- •Пачатак летапiсання. "Аповесць мiнулых гадоў". Крынiцы I значэнне аповесцi для вывучэння гiсторыi Беларусi.
- •Узнiкненне мясцовых летапiсных цэнтраў. Полацкi летапiс. Методыка аналiзу летапiсных помнiкаў. А.Шахматаў.
- •Лацінамоўныя хронікі. Нямецкiя I польскiя хронiкi XI – XV стст. Сагі як гістарычная крыніца.
- •"Хронiка" Мацея Стрыйкоўскага. Крынiцы I значэнне хронiкi для вывучэння гiсторыi Беларусi.
- •25 Книг
- •Беларуска-літоўскае летапiсанне XV–XVI стст. Класiфiкацыя летапiсаў. Методыка аналiзу легендарных частак летапiсаў.
- •Першы беларускi звод: гiсторыя стварэння, крынiцы I склад. Слуцкая I маскоўская рэдакцыi.
- •Другi беларускi звод ("Хронiкi Лiтоўская I Жамойцкая"), яго рэдакцыi.
- •Складанне III беларускага зводу ("Хронiкi Быхаўца").
- •Асаблiвасцi летапiсання XVII–XVIII стст. На Беларусi. Баркалабаўскi летапiс.
- •Асаблiвасцi летапiсання XVII–XVIII стст. На Беларусi Гарадскiя летапiсы (хронiкi).
- •Гiсторыка-мемуарная лiтаратура XVI–XVII стст. "Дзеннiкi" я.Збароўскага, л.Дзялынскага, ф.Еўлашоўскага I і.Будзiлы. Успаміны Цадроўскага. "Дыярыушы" Самуiла I Багуслава Маскевiчаў I iнш.
- •Асаблiвасцi I асноўныя вiды мемуараў XVIII ст. Мемуары Турчыноўскага, Пільштынавай.
- •Мемуарная лiтаратура XIX ст. I асаблiвасцi яе вывучэння. (Агінскі, Чартарыйскі, Патоцкі і інш.)
- •Мемуары навейшага часу. Характарыстыка асноўных этапаў I вiдаў.
- •Успамiны удзельнiкаў грамадзянскай вайны, калектывiзацыi I другой сусветнай вайны, дзеячоў беларускай эмiграцыi.
- •Успамiны савецкiх I партыйных кiраўнiкоў, дзеячоў культуры. Вусныя ўспамiны, прынцыпы iх збору, улiку I вывучэння.
- •Запiскi замежных дыпламатаў I падарожнiкаў XVI –XVIII ст.Ст. Як крынiца па гiсторыi Беларусi (Герберштэйн, Гваньіні, Пасевіна і інш)
- •Запiскi расiйскiх падарожнiкаў аб Беларусi. (Карабейнікаў, Таўстой, Куракін і інш.)
- •Эпісталярныя крыніцы. XVI-XVIII вв. (ф.Кміта-Чарнобыльскі, Курбскі і інш)
- •Паняцце эпісталярнага комплекса. Буйнейшыя эпісталярныя комплексы новага і навейшага часу. Праблемы атрыбуцыі і публікацыі эпісталярных крыніц.
- •1917 – Первая половина 1980-х гг.
- •Вызначэнне паняцця “літаратурны твор”. Асаблiвасцi вывучэння помнiкаў лiтаратуры як гiстарычных крынiц.
- •Асноўныя рысы лiтаратурных твораў XI–XIII ст.Ст. "Слова аб палку Iгаравым". Публiцыстычны I палемiчны жанры, іх станаўленне. "Павучэнне" Манамаха.
- •Жыційная літаратура. Мартырыі (“страсці”). Жыція Ефрасінні Полацкай, Кірылы Тураўскага і інш. Вывучэнне жыційнай літаратуры. В.В.Ключэўскі.
- •Літаратурныя і публіцыстычныя творы XVI–XVIII стст. Паэтычныя творы XVI – пачатку XVII стст.
- •Прадмовы і пасляслоўі ф.Скарыны, с.Буднага, в.Цяпінскага.
- •Царкоўна-палемічныя творы канца XVI – першай паловы XVII стст.
- •Царкоўна-палемічныя творы канца XVI – першай паловы XVII стст.
- •Асаблівасці вывучэння літаратурных твораў новага і навейшага часу. Адлюстраванне рэчаіснасці, светапогляду, індывідуальнасці ў мастацкіх творах розных эстэтычных накірункаў.
- •Публікацыі мастацкай літаратуры. Часопісныя публікацыі мастацкіх твораў. Самвыдат. Улік формы публікацыі пры крыніцазнаўчым вывучэнні.
- •Публіцыстычныя творы новага і навейшага часу.
- •Этапы развіцця перыядычнага друку. Першыя перыядычныя выданні на тэрыторыі Беларусі.
- •Афіцыйны друк. “Губернскія” і “Епархіяльныя” “ведамасці”. Першыя неафіцыйныя выданні. “Мінскі лісток”.
- •3. Появление и распространение неофициальной печати
- •7 Номеров
- •1884, Петербург, а. Марченко и х. Ратнер, на русск. Языке
- •20 Отделов: Местная хроника, Политический обзор, Зарубежные новости, Общая хроника и т.Д.
- •Спецыялізацыя і палітызацыя перыядычнага руху. Легальны і нелегальны друк. Нацыянальныя выданні. “Наша Доля”, “Наша Ніва”.
- •Периодическая печать начала хх века
- •Перыядычны друк і цэнзура. Цэнзурныя статуты і ўстановы, іх развіцце на працягу XIX – пачатку XX стст.
- •Падцэнзурныя выданні і іх спецыфіка. Партыйны, савецкі, прафсаюзны друк. Раённыя выданні, іх роля ў прапагандзе афіцыйнай палітыкі.
- •Нелегальны друк у навейшы час. Апазіцыйныя выданні ў Заходняй Беларусі і на савецкай тэрыторыі. Самвыдат 60–90–х гг., характэрныя рысы газетна-часопісных выданняў самвыдату.
- •Асаблівасці вывучэння перыядычнага друку 1990–х гг. “Незалежныя” выданні.
- •Этапы развіцця і асаблівасці корпуса гістарычных крыніц. Змены ў корпусе гістарычных крыніц пры пераходзе ад сярэдніх вякоў да новага часу.
- •Змены ў корпусе гістарычных крыніц хіх–ххі вв.
- •Асаблівасці вывучэння кінафотафонадакументаў.
- •Праблемы віртуальных публікацый гістарычных крыніц.
Эпісталярныя крыніцы. XVI-XVIII вв. (ф.Кміта-Чарнобыльскі, Курбскі і інш)
Важную групу або катэгорыю гiсторыка-лiтаратурных крынiц складае эпiсталярная спадчына — пiсьмы, запiскi, пасланнi i г. д.
Пiсьмы можна падзялiць на наступныя вiды: 1) пiсьмы ў перыядычныя выданнi; 2) пiсьмы ва ўстановы (дзяржаўныя, грамадскiя, прыватныя); 3) пiсьмы палiтычным, грамадскiм дзеячам, вучоным, прадстаўнiкам мастацтва; 4) прыватная перапiска. Прыватнае пiсьмо – пiсьмовы асабiсты зварот аўтара да пэўнай асобы.
Устойлiвымi элементамi эпiсталярнага помнiка з’яўляюцца: указанне адраса, месца напiсання, даты напiсання, зварот да адрасата, подпiс аўтара пiсьма (але часам даследчыкi маюць справу з пiсьмамi, у якiх адсутнiчае асобны з пералiчаных элементаў, а здараецца – i ўсе разам ). Але ў змесце прыватнага пiсьма аўтар зусiм свабодны – ён можа пiсаць аб службовых, сямейных, асабiстых справах. Звычайна пiсьмо пiшацца не для друку, не для ўсеагульнага (нават частковага) азнаямлення з iм трэцiх асоб.
Вывучаючы эпiсталярныя крынiцы, неабходна валодаць звесткамi па гiсторыi пошты, яе ўстаноў, арыентавацца ў знаках (помнiках) паштовага звароту – марках, паштовых штэмпелях i iнш.
Эпистолярные источники ВКЛ и нового времени
Письма Филона Кмиты-Чернобыльского
Послания Курбского Андрея Михайловича
Письма Михала Клеофаса Огинского
«Письма русского офицера» Ф. Глинки
Этапы развития эпистолярных источников
Период ВКЛ
XVIII - XIX вв.
XIX — н. XX в.
Новейшее время: 1917 – п. п. 1980-х гг., Вт. пол. 1980-х гг. – 2000 г
Письма Ф.Кмиты-Чернобыльского
В письмах
Жалобы, просьбы, но не о себе, а государственной пользе,
О сборе разведданных,
О бегстве Г.Валуа,
Не дай Бог ляху быть[королем]! Вырежет Литву, а Русь и подавно!
Об Илье Муромце
Публикации писем Кмиты-Чернобыльского
М.Малиновский и А. Пшездецки в сб. «Zrzódła do dziejów Polskich», т. II (Вильно, 1844)
за период с декабря 1573 г. до конца 1574 г.
«Реистр списанья.., которые есми листы через посланцы мои, даючи ведомость о князи великом и о новинах, о которых мне шпеги мои з земли его неприятельской Московской ведати давали...»
«Акты, относящиеся к истории Западной России», т. III. СПб, 1848, с. 164—177
«Вестовыя отписки оршанского старосты Филона Кмиты-Чернобыльского польскому королю Генриху и литовским радным панам о московских делах».
два письма за 1580 г.
Лісты Ф.С. Кміты-Чарнабыльскага //Помнікі старажытнай беларускай пісьменнасці. - Уклад., А.Ф.Коршунава. Мн., 1975
Эл. версия, вступление: О.Лицкевича 33 письма и жалованную грамоту в переводе Коршунова
Послания кн. Курбского А. М.
известны:
Четыре письма к Грозному»,
«Письма» к разным лицам //«Сказания кн. Курбского» Н. Устрялова. СПб. 1868; Сахаров «Москвитянин».1843, № 9; «Православный Собеседник» 1863 г.кн. V-VIII
Пишет Ивану Грозному в течение 1564—1579 гг.
круг социально-политических проблем
оценка проблем и путей развития Московского государства
вопросы церковно-политического характера.
XVIII - XIX вв.
эпистолярные комплексы — переписка адресата с разными лицами, отложившуюся в его фонде, и его собственные письма, если таковые удается найти, отложившиеся в фондах других
Письма М.Кл. Огинского
М.К.Огинский (1768-1833) принадлежал к «литвинскому роду» не в этническом смысле, а в историческом. С 1790 года он был послом Речи Посполитой в Голландии, с 1791 — в Англии,
Пребывание за границей описано в 4 томах изданных мемуаров
При содействии ЮНЕСКО из Москвы в Минск передано около 6 тысяч листов эпистолярного наследия композитора, ноты его произведений, в том числе неизвестных.
«Письма русского офицера» Ф. Глинки
Письма о Польше, австрийских владениях, Пруссии и Франции с описанием похода россиян противу французов в 1805 и 1806 гг., Отечественной и заграничной войны с 1812 по 1815 год.
Оценка личности Барклая-де-Толли
ретроспективно обработанный дневник
Различайте:
«Письма русского офицера» Ф. Глинки н. ХХ в. — дневник
«Дневники походов Стефана Батория на Россию», XIV в. — в виде писем
«Письма из-под виселицы», К. Калиновского, 1864 — публицистика в виде писем
«Письма о Белоруссии. Письмо первое» Данилы Боровика. 1882 — публицистика в виде писем
