Кірістірілген ож Windows Embedded Windows Embedded – бұл нуож, әр түрлі біріктірілген (встраемые) жүйелерде қолдану үшін жасалған. Arm, mips, SuperH және x86платформаларын ұстанады.

Windows-тың басқа ОЖ-леріне қарағанда, бұл типтегі ОЖ дайын құрылғы құрамында ғана сатылады, мысалға банкоматтар, медециналық құрылғылар, навигациялық құрылғы,  VoIP-терминалдары, медиаплеерлер, сандық рамкалар, кассалық аппараттар, кассалық терминалдар, төлем терминалдары, ойын автоматтары, музыкалық автоматтар, т.б.

Қазіргі кезде Windows Embedded ОЖ-сінің келесі нұсқалары шығарылады:

• Windows Embedded CE,

• Windows Embedded Standard,

• Windows Embedded POSReady,

• Windows Embedded Enterprise,

• Windows Embedded NavReady,

• Windows Embedded Server.

4.5.6.Qnx neutrino туож құрамы, микроядросы, негізгі ұғымдары

Сипаттамасы

QNX(оқылуы «кью-эн-экс» немесе «кьюникс» ) - POSIX – негізінен кірістірілген жүйелерге арналған қазіргі уақыттағы операциялық жүйелер. Микроядролық операциялық жүйелердің ең күшті реализациялық концепцияларының бірі болып саналады.

QNX микроядерлі операциялық жүйе ретінде Сервис деп аталатын шағын ғана тапсырмалар ретінде өзінің компоненттерінің негізгі бөлігінің жұмысының идеясына негізделген. Бұл оны операциялық жүйенің ядросы—әрқайсысының өзінің ерекшеліктері бар , өте көп «бөліктерден» тұратын бір үлкен программа болатын дәстүрлі монолитті ядролардан ерекшелейді. QNX—де микроядроны қолдану қолданушыларға (құрастырушыларға) QNX ядросын өзгертпей, оларға керек емес кез келген қызметін(функциясын) уақытша өшіріп қоюға мүмкіндік береді. Оның орнына жай ғана анықталған процессті орындауға жібермей-ақ қоюға болады. Минимальды комплектацияда бір дискіге сыйғызатындай, жүйе жеткілікті түрде үлкен емес, бірақ оның орнына ол дискіден жылдам оқылады және ешқандай қатесіз аяқталады.2001 жылы шыққан QNX Neutrino көптеген платформаларға арналған және қазіргі кезде кіріктірілген жүйелердің рыногында қолданылып жүрген кез келген процессорлармен бірігіп жұмыс істеуге қабілетті. Бұл платформалардың мысалы ретінде x86 семействасы, MIPS, PowerPC, және де SH-4,  ARM, StrongARM және  xScale сияқты мамандандырылған процессорлардың семействасын атап өтуге болады. 1980-жылы канадттық университетінің студенттері Ватерлоо Гордон Белл мен Дэн Додж разработка бойынша операциялық жүйелердің базалық курсын оқып аяқтады. Олар тура уақытта жұмыс жасайтын ядроның негізін құрады. Өндірушілер олардың өнімдерінде коммерциялық қажеттіліктер бар екенін біліп, Онтарио провинциясындағы Каната (жоғарғы технологиялар қаласы) қаласына көшіп келіп, Quantum Software Systems компаниясының негізін қалады.1982 жылы Intel 8088 платформасында жұмыс жасайтын QNX-тің бірінші версиясы шықты.QNX-тің кең таралған алғашқы қолданулары кірістірілген жүйеге жатпады, ол тек Онтарио, Unisys ICON білім беру министірлігінің дербес компьютерлеріне ғана таңдалды. Сол жылдары QNX тек улкен проектілерде ғана қолданылды, себебі сол уақыттағы бір кристалды чиптермен жұмыс істеу үшін 44 килобайт көлемі бар ядро өте улкен болды. 1980-жылдардың ортасында QNX2 шықты.Өзінің тиімділігінің арқасында жүйе жоғарғы абыройға ие болып, өндірістік машиналарды басқаруда кең көлем алды. QNX2 қазіргі уақыттың өзінде жауаптылығы жоғары жүйелерде қолданылады.1990-жылдың ортасында Quantum сатылымында POSIX-тың тез танымал бола бастағанын түсінді де, ядроны қайтадан жасайтын болып шешті. Содан QNX4 пайда болды. Ол Photon microGUI деп аталатын және QNX- тың X Window System версиясымен портталған кірістірілген графикалық жүйеге была доступна. Программаны Unix-қа негізделген операциялық жүйеден QNX4 –ке көшіргенде көп жеңіл болды. Сонымен қатар, бұрынғы версиядан причуд алынып тасталған. 1990-жылдың басында компания басқа компаниялармен бірінші кезекте қатты диск өндірушілермен шатастырмас үшін, компания атын QNX Software Systems (QSS) деп өзгертті. 1990-жылдың аяғында POSIX реакциясына , NetBSD және GNU/Linux-қа максималды дәрежеде сәйкес келетін , сол уақыттағы тәртіпті, микоядролы архитектураны сақтап, операциялық жүйе жасайтын болып шешті. Бұл өңдеулердің нәтижесі 2011 – жылы шыққан QNX Neutrino болды. Бұл версия QNX Momentics Tool Suite программаны қамтамасыз ету өңдеулері ортасында, Eclipse IDE негізделген , GNU әртүрлі утилиттерімен және программалық қамсыздандырумен, интернетке бағытталған, Voyager және Mozilla веб-браузерлерімен, сонымен қатар, веб-серверлермен бірге жеткізіліп тұрады.. Алдыңғы версиядан айырмашылығы QNX6 практика жүзінде кез келген аппараттық конфигурацияға жеңіл бейімделеді. Сонымен қатар, басты назар архитектураны өңдеуде болды, оны нәтижелі масштабтауға: «жоғары» (жаңа сервистарды қосып және функционалдылығын кеңейтеді), «төмен» (шектелген ресурстарды сығу үшін функционалдылық қысқартылған). QNX6-ті QNX4 сонымен қатар, QNX6-да барлық драйверлер біргелкі үлгімен жасалған және барлық интерфейстер ашық түрде жүргізілді. QNX негiзгi қолдану облысы – бұл өнеркәсіпті автоматтандыруда, металлургиядағы технологиялық процесстерді басқаруда, мұнай өндiру және газ тасымалдау және, машина жасау, химия өнеркәсiбi, роботтарды басқаруда, сумен қамтамасыз ету, (атом электр станциястарды қоса) энергетика. Texaco фирмасы мексикан шығанағындағы құбырларда мұнай және газ өндiруді қашықтан басқару үшiн QNX-ті пайдаланады. General Electric және General Dynamics фирмалары QNX -ті шойын өндіру мониторингі мен практикасында колданады. Maritime Nuclear, Канаданың атом энергетикасының коп бөлігін қамтамасыз ететін Maritime Nuclear фирмасы, жылулық және атом электр станцияларын басқару үшiн QNX пайдаланады. ОСРВ QNX микроядролық архитектураға негізделген. Ары қарай айтпас бұрын микроядро терминіне тоқталып кеткен жөн. Микроядро термині белгілі уақыттан бастап танымал бола бастады және кішігірім ядросы бар жүйелер микроядролық деп аталады.Ядроның кішкентай размері бастысы емес. Мағынасы мынада: операциялық жүйенің көптеген функциялары ядродан қолданушылар қосымшасы облысына жіберіледі. Ал микроядро бірнеше функциялардың жиынтығын орындайды, олардың көбісі тапсырмааралық байланысты қамтамасыз етеді:

• Ағындармен басқару

• Жоспарлау (ағындарды)

• Синхрондау (ағындарды)

• Сигналдармен басқару

• Таймерлермен басқару