Жорамалдарды тексерудің негізгі кезеңдері.
Екі бас жиынтықты Х пен У және таңдама жиынтық нәтижелері бойынша Н0 жорамалды тексеруін талап етеді.
Жорамалды тексеру 5 кезеңнен құралады:
Зерделеуде нольдік не алтернативті жорамалдарды
Таңдамадан қажетті мәліметтерді алу
Н0 жауапты статикалық критерияны есептеу
Статистикалық критерия мәліметтерін, тарау ықтимал мәліметтермен салыстыру
Айқындық (Р) деңгейін және нәтижесін дәлелдеу
Н0 – жорамалды, орташа дисперсия және орташа таңдаманы анықтау қажет.
Келесі статистикалық критерийді анықтаймыз «Z»
Z
Ny –таңдама көлемі
2. Хи-квадрат Пирсон критерийі.Пирсонның Хи – квадрат критерийі - Пирсон критерийі таралудың таралудың түрі жөніндегі жорамалды тексеруде қолданылады Пирсон критерийінің ерекшелігі:
•Жансақтығы
•Бұл критерий арқылы әр түрлі таралу заңдылықтарын тексеруге болады
Хи квадрат формуласы
n – эмперикалық жиілік
n1- теоретикалық жиілік
K=m – 3 бостық дәрежесі
m – таңдама варианттарының әртүрлі сандары
3.Бас жиынтықтың параметрлерінің нүктелік және аралық бағалары.
Теоретикалық бөлудің белгісіз параметрін бағалау үшін нүктелік және интервалдық бағасын қолданады. Нүктелік баға бір санмен белгілененді. Ол қозғалатын және қозғалмайтын болып бөлінеді. Интервалды баға – бұл көптеген нүктелік бағадан тұратын, бақылаудың нәтижесіне тәуелді және кездейсоқ болып табылады. Графикалық бейненің статистикалық бөлінуіне полигон және гистограмма қолданылады.
№ 30 билет
1. Корреляциалық және функционалдық байланыстың мәні.
2. Фишердің F- критерийі. Критерий Фишера позволяет сравнивать величины выборочных дисперсий двух независимых выборок. Для вычисления Fэмп нужно найти отношение дисперсий двух выборок, причем так, чтобы большая по величине дисперсия находилась бы в числителе, а меньшая – в знаменателе. Формула вычисления критерия Фишера такова:
где - дисперсии первой и второй выборки соответственно.
Так как, согласно условию критерия, величина числителя должна быть больше или равна величине знаменателя, то значение Fэмп всегда будет больше или равно единице.
Число степеней свободы определяется также просто:
k1=nl - 1 для первой выборки (т.е. для той выборки, величина дисперсии которой больше) и k2=n2 - 1 для второй выборки.
В Приложении 1 критические значения критерия Фишера находятся по величинам k1 (верхняя строчка таблицы) и k2 (левый столбец таблицы). Если tэмп>tкрит, то нулевая гипотеза принимается, в противном случае принимается альтернативная.
3. Бірфакторлық дисперсиялық талдау әдісі. Бақылау нәтижесі бойынша бірдей дисперсиялары бар, бірнеше қалыпты таралған жиынтықтардың бас орташаларын салыстыру үшін дисперсиялық талдауды қолданады. Дисперсиялық талдау қалыпты таралған жиынтықтарға, бірнеше деңгейлері бар, факторлардың әсерін зерттеу үшін қолданылады.
Зерттейтін факторлардың санына байланысты бірфакторлық және көпфакторлық дисперсиялық талдау түрлері бар.
Бірфакторлық дисперсиялық талдау – қалыпты таралған кездейсоқ шамаға (Х) L тұрақты деңгейлері бар қайбір А фактордың әсерін зерттейді.
Бірфакторлық дисперсиялық талдаудың негізі болып топтық орташаның (Х) арасындағы айырмашылық және қалдық пен факторлық дисперсияларының арақатынасы болып табылады.
Факторлық дисперсия (Х) кездейсоқ шамаға (А) факторының әсерін сипаттайды, ал қалдық дисперсия (Х) кездейсоқ шамаға кездейсоқ факторының әсерін сипаттайды. Қалыпты таралған кездейсоқ шамаға (Х), екі фактор (А және В) әсерлерін зерттейді.
№ 31билет
1. Аурулардың даму қауіпті факторларын сандық бағалау.
2. Өміршендік қисығы.
3. Стандарттау әдісінің мәні және қолдануы.
№ 32 билет
Дискретті статистикалық қатар.
Зерттеу белгілерден және оның жиіліктерінен құралған қатарды дискретті статистикалық таралу қатары дейміз
Бөлшек интервалдардан және олардың жиіліктерінен құралған қатарды интервалдық статистикалық таралу қатары дейміз
Варианттардан және олардың жиілігінен не салыстырмалы жиілігінен құралатын қатарды статистикалық дискреттік қатар дейміз.
Зерттейтін белгі (х)
Белгі жиілігі (m)
(х) =m
∑ m= n
Жиіліктің қосындысытаңдаманың көлеміне тең. Жиіліктің (m) таңдама көлеміне (n) қарым-қатынасы салыстырмалы жиілік дейміз (P). P= m/ n