4.Экскурсияның негізгі белгілері.

Белгі деп бір заттарды бір бірімен ұқсас қылатын, немесе бір біріненажыратуға болатын ерекшеліктерді атаймыз.Экскурсия – ағарту және тәрбие жұмыстарының басқа да формаларысияқты, экскурсияны ұйымдастыруда, жүргізу мен дайындау әдісінде өзіндікбелгілері мен ерекшеліктері бар. Барлық экскурсияларға ортақ белгілер:

Уақыты бойынша ұзақтылығы бір академия сағатынан (45 мин.) біртәүлікке дейін;Халықаралық стандарт бойынша экскурсиялар 24 астрономиялық сағатарасында өткізіледі. Уақыты бойынша ең қысқа экскурсия өндіріс орнында,мұражайда және көрмелерде өткізіледі, олардың ұзақтылығы 1 академиялықсағат (45 минут).

Экскурсанттар тобының болуы (топ, немесе жеке адам);Саны бойынша 1 адамнан 50 адамға дейін. Топтың саны көп жағдайда

Транспорт-ң сиымдылығына байланысты. Топтағы адамдардың жалпы саныбелгілі бір орында экскурсия жүргізудің жағдайларымен қауіптілікпен жәнеғимарат үлкенділігіне байланысты табиғи объектілерде, цехтарда,мұражайларда анықталады.

Экскурсия өткізетін жүргізушінің болуы;

Экскурсияның сапасы экскурсоводттың білім деңгейіне байланысты.Дәрежесі бар экскурсовод 20-ға жуық түрлі тақырыпта экскурсия өткізеалады, ал бастауыш - 1-3 тақырыпты игереді. Экскурсоводтың міндетіэкскурсия өткізу, оларды өңдеу, жетілдіру, адамдардың қауіпсіздігінқамтамасыз ету т.б.

Көрнекілік, экскурсиялық объекттерді орналасқан жерінде көрсету;Экскурсиялық нысандарын дұрыс таңдау, тақырыптың толық ашыпкөрсетуіне, мақсатына жетуіне мүмкіндік береді. Экскурсиялықнысандардың жүйесі, көрсету методикасы, тәсілі, түрлері болады. Арнайыкөрсетусіз экскурсия лекцияға айналады, сондықтан ол көрсетуге бағынады.

Экскурсия тобын алдын-ала құрған маршрут бойынша алып жүру;Маршрут экскурсия жасаған кезде құрастырылады, өзінің жүйесі болады.Қашықтығы бір неше жүз метрден (мұрадай, қөрме) бір неше жүз километргедейін болады. Маршрут құрастырудың өзінің ережелері бар.

Белгілі тақырыптың болуы, объекті бір мақсатпен көрсету;Бір тақырып бойынша экскурсия жасаған кезде міндетті түрде мақсатыбелгіленеді, мақсатсыз өткізген экскурсия өзінің құндылығын жоғалтады.Экскурсияның тақырыбына, адам контингентіне қарай мақсат, өте-мететәрбие мақсаты өзгеруі мүмкін.7. Тақырып бойынша құжаттардың болуы;

5.Экскусияның функциялары.

Экскурсияның функциялары оның негізгі қасиетін қарастырады. Э. Бесфункциясы бар: ғылыми насихат (танымдық), ақпараттық, бос уақытты

мәдени үйымдастыру, қызығушылықты қалыптастыру, мәдени ойөрісті кеңейту.

Танымдық ең негізгі функция. Экскурсия саяси, ғылыми, көркемдік жәнебасқа да көзқарастарды игеруге көмектеседі.Экскурсия ғылым жетістіктерін, ғарышты жаңа зерттеу туралы,археологтардың ашулары, спортсмендердің жеңістері, мәдениет саласыныңжаңалықтары т.б. ақпараттарды қамтиды. Радио, теледидар, лекция сияқтыақпараттар көздерінен экскурсияны жоғары дәрежедегі көрнекілік жәнетыңдаушыларға әсер етуі арқылы ерекшелендіреді.Экскурсия білім мен қатар бос уақытты мәдени өткізуге мүмкіндікбереді. Адамның рухани қажеттілігін қамтамасыз етеді.Экскурсияның түрлі білім беретін оқұ формалары арасында – білімдіжүйелеу, ақпараттарды іріктеу т.б. өзіндік орны бар. Білім нақты бағытта оқужәне өндірістік экскурсиялар кезінде қалыптасады.

Мәдени ой өрісті кеңейту функциясы мұражай экскурсиясында айқынбайқалады, ал сауықтыру функциясы қала маңында өткізілетінэкскурсияларда байқалады – суға түсу, тауға шығу, шаңғы тебу.Әр нақты берілген экскурсия бір неше функцияны атқаралады. Олэкскурсия тобынабайла-ты. Балалар мен жас өсперімдер үшін - мәдени ойөрісті кеңейту; маман таңдаған жастар үшінқызығушылықтықалыптастыру;шетелдік туристер үшін – ақпараттық функция т.б.