2.Тиреотоксикоз.Клиникалық көріністері.Лабораториялық диагностика,емдеу прициптері.

Тиретоксикоз– қалқанша безінің функциясы бұзылып, оның қызметінің күшейген белгілірінің пайда болуы, көптеген ауруларда,мысалы жайылган зоб, токсикалық улы түйінді зоб, қалқанша безінің тиреотоксикалық аденомасы, тиреоидтер, қалқанша безінің обыры, сондай ақ тиреоидты гормондарды қабылдау кезінде дамиды. Қалқанша безі2 гормон бөледі: тетраиодтиронин Т4, трийодтиронин Т3.

Гипертиреоздың үш деңгейі бар:

Бастапқы деңгейлі гипертиреоз – қалқанша безінің ауруынан туындайды;

Екінші деңгейлі – түрлі гипофиза патологиясының кесірінен туады;

Үшінші деңгейлі – гипоталамус ауруынан пайда болады.

Науқас адам осының қай деңгейімен ауырса, соған сәйкес ем қолданылады.

Гипертиреоз клиникалық белгілері:

• Жүйке жүйесіндегі өзгерістер: ұйқысыздық, көңіл-күйдің аумалы-төкпелілігі;

• Тершеңдік;

• Әлсіздік;

• Жүректің қатты соғысы;

• Дірілдеу, әсіресе, саусақтар қатты дірілдейді;

• Көздің күп болып ісіп кетуі, көзді бір орынға қадай алмау;

• Арықтау;

• Іш өту.

Диагностикасы:

• Гипертиреоз кезінде ТТГ(төмендеген), Т3 және Т4 төмендеген;

• Қалқанша безін УЗИ жасау, оның көлемін, және түйіндердің пайда болуын, және компьютерлік томография арқылы түйіндердің орналасу орнын анықтау;

• ЭКГ жасайды, жүрек жұмысын бақылау үшін;

• Қалқанша безінің радиоизотопты сциетиграфиясын жүргізеді; қажет болған жағдайда қалқанша безі түйіндеріне биопсия дүргіщу;

Бүгінде гипертиреозды емдеудің үш түрі бар:

• Консервативті емдеу түрі: препараттар көмегімен емдеу;

• Радиойодты терапия: радиоактивті йод көмегімен емдеу;

• Хирургиялық емдеу: наркоз негізінде операция жасау

3.Зәр шығару жүйесіне зерттеу жүргізу(буйрек пальпациясы және қарау),Диагностикалық нұсқаулар.

1. Сұхбаттасу

2. Науқас шағымдарын тыңдау

3. Ауру сезімін анықтау

4. Ауру тарихын қарау

5. Жалпы қарау

6. Пальпация – тексеруді науқас жатқан және тұрған күйінде жүргізіледі.( Боткин – Образцов бойынша). Негізінен науқас жатқан күйінде жүргізіледі. Науқас аяқтарын созып шалқасынан жатады, немесе бүгіп, денесіне тартып, бүйіріне қарай жатады, ылғи бимануалды пальпация қолданады. Тексерушінің сол қолы бірден қабырғалардан төмен сәйкес бел аймағына қойылады, оң қолы қабырға асты аймағына қойылады. Оң қолының аздап бүгілген саусақтарының ұштары қабырға доғасынан бірден төмен орналасады. Науқастың тыныс қимылдарын қолдана отырып, оң қол біртіндеп төмендейді, іш қуысының артқы қабырғасына дейін жетеді де, артқы қабырғаны пальпация жасаушы қолға жақындататын сол қолмеен жанасқанын сезінеді. Пальпация қолайлы болса, бүйрек төмен түседі. Сонымен жиі бүйректің төменгі полюс ұстап, анықталады.

7. Перкуссия – бүйрек тұсын ұрғылаумен жүргізіледі. Ұрғылау Оң қолдың жұдырығымен, бел аймағына қойылған сол колдың сыртынан жүргізіледі.

8. Аспаптық зерттеулер – рентгенография, сканерлеу, УДЗ, комп. Томография.

№26 билет

1.Созылмалы пиелонефрит.Этиология.Клиникалық көріністері.Диагностика.Емдеу принциптері

2.Симптоматикалық АГ.Жіктелінуі.Клиникалық көріністері.Диагностика.Емдеу принциптері.

3.Жүрек –қантамыр жүйесіне зерттеу жүргізу.(текеру,перкуссия,пальпация)

1. Созылмалы пиелонефрит – бүйректің қуыстық жүйесінің және тубулоинтерстициялық аймағының басым зақымдануымен сипатталатын созылмалы бейспецификалық инфекциялық қабыну үдерісі. Пиелонефрит – нефрогенді гипертензияның және бүйректің созылмалы шамасыздығының басты себебінің бірі. Латентті ағымға бейімділігінен 20-25% пиелонефрит алғаш рет аутопсияда анықталады. Созылмалы пиелонефрит көбіне жіті пиелонофриттің салдарынан дамиды. Этиологиясы. Даму тегінен – пиелонофрит инфекциялық ауру. Пиелонефриттің дамуында негізгі роль атқаратын қоздырғыштар: 1. ішектік аутоинфекция (ішектің облигаттық флорасы – ішек таяқшалары, энтерококктар; ішектің дисбактериозында пайда болатын факультативтік флора – ішек таяқшасының гемолиздік түрі, протей, клебсиелла, алтынсары стафилококк, көк іріңді таяқшалар ); 2. экзоинфекция – урология, акушерлік-гинекология, реанимация бөлімшелерінде жатқан науқастарға несептік инфекцияның құралдарымен жұғуы (көбіне іріңді кокктық инфекция); 3. бактериялардың бір түрлері және микоплазмалар (әдеттегі антибактериялдық дәрмектерге төзімді); бактериялардың кейбір түрлері қолайлы жағдайда әдетті түріне айналып пиелонефритті өршітуі және өрістетуі ықтимал.

Клиникалық көріністері.Көп уақытқа дейін кейбір науқастарда шағым болмайды.Кейбір жағдайларда тез шаршау,бастың ауруы,бел аймағының сыздап ауруы,қызулау,зәр бөлінуінің өзгерістері болады.Объективті түрде зерттегенде аурудың соңгы сатыларында тамыр соғуы қатаяды,жүрек үшының соғуы күшейеді,АҚ жоғарылайды.Аурудың асқызну кезеңдерінде қанды зерттегенде –ЭТЖ өседі,лейкоцитоз байқалады.Зәрмен тұрақты түрде аздаған белок бөлініп отырады және міндетті түрде зәрде ірің болады. Сонымен қатар, инфекциялық астенияның әдеттегі белгілері болуы мүмкін – шаршағыштық, дімкәстік, жұмыс қабілетінің төмендеуі. Кейде науқас дәрігердің алдында алғаш рет артериялық гипертензия, анемия, бүйрек шамасыздығы дамығанда келеді. Негізінде, созылмалы пиелонефриттің көрінісінде басты орын алатын келесі синдромдар: несептік, поллакиуриялық, интоксикациялық, ал өзге синдромдар – анемиялық, гипертониялық және бүйрек шамасыздығы жүре пайда болады.

Емдеу принциптері. Ем инфекцияға қарсы бағытталған(антибиотиктер,сульфаниламидтер,нитрофуран препараттары)және гипертониямен,азототемиямен күреусуге бағытталған симптоматикалық терапия болуы керек.

2.Артериялық гипертония немесе артериялдық гипертензия – артериялдық қысымның жоғарылауын білдіретін симптом. Артериялдық гипертензия гипертониялық аурудың және басқа да симптоматикалық артериялық гипертонияның негізгі белгісі болып табылады. АГ жіктелінуі.

Категориясы	САД (мм с.б.б.)	ДАД (мм с.б.б.)
Оптималды	<120 (100 -119)	<80 (60 -79)
Қалыпты	<130 (120 -129)	<85 (80 -84)
Жоғары қалыпты	130-139	85-89
1 дәрежесі жеңіл	140 -159	90 -99
2 дәрежесі орташа	160 -179	100 - 109
3 дәрежесі ауыр	>180	>110

АГ синдромының белгілері

Бастапқы кезеңдерінде науқастар еңбекке қабілеттіліктің төмендеуіне, жалпы әлсіздікке, жұмысқа ден қоя алмауына, ұйқысыздыққа, өтпелі бас ауруына, бас айналуға, құлақтың шуылдауына, бастағы ауырлық сезіміне, кейінірек физикалық жүктеме кезіндегі ентігуге, бас ауруы мен бас айналудың тұрақты сипат алуына шағымданады.

Ағымының 4 нұсқасын ажыратады:

1 - қатерлі (тез өршитін);

2 – баяу өршитін;

3 - өршімейтін;

4 – қайтымды дамуымен;

Қатерлі түрінде АҚ бастапқы кезден-ақ тез өршиді, АҚ өте жоғары сандарына жетеді ( 220/130-140 мм с.б.б. жоғары), көз түбінің торқабықтың және көру нервінің ісінуі ретінде зақымдалады, геморрагиялар болады; бүйрек тамырларындағы органикалық өзгерістер (фибриндік некроз) орны алуы да жиі кездесіп отырады. Сонымен қатар гипертониялық энцефалопатиялар, ми қанайналымының бұзылысы, жіті солқарыншалық және бүйректік жеткіліксіздік дамиды.