- •1.Дрозофила жұмыртқа клеткасының дамуына сипаттама беріңіз.
- •2.Гомеобокс және гомеодомен дегеніміз не? Түсініктеме беріп, мысал келтіріңіз.
- •3.Дрозофиланың даму сатыларына сипаттама беріңіз. Дрозофиланың ерте эмбриогенезін сипаттаңыз.
- •4.Дрозофиланың кеш эмбриогенезіне сипаттама беріңіз және мысал келтіріңіз.
- •5 Дрозофиланың даму сатыларына тоқталыңыз. Дамудың дернәсілдік кезеңіне сипаттама беріңіз.
- •6 Дрозофила эмбриогенезінің тотипотенттілігі және детерминациясы дегеніміз не, мысал келтіре отырып, түсіндіріңіз.
- •7 Дрозофиладағы аналық дегеніміз не? Аналық гендерге сипаттама беріп, түсіндіріңіз.
- •8 Дрозофиладағы ұрықтың дамуына аналық генотиптің әсері. Ооциттің түзілуін және әсерін түсіндіріңіз.
- •9 Полярлы плазма және оның даму процесіндегі атқаратын негізі рөлін көрсетіп, сипаттаңыз.
- •10 Алдыңғы-артқы және дорсо-вентральды градиенттердің түзілуін бақылайтын гендерге сипаттама беріңіз және атқаратын қызметін көрсетіңіз.
- •12 Сегрегациялық гендер. Gap-гендеріне сипаттама беріңіз
- •13 Гомеозисті гендерді сипаттаңыз. Ant-c және bx-c гендер комплексіне жататын гендерді атаңыз және олардың атқаратын қызметін сипаттаңыз.
- •14 .Paire-rule–гендерін атаңыз және атқаратын қызметін көрсетіңіз.
- •15 .Дрозофиладағы сегментацияға жауапты полярлық гендерді атаңыз және атқаратын қызметін суреттеңіз.
- •16 .Сүтқоректілердің дамуындағы гомеобоксқұрамды гендердің рөлін сипаттаңыз.
- •17. Жыныс генетикасы. Жынысты анықтаудың типтерін көрсетіңіз және сызба түрінде көрсетіңіз.
- •18 .Сүтқоректілер дамуының жалпы сипаттамасы және жыныс клеткалары, фолликулдардың пісіп-жетілуі.
- •19 Жынысты анықтаудың баланстық теориясын түсіндіріңіз және мысал келтіріңіз.
- •20 .Дрозофиладағы жынысты анықтау кезіндегі гендердің әсерін сипаттап, мысал келтіріңіз.
- •21. Дрозофиладағы жыныстың хромосомалық детерминациясы. Гинандроморфтар дегеніміз не және пайда болу себебін түсіндіріңіз.
- •24. Секірмелі және жасанды мутациялардың түрлері және себептерін түсіндіріңіз.
- •25.Дрозофиладағы гендер дозасының компенсациясы дегеніміз не және мысалмен түсіндіріңіз.
- •26.Мінез-құлық генетикасы. Дрозофиладағы және сүтқоректілердің мінез-құлқының генетикалық бақылануын сипаттаңыз.
- •27. Адамның психологиялық мінез-құлқының дамуының генетикалық бақылануын сипаттаңыз..
- •28. Гендер экспрессиясының молекулалық механизміне сипаттама беріңіздер.Транскрипция процесі және оның сатыларын атаңыздар.
- •29 .Днқ. Және оның түрлері атқаратын қызметі. Днқ қатталуын сипаттап, көрсетіңіз.
- •30. Дрозофиладағы көптік аллелизм гендеріне сипаттама беріңіз және түсіндіріңіз .
- •31. Адамдарда кездесетін нох гендерің қызметің сипаттап, мысал келтіріңіз
- •34. Жануарларда кездесетін hox гендерінің қызметін сипаттап, мысал келтіріңіздер.
- •35. Дрозофиладағы гендер дозалық компенсациясының сызбасын көрсетіңіз.
35. Дрозофиладағы гендер дозалық компенсациясының сызбасын көрсетіңіз.
Аталық дрозофиланың Х-хромосомада локализденген гендері 1 дозалы,ал аналықтардікі 2 дозалы. Егер де Х-хомосома гендерінің қызметі біркелкі интенсивті болса,онда аналықтағы гендер өнімі аталықтардікінен екі есе жоғары болар еді.Бірақ мұндай өзгеріс болмайды. Гендер дозалық компенсациясының механизмі көмегімен реттеледі. Аталық дрозофиланың жалғыз Х-хромосомасы аналықтың Х-хромосомасының деңгейіне жету үшін қосымша активтеледі, ал сүтқоректілерде бір Х-хромосома инактивтеледі,яғни аналықтағы экспрессия деңгейі аталықтың бір Х-хромосомасының экспрессия деңгейіне жету үшін азаяды. Бұл процеске 4 геннің өнімі қатысады: msl-1, msl-2, msl-3 және mle (MSL-белоктар. Барлық 4 MSL-белок қосылып,кешен түзеді және аталықтың Х-хромосомасының жүздеген аудандарымен байланысады да оған диффуздық қасиет береді.Дрозофиладағы гендер дозалық компенсациясы Sxl генімен бақыланады,бұл ген сонымен қатар жыныстың қалыптасуына қатысады. Нормальный белок гена Sxl генінің қалыпты белогы аналықтардың дозалық компенсациясын жояды,бұл кезде MSL белогы олардың Х-хромосомасымен байланыса алмайды. Sxl генінің мутациясы болған жағдайда MSL белогы аналықтың Х-хромосомасында болады,дозалық компенсация бұзылады.Х-хромосома саны : аутосома саны =1 аналықтардың Sxl гені “қосулы” боладыда, msl-2 генінің мРНҚ трасляциясын тежейді. Специфические районы РНК гена msl-2 генінің РНҚ-ның спецификалық аудандары UTR деп аталады,ол SXL белогымен шектеледі. Нәтижесінде В итоге продукт гена msl-2 генінің өнімі ядроға түспейді.Ол жоқ кезде msl басқа белоктары Х-хромосомамен қосылмайды, гистондардың ацетилирленген H4Ac16 формасы жинақталмайды және аналықтың Х-хромосомасы транскрипция кезінде аса активті болмайды. У самцов с отношением Х-хромосома: аутосом=0,5 аталықтардың Sxl гені өшірулі болады. Sxl белогы жоқ кезде msl-2 гені толық экспрессияланады.сөйтіп MSL белоктары аталықтың Х-хромосомасымен бірігеді.нәтижесінде В результате происходит и ацетилирование гистонов H4 гистондары ацетилирленеді,хроматин құрылымы өзгереді,транскрипция гиперактивтеледі.