0. 4.2. Тіреулік момент күштерін анықтау

Беларқаның колоннамен қатаң түйіндесу кезінде ферма элементтерінде тірек (рамалық) моменттерінен және кермелерден күштер пайда болады (4.2-сурет).

_{екі рет табады (күштің І және ІІ комбинациясы үшін).}

_{І комбинация үшін колоннаның жоғарғы қимасында моментті абсолютті мәні бойынша анықтайды («Раманың статикалық есебі» есептік күштер кестесін қараңыз). Олар жоғарғы белдеудің шеткі панеліне созушы әсер күшін ұлғайтады.}

_{ІІ комбинация үшін моментті төменгі белдеуде сығушы күшетерді тудыруы мүмкін қар жүктемесінің ескерусіз анықтайды.}

_{сәйкес жүктелу кезінде табады. Мысалы, І комбинация үшін мәні 1, 2, 3*, 4, 5* жүктелулер кезінде алынса, онда -ды 1, 2, 3, 4*, 5 жүктелулердің суммасы ретінде анықтау қажет.}

_{Сол сияқты ІІ комбинация үшін: 1, 3*, 4, 5* болса, онда - 1, 3, 4*, 5.}

_{Тіреуші моменттен болатын күштерді Максвелл-Кремон диаграммасы көмегімен табуға болады.}

_{Диаграмма сол тірекке қойылған бірлік моменттен (МОП=1) тұрғызылады.}

_{Бірлік вектор мөлшері осьтегі ферманың биіктігіне тең жұп күшпен алмастырылады (4.1п. қараңыз).}

_;

қолданылады. Осы тәсілмен, белгісіз күштермен үш стержень арқылы тілген кезде және бір стерженнің күшін анықтаған кезде моменттер нүктесі ретінде қалған екі стерженьдер бағытының қиылысқан нүктесін қабылдайды. Сонда соңғы екі стерженьдегі күштер нольге тең момент береді, және үш белгісіздікпен үш теңдікті жүйе әрқайсысы бір белгісіздікпен үш теңдікке айналады.

Моменттер нүктесі Риттер нүктесі атын алды. Риттер нүктесінің орналасуын жақсы біліп алу керек, өйткені моменттер әдісі фермалар үшін әсер сызығын құрғандағы негізгі әдіс болып табылады.

Қозғалмайтын жүктеме әсер ететін фермалардың графикалық есебі ферманың қарапайым торы жағдайында қолданылады. Ол Максвелл-Кремон диаграммасын құрумен орындалады және түйіндерді кесіп алу әдісіне негізделеді, бірақ екі белгісіздікті табу үшін проекция теңдігін құру орнына әр түйін үшін күштік көпбұрыш құрылады және масштаб бойынша ізделіп отырған күштер анықталады.

Күштік көпбұрышты фермада қанша түйін бар сонша тұрғызу керек, және де әр келесі көпбұрышта күштер жарым-жартылай қайталанады. Максвелл мен Кремон осы барлық көпбұрыштарды бір диаграммаға біріктірді, онда күштердің қайталануы болмайды.

Диаграмманы дұрыс тұрғызу үшін жұмысты жеңілдететін келесі жағдайларды ұстану ұсынылады (7.1-сурет):

белгісіз күштер, проекцияның екі теңдігі құрылады және стерженьдердегі күштер табылады.

Түйіндерді кесіп алу әдісімен қатар алдын-ала есептеусіз нольдік стержендерді анықтауды үйрену керек, келесі ережелерді қолдана отырып:

1. егер түйінде үш стержень біріксе, онда олардың екеуі бірінің бағытымен екіншісі жүреді, ал үшіншісі оларға бұрыштан қосылады және түйінге күш түспеген, үшінші стерженьдегі күш нольге тең, ал қалған екеуінде күштер өзара тең;

2. егер түйінде үш стержень біріксе, олардың екеуі бірі екіншісін жалғастырады, ал үшіншісі оларға тік бұрышпен қосылады, және түйінге күш түскен, үшінші стерженнің бағытымен жүретін, осы стерженьдегі күш түскен күш өлшеміне тең, ал бағыты бойынша оған қарама-қарсы, ал қалған екеуінде, тағы да бір-біріне тең.

Екінші тәсіл – моменттер тәсілі – біріншідегідей тілік принципіне негізделген, бірақ тілік белгісіз күшті үш стержень арқылы жүргізілуі мүмкін. Одан кейін қарастырылып отырған ферма бөлігіндегі күштер моментінің үш теңдігі құрылады, үш белгісіздікпен үш теңдікті жүйе шешіледі және ізделіп отырған күштер есептелінеді. Моменттер алынатын нүктелер нақты анықталған координатты фермамен жалғасуы керек.

Үш белгісіздікпен теңдеулер жүйесін шешу қиынға түседі. Сондықтан моменттер тәсілі оның жалпы түрінде емес, өзгертілген Риттер тәсілі деп аталатын тәсіл

_{Ферманың вертикальды тірек реакциясы}

_;

_{Табылған күштердің қарама-қарсы мәні оң жақ тірекке қойылған бірлік моменттен ферма стерженьдеріндегі күштер мәнін береді.}

_{Бірлік момент күштермоменттің сәйкес мәндеріне көбейтіледі және өзара қосылады.}

_{Алынған мәндер 4.1-кестенің 6+9 графаларына жазылады.}