3.3. Қар жүктемесі

_{Қар жүктемесінің мөлшері құрылыс ауданына және шатыр профиліне байланысты.}

_{Есептік погондық қар жүктемесі}

_{Мұнда S0 – көлденең раманың адымы (м);}

_{В – құрылыс ауданына байланысты және [1], 5п. 4-кесте бойынша анықталатын жердегі қар төсемінің салмағы;}

_{С – жердегі қар жүктемесінен 1м}² _{шатыр проекциясына жүктемеге өту коэффициенті, шатырдың көлбеулігі L ≤ 25}⁰ _{бірлікке тең болғанда жүктеменің үйлесуі тұрақты;}

_{- жүктеме бойынша сенімділік коэффициенті, төбежабын нормативті меншікті салмағының қар төсемінің саламғына S0} қатынасына байланысты.

/ S0	≥1	0,8	0,6	0,4
	1,4	1,5	1,55	1,6

Курстық жобада қар жүктемесінен түйіндік күштер жалпы пролет бойынша жүктеу үшін анықталады, өйткені ғимарат фонарсыз

_{Қар жүктемесінен тірек реакциялары:}

көрсету және содан кейін ғана фермадағы участоктерді белгілеуге кірісу.

7.2-сурет.

7. Фермаға түскен вертикальді жүктемелер жоғарғы және төменгі белдеулер түйініне қойылса, онда тірек реакцияларын аналитикалық тәсілмен анықтауға рұқсат етіледі (қарапайым арқалық ережесімен) және содан кейін ғана участоктар белгілері қойылады (7.2-сурет).

8. Егер фермаға вертикальдімен бірге жантайған (наклонный) және горизонтальді күштер әсер етсе, онда алдымен қозғалмайтын тіректің жантайған реакция бағытын анықтау керек. Ол үшін теориялық механиканың үш күштер теоремасын қолдану керек, яғни фермада участоктарды белгілеуді бастамас бұрын күштік көпбұрышты тұрғызу, барлық сыртқы күштерді бір бірдей әсер етушіге қосу, жіптік көпбұрышты құру, ферма схемасына бірдей әсер етушінің бағытын ауыстыру, оны қозғалмалы тіректің реакциясының бағытымен қиылысқан жеріне дейін жалғастыру, содан кейін осы қиылысқан нүктені қозғалмайтын тіректің центрімен қосу – осы сызық ізделініп отырған жантайған тірек реакциясының бағытын анықтайды. Күштер көпбұрышында осы жантайған реакцияның өлшемін табуға болады. Соңғысын горизонтальді және вертикальді құрастырылымдарға қою ұсынылады, оларды ферма сызбасында

4. Ферма элементтеріндегі күштерді анықтау

Ферма стерженьдеріндегі күштер құрылыс механикасы әдісімен алынуы мүмкін. Оларды Максвелл-Кремон күштер диаграммасы көмегімен графикалық әдіс арқылы анықтау ыңғайырақ:

а) тұрақты жүктемеден;

б) қар жүктемесінен;

в) тіректік моменттерден.

«Құрылыс» мамандығындағы студенттер үшін тірек моментерінен диаграмма құрудың қажеті жоқ, өйткені шарнирлі рамада М_on = О

0. 4.1. Тұрақты және қар жүктемесінен болатын күштерді анықтау

Тұрақты және қар жүктемесі курстық жобада бірдей жүктеледі – жалпы пролет бойынша біркелкі үйлестірілген, айырмашылығы тек интенсивтілігінде. Сондықтан тұрақты жүктемеден бір ғана диаграмма тұрғызу жеткілікті. Қар жүктемесінен болатын күшті әр күшті өтпелі коэффициентке көбейту арқылы анықтайды:

Мұнда q_S – рама беларқасына погонды тұрақты жүктеме;

q_n – рама беларқасына погонды қар жүктемесі.

Тұрақты және қар жүктемесінен беларқаның және түйіндік күштердің геометриялық схемаларының симметриялығына байланысты күш диаграммасын тек беларқаның жартысына ғана тұрғызуға болады (4.1-сурет).

4.1-сурет. Тұрақты және қар жүктемесінен болатын күштер диаграммасы

а) трапециялы ферма үшін

б) параллель белдеуді фермалар үшін

1. Барлық стерженьдер цифрлік индексті әріппен белгіленеді, мысалға: жоғарғы белдеу О₁, О₂ және т.с.с., төменгі U₁, U₂ және т.с.с., қиғаш тіректер D₁, D₂ және т.с.с., және де номерлеу сол тіректен оң тірекке қарай жүреді.

2. Түйіндерге түсетін күштер Р₁, Р₂ және т.с.с. белгіленеді.

3. Күштер мен стерженьдер арасындағы немесе стерженьдер арасындағы участоктар басты әріптермен белгіленеді: С, Е, F жіне т.с.с..

4. Тірек реакциясын анықтау үшін күштік көпбұрыш құрастырылады, онда сағат тілінің бағытымен (немесе оған қарама-қарсы) сол тіректен айналып өтіп барлық сыртқы күштер алып тасталынады. Мұнда әр сыртқы күш екі белгілеу алады, мысалы, Р₁ – СЕ болып та оқылады, өйткені ол С және Е участоктарын бөліп тұрады (егер 1 түйінінің айналып өтуі сағат тілінің бағытымен болса). Егер айналып өту сағат тіліне қарама-қарсы болса, онда Р₁ – ЕС болып оқылады.

5. Күштіктен кейін жіптік көпбұрыш құрастырылады, оның тұйықталуынан кейін тірек реакцияның өлшемін графикалық (күштік көпбұрышта) анықтауға болады.

6. Егер фермаға жоғарғы белдеуден тек вертикальді жүктемелер әсер етсе, онда 4 пен 5 бөлімдегілер жеткілікті.

7.1-сурет.

Күштер диаграмманы тұрғызған кезде беларқаның геометриялық схемасының өлшемдерін қиманың ауырлық центрі бойынша қабылдаған дұрыс. Сондықтан биіктігі һ_on белдеулердің сыртқы қырлары бойынша берілген типтік фермалар үшін есептік схемада тіректегі биіктікті шамамен 100 мм-ге кем етіп қабылдайды, яғни:

Һon = 2250 – 100 = 2150 мм параллельді белдеулермен Һon = 3150 – 100 = 3050 мм Һon = 2200 – 100 = 2100 мм трапецеидальді ферма

Максвелл-Кремон диаграммасын миллиметрлік қағазда келесі кезекпен жеткілікті үлкен масштабта тұрғызады: 1:100, 1:200 масштабта түйіндік жүктемелермен есептік схеманы сызады, тірек реакцияларын анықтайды, күштер мен стерженьдер арасындағы өрісті цифрлер мен әріптермен белгілейді, күш масштабын қабылдайды. Содан кейін, статиканың жалпы ережелері бойынша, диаграмманы тұрғызады және қабылданған күш масштабына сәйкес күштерді түсіреді. Алынған мәндер 4.1-кестесінің 1, 2 графасына енгіземіз.