxemini yaratmağa imkan versə də o, çoxsaylı xətalardan da azad deyil. Belə ki, deyilən inikas reprezentativ yox, rekonstruktiv xarakter daşıdığından dərk edən subyektin təfəkkür tezarusundan da bilavasitə asılı olmur. Başqa sözlə, gerçəkliyin insan ağlındakı surəti onun hisslərindəki surəti ilə izotrop yox, amorf səviyyədə üst-üstə düşür ki, bu səbəbdən də, insan üçün bütün hallarda mahiyyətlə təzahür arasında qeyri-adekvatlığın mövcud olması, gerçəkliyin əbədi olaraq insan üçün noumen olaraq qalması qaçılmaz olur.

Proyeksiyanın deyilən variantında xətaları, əsasən aşağıdakı aktlarda meydana çıxır:

1) Obyektin siqnalda şifrələnməsi aktında:

Obyekt bütövlükdə və ya onun müəyyən hissəsi özündən heç bir siqnal şüalandırmaya, həmçinin üzərinə düşən şüa növlərindən heç birini əks elətdirməyə və ya hamısını uda bilər (məs., «qara dəliklər», «neytrino» zərrəciyi və şəffaf cisimlər kimi);

2) Siqnalın xarakterindən doğan xətalar:

— İxtiyari növlü siqnalın zaman, məkan, sürət və spektr cəhətdən məhdud olması səbəbindən, yəni istənilən informasiyanın, siqnal halında, konkret vaxt limiti ərzində mövcud ola bilməsi, konkret radiusda daşına bilməsi, ətalətli olub hədəfə ani yetişə bilməməsi və lazım olan vaxtda, lazım olan obyekti aşkarlamaq üçün, lazımi siqnal növünün hər vaxt tapılmaması və s. səbəbindən törənən xətalar;

— Siqnalların öz yayılma müddətində ətraf mühitlə, o cümlədən, sahələr, cisimlər və digər siqnallarla qarşılıqlı (korrelyativ) rabitədə, təsirdə olması və deməli, transformasiyaya uğraması səbəbindən yaranan xətalar;

— İxtiyari siqnalın (o cümlədən, amplituda porsiyaları ilə daşınan dalğaların da) diskret səciyyə daşımasından yaranan xətalar.

— Fərqli xarakter və spektrli siqnalların asinxronluğunun fiksiya zamanı doğurduğu dissonans xətaları;

— Nisbi hərəkətin istənilən siqnala reqressiv təsir göstərməsi səbəbindən, fərqli sistemlərdə meydana çıxan relyativistik parametr xətaları;

— Rabitə üçün yeganə mümkün kanal olan siqnal şüalandırmağın və ya inikas etdirməyin obyektin özünə enerji itkisi hesabına başa gəldiyindən, ortaya çıxan kvantomexanik koordinat-impuls xətaları və s.;

3) Mühitin xüsusiyyətindən doğan xətalar:

Mühit siqnalları:

— Sındıra bilər (əsasən mühit qeyri-bircinsli olduğu halda. Bu zaman müxtəlif anomal effektlər, məs., optika üçün – ilğım, sərab, göy qurşağı, refraksiya, aberrasiya və s. meydana çıxa bilər);

— İnikas etdirə bilər (hansında ki, bir sıra «güzgü effektləri», məs., əks-səda, atmosferin zond effekti və b. meydana çıxa bilər);