1.4. Ферма панельдері

_{Жоғарғы белдеудің панель өлшемдері қиғаш тіректердің ең тиімді көлбеуліктеріне байланысты қойылатын талапқа сай қабылданады (1.3.п. қараңыз). Сонымен бірге, буындарына түсетін ауырлық күштерін біртекті бағыттау үшін жабын жүйесін ескеру керек. Олар сырғауылды және сырғауылсыз болып бөлінеді (1.5-сурет).}

1.5-сурет. Төбежабын жүйесі

_{Бірінші жағдайда сырғауылдардың ара қашықтығы төсеніштерге байланысты, [3] бойынша 1,5 немесе 3м болып қабылданады.}

_{Екінші жағдайда темірбетон плита немесе металл қаңылтырдан шатырлық төсеніш (ұзындығы 6,12м және ені 1,5 немесе 3м) тікелей фермаға бекітіледі.}

_{Осылайша, [3] пунктегі ұсыныс бойынша жоғарғы белдеудің панелі 3м болып қабылданады (кей жағдайда 1,5метрлік шпренгель баған орнатып кішірейтуге болады), ал төменгі белдеудің панелін 6м мөлшерінде қабылданады.}

_{Курстық жобада панельге жіктеуді ортадан бастайды, яғни орталық панельді модульдік, ал шеткілерін кішірейген панель ретінде қабылдайды.}

_{Жіктеуді мынадай мысалдарда қарастырайық:}

_{Мысал 1. Шарнирлі раманың аралығы L = 21м. Ферманың жоғарғы және төменгі белдеулерінің панельдерінің өлшемдерін анықтау керек (1.6а-сурет).}

_{1.2.п. сәйкес ферма аралығы l = 21 – 0,4 = 20,6м.}

_{Төменгі белдеу бойынша екі орталық панельді 6м етіп қабылдаймыз, онда шеткі панель ұзындығы:}

_{Жоғарғы белдеу бойынша ортаңғы алты панель 3метрден, онда:}

_{1.6-сурет. Ферма панельдерінің өлшемін анықтау.}

_{Мысал 2. Қатаң рама аралығы L=30м. Байланысы бөлігі а=250мм, колоннаның жоғарғы бөлігінің қимасының биіктігі һb = 500м. Белдеу панельдерінің өлшемдерін анықтау керек (1.6б-сурет).}

_{1.2.п. сәйкес ферма аралығы}

_{l = 30 – 2 (0,5 + 0,25) = 28,5м}

Онда ортадағы үш алты метрлік панель болғандағы ферманың төменгі белдеуінің шеткі панельдерінің ұзындығы:

_{Жоғарғы белдеу үшін:}

1.5. Жетілдірілген фермалар

_{Іс жүзінде жобалау және дайындау жұмыстарын жеңілдету үшін универсаль болат фермалар қолданылып жүр. Олар қолданылу орнына байланысты әр түрлі стандарт геометриялық жүйемен дайындалады. Мұндай фермалар суық немесе жылы шатыр астына сырғауылды және сырғауылсыз жабынмен пайдаланылады (1.7-сурет).}

_{Ескерту: Типтік трапециялық фермаларда (аралығы 36м жоғары) және параллель белдеуді фермаларда кездейсоқ иілуін болдырмау үшін қосымша құрылыстық көтергіштер пайдаланылады, яғни фермаларды дайындағанда оны кері майыстыруға бейімдейді. Бұл майысқан бөлігі ауырлық күшінің әсерінен бастапқы}

_{Н-10 жүктеме схемасы жүк машинасының автокөлікті колоннасын көрсетеді. Колонна ұзындығы үлкен сондықтан схемада оның ортаңғы бөлігі көрсетілген, бір ауырлатылған УТ жүк машинасымен (сол жақтан екінші). Әсер сызығы ұзын болса нормативтік ара қашықтық пен жүктемелерді сақтай отырып схемада көрсетілгеннен сол және оң жақтағы жүк машиналар санын көбейткен дұрыс.}

_{Жүктеме схемасы бұзылуы мүмкін, мұны күшті екі таңбалы әсер сызығымен анықтаған кезде ескеру керек (әр участокты бөлек жүктеу керек). Бірақ ауырлатылған жүк машинасы (УТ) міндетті түрде жұмыс істейтіндер қатарында сақталуы керек.Кремон диаграммасын сызылған ферма схемасын пайдаланып, оған тек қана 3п. сәйкес алынған түйіндік жүктемелерді ғана түсіріп, әсер сызығы сызылған параққа тұрғызу керек.}

_{Түйіндік жүктемелер әр панельді d аралықты екі тіректегі арқалық ретінде қарастыру арқылы анықталады. Тірек болып белдеу түйіндері табылады. Түйіндік жүктемелерді анықтағаннан кейін 3 пунктісі бойынша күштерді анықтау үшін шекті жағдайды берген олардың жүктер соммасының теңдігін тексеру. Кремон диаграммасы жеткілікті үлкен масштабта сызылады (сызбадағы бос жерге байланысты).}

_{Диаграмманы тұрғызған кезде міндетті түрде стерженьдер мен күштер арасындағы участоктар белгіленуін (екілік белгілену) сақтау керек. Кремон диаграммасын тұрғызу үшін қажетті түйіндік жүктемеден ферманың тірек реакциясын аналитикалық анықтауға рұқсат етіледі.}