44. Әңгімелеудің методикалық тәсілдерінің түрлері

Әңгіменің тәсілдері екі топқа бөлінеді:

1.топ. Әңгіменің формаларымен байланысты (анықтама, бейнелеу, репортаж, төл сөз пайдалану) бұл тәсілдер айтылғанды еске сақтауға, айтылғанды ойша қайталап, бір жүйеге келтіруге көмектеседі.

2.топ. Сипаттама тәсілдерін түсіндіреді, сұрақ-жауыптар, көргенге сүйену, тапсырма тәсілдерін біріктіреді. Бұл тәсілдер сыртқы оқиғаларды, нақты кейіпкерлердің іс әрекетін бейнелейді.

Экскурсия анықтама тәсілі – Көрудің реконструкциялау, локализация мен абстракция тәсілдерімен бірге пайдаланады. Экскурсовод көріп жатқан объект туралы қысқаша анықтама береді: салынған уақтысы, авторы кім, көлемі, салынған себебі т.б. ақпарат береді. Мазмұны және құрамы бойынша бұл тәсіл экскурсиялық жол ақпаратына ұқсас болады. Бейнелеу тәсілі – экскурсанттардың сана сезімінде объектті дұрыс кейіптеуге пайдаланады (форма, көлем, қандай материалдан жасалынғанан, қасындағы объекттерге қарағанда орналасуы). Бұл тәсіл объекттің негізгі белгісін, сыртқы түрінің ерекшклігін, бір берілген тізбек бойынша айтылады. Сипаттама тәсілі – объекттің басқа дан айырмашылығын көрсету арқылы жузігі асырылыды, Объекттің ерекшелігін, қасиетіне тоқталады. Түсіндіру тәсілі – материалды ұсынған кезде тарихи оқиғалардың негізімен оның болған себебіне тоқталады. Төл сөз пайдалану тәсілі – шығармалардан өзгертілмей келтірілген сөздер, немесе біреудің сөзін бұзбай қайталау. Комментарий беру тәсілі – оқиғалардың мағынасын түсіндіру кезінде пайдаланады. Дискуссия тәсілі – ашық диалог арқыла экскурсанттардың белсенділігін арттыру. Сұрақ-жауап тәсілі – экскурсанттарға сұрақ қою арқылы белсенділігін арттыру. Репортаж тәсілі – бұл тәсілдің ерекшелігі, алдын –ала дайындалмайды, экскурсовод экскурсанттармен бірге бір оқиғаның куәгері болған кезде пайдаланады. Тапсыпрма беру тәсілі – экскурсанттарға неге ұқсайды, нені еске түсіреді сияқты сұрақтар арқылы іске асырылады.

45. Ерекше методикалық тәсілдер

Ерекше методикалық тәсілдер көрсетуге де әңгімелеуге де жатпайды. Олар Экскурсанттармен экскурсия мазмұнын толық зерттеу үшін қатысушылармен танысу әдісі болып табылады. Әдістер: үнтаспаға жазылған дауысты тыңдау, құрмет көрсететін жерлерде үнсіз минута жасау. Зерттеу, тапсырма беру әдістері ерекше тәсілдерге жатады. Объектімен байланысты оқиғалар жайында білетін адаммен яғни куәгермен кездесу экскурсия жүргізудегі ерекше тәсілдердің бірі. Ерекше тәсілдерге мысал келтіретін болсақ экскурсия объектісіне алынған құдықтың тереңдігін көру үшін майшамды жағып тастағанда оның тереңдігіне көз жеткізуді айтуға болады.

46. Көрнекілік құралдарды пайдалану тәсілдері

Экскурсиялық көрнекілік дегеніміз экскурсия мақсаты мен тақрыбына сәйкес ақпараттарды қабылдаудың негізі бола алатын экскурсияның сапалы болуына ықпал ететін, танымдық құндылығы жоғары жәдігерлер мен нысандар. Экскурсовод портфеліне қосылған көрнеліліктерді көрсетудің негізгі бірнеше тәсірлдері бар. Соның ең танымалы иллюстрациялық әдіс. Сонымен қатар, комментарий әдісі де кеңінен қолданылады. Сонда әңгіме тек көрсетуге алдын ала жол ашады. Келесі әдіс, контраст әдісі, сурет экскусрсантты осында бұрын болған мекенді көрсету мақсатында болады. Сонымен қатар, техникалық дамыған заттарды пайдалан да әдіс болып табылады. Олар эпидиаскоп, фильмоскоп, магнитофон, т.б