40. Зәр шығару жүйесінің қызметі бұзылған кездегі көріністер: зәрдің жіті тоқтап қалуы, зәрді ұстай алмау, ісінулер, дизурия, полиурия, анурия, поллакурия, олигурия, гематурия.

Бүйрек-зәр шығару жолдарының қызметі ағздан зат алмасу кезіндегі өнімдерді яғни организмдегі қажетсіз заттарды бөліп шығару.Бүйрек аурулары ішкі мүшелердің ауруларына жатады.әрі қатерлі асқынулар береді.

Ауырсыну-бел аймағынан басталп,науқастың шат аралғына және жыныс мүшелеріне беріледі.Жиі,кенеттен басталады,ұстамалы ауырысну. Көмек:диагнозға күмән болмағанда науқасты ыстық ваннаға түсіреді,немесе бел аймағына жылытқыш қою.Дәрігердің нұсқауы бойынша:баралгин,анальгин,тромидол,онопон дәрілерін береді.

Ісіну-бүйрек зәр бөлу жолдары аурулары кезінде көбіне таңертең бетте,қабақта байқалады.Ауыр түрлерінде аяқтың төменгі бөліктерінде п/б және жасырын ісіктер болуы мүмкін.Ағзадағы жасырын ісіктердің дене салмағының күрт үлкеюінен,зәр мөлшерінің төмендеуінен білінеді.Жасырын ісіктерді анықтау үшін науқасты 3 күнде бір рет жүйелі түрде салмағын өлшеп тұру керек.Дене салмағының 100-200 г өсуі жасырын ісіктің барын көрсетеді.Сол себепті науқасты күткенде:

Сұйықтық пен тұзды,ақуызға бай тағамдарды шектеу керек Диета №7 Су балансын анықтап отыру керек.

Қан қысымының көтерілуі-майда қан тамырларының қысылуынан болатын жағдай.Бүйректің зақымдалуы кезіндегі қан қысымының жоғарлауы кезінде ерекшелік диастолдық қан қысымының жоғарлауы.

Көрсетілетін көмек:деру дәіргер шақырып,науқас басын көтеріңкі жатқызып,бөлмеге таза ауа жіберу.Физикалық және псих-қ тыныштық орнату. Науқас маңдайына суық компресс , желкеге қыша қағазын қою. Дәрігер нұсқауы б/ша:магний сульфат,папаверин,дибазаол

Науқастың жағдайын әр 30 мин сайын қадағалау.. қ.ж сау адам зәрге күніне 4-7 рет отырады, түнде 1ақ рет. Несептің әр бөліну мөлшері 200-300мл. Белгілі бір уақыт ар-да зәрдің жасалып шығарылу процесі диурез д.а. тәу.бойы шығарылатын зәр көлемі тәу.диурез д.а. көлемі 1000-1800 мл.

Дизурия-зәр бөлінуінің бұзылуы. Дизурия кезінде зәр шығуының жиілеуі, қиындауы, шықпай тоқтап қалуы болады.

Зәрді ұстамау-еріксіз зәр-ң бөлінуі, зәр тамшылап, өздігінен ағып кетеді (қуық сфинкс-нің, шат б/е-ң нашарлығы, ОЖЖ-ң қызметі-ң бұзылуынан).

Зәр шығуының қиындауы-қуықта п.б-ған ауру сал-ынан зәр-ң сыртқа толық шықпауы (простатитте, аденомада, зәр шығару жол-ына, тас болғанда, жүйке жүйесіне зақым келгенде).

Зәрдің шықпай қалуы-қарт кісі-де, аденомада, жас-да зәр шығару канал-ында тас болғанда, сәби-де фимозда).

Полиурия-тәулік диурезінің 1500 мл-ден көп бөлінуі

Олигурия-200-500 мл зәр бөліну

Анурия-200ден төмен немесе зәрдің мүлдем болмауы.

Поллакурия-несепке жи3 отыру.

Гематурия-несепте кан п/б.

Никтурия-түнгі диурез күндізгі диурезге қарағанда көп болуы.

Энурез-зәрдің ұстамауы;

Странгурия-зәр шығуы-ң қиындауы, зәр-ң тамшылап шығуы.

Протеинурия – зәрде белок-дың болуы.

41. Терморегуляция. Термометрия. Термометр құрылысы және зарарсыздандыру.

Термометрді -алғаш 1723 ж Фаренгейт ұсынды. Дәрігерлік термометрді түбіне бір қабат мақта салып, дезинфекцияланатын ерітінді, 0,5 пайыз хлорамин ерітіндісі құйылған стаканға салып сақтау керек.

Температураны өлшеу алдында термометрді жақсылап сүртіп,35 градусқа,сілкіп , сырқытқа береміз.Қолтық астын алдын ала құрғақ сүлгімен сүрту керек.себебі дымқылдық сынапты суытады да,термометр төмен температура көрстееді.

Термометр мен дене арасында іш киім қалмау керек.Өлшеу уақыты кем дегенде 10минут.

Өте жүдеген және ауыр жағдайдағы науқастар температурасы тік ішек арқылы өлшенеді.Дәреті жүрмеген немесе іш өткенде,тік ішек аурулары болса өлшенбейді.

Тік ішекке термомерт салмастан бұрын вазелинмен немесе кез-келген маймен оны майлап,содан кейін науқасты қырынан жатқызып, термометрді жартысына дейін кіргізу керке.Қос құйымшақ бірінің үстіне бірі тығыз жатуы тиіс.Тік ішек арқылы өлшеген сайын термометрді жылы сумен мұқият жуып,спиртке немесе қолда бар ерітіндіге салып залалсызд-у керек.Балалардың температурасын шат қыртысынан өлшейді.Ол үшін баланың аяған ұршық буынынан термометр тері қыртысында болатын етіп біршама бүгеді.

Терморегуляция дегеніміз күрделі механизм, ол- ағзаның ішкі ортасындағы температуралық тұрақтылықты қамтамасыз етеді. Және де алмасу процестерінің қалыпты жүруі үшін қажетті болып келеді. Термометрия- дене температурасы туралы түсінік және оны өлшеу әдістері болып табылады. Медициналық термометр бір шетінде термометр орналасқан, резервуарды, жұқа шыныдан жасалған және корпустан тұратын аспап. Онда сынап толтырылған. Капилляр бойында термометр шкаласы орналасқан. Медициналық термометр 34-42 ◦С-қа дейін дене температурасын өлшеуге болады. Манипуляцияны жүргізгеннен кейін термометрді дезинфекциялау керек: 15 мин. 1% деохлор немесе 3% су тотығы ерітіндісіне 80мин.қа батырып қою керек. Термометр-ң түрлері: сынапты, электронды, электронды дыбысты, емізік электронды, майысқыш электронды, құлақтан өлшейтін.