25. Палемічная літаратура.

Полілінгвізм! У Бел у асн – польская мова. Узмацненне свецкай царквы.

Публіцыстыка – 2ая пал 16 ст:

Публітыстычныя трактаты: адказы\ аспрэчванні\ абароны (апалогіі)\ пярэчанні\ палемікі\ пасланні (эпісталы)\ водпісы.

Аналітычныя жанры: навукі і вучэнні\ фундаменты\ гутаркі (размовы)\ дыялогі\ разважанні\ сімвалы філасофіі\ тэзісы (карэнныя выкладанні)\ артыкулы.

Экзэгітычныя творы (тлумачальныя): тлумачэнні\ прыпіскі\ надпісы на старых кнігах (маргіналіі).

Урачыстыя словы і казанні: катэхізісы\ павучанні\ казанні пра пахаванне (погрэб)\ адказы перасцярогі\ звароты\ заявы\ адозвы (заклік да чаго-н)\ прэтыстацыі\ суплікі\ прамовы\ прадмовы\ пасляслоўі\ прысвячэнні\ сатырычныя лісты.

Парадыйныя жанры: псеўдаказанні\ псеўдапрамовы\ псеўдаграматы.

Трэнасы: ляменты (плачанні)\ плачы.

Умовы ўтварэння- у апошнее дзесяцігодзе 16ст. на пачынаецца актыўная палеміка вакол мэтаў і прынцыпаў аб’яднання Праваслаўнай і Каталіцкай цэркваў. Першая спроба падвесці тэарытычны падмурак- рэктар Львоўскага каталіцкага калегіўма- Бенядыкт Гербест( №Прыстойны хрысціянскі адказ”Кракаў1567, “Вывады веры рымскага касцёла і гісторыя грэчаскай няволі”Львоў 1586). Ён ЗА унію.

Значна далей у распрацоўцы ўніяцкай праблематыкі пайшоў Пётр Скарга. Ў творы “Аб адзінстве царквы божай з адзіным пастарам і аб грэчаскім адступленні ад гэтага адзінства”(Вільня,1577 ён выказаў свій погляд на досыць спрэчнае нават сярод прыхільнікаў уніі пытанне аб яе памерах. Скарга скептычна ставіўся да ўдзелу ў уніі Грэчаскай царквы. Ён дапускаў магчымасць партнёртва з маскоўскай царквой. Яго абмеркаванне уніі: людзі ВКЛ-адзін народ, манарх за. Галоўная умова- переход Праваслаўных пад уладу Папы Рымскага, прызнанне яго найвышэйшым пастарам усёй Хрыстовай Царквы. ЗА унію.

СУПРАЦЬ СКАРГІ выступілі артадаксальныя праваслаўныя пісьменнікі. З’явіліся 3 творы: “Артыкул супраць лаціянаў”, “Зачапка” крыштафа Русіна і “Сціслы адказ” Феадула. \\У 1589 створана Маскоўская патрыярхія.\\Тарлецкі, Пяльчыцкі,Збруйскі, Балабан распрацавалі план практычных дзеяннеў да падрыхтоўкі да ўніі. Мітрапаліт Рагоза падтрымаў іх.\\Няма, здаецца, ніводнага твора 90-х 16ст. у якім не ўзгадваецца пра унію.\\К.Астрожскі напісаў “Ліст да М.Рагозы”(21 чэрвеня 1593) Крытыкуще Рагозу. Прапануе Силвавое вырашэнне праблемы. СУПРАЦЬ уніі. Яго СПЫНЯЕ Леў Сапега.\\Хрыстафор Фіалет- беларуска-украінскі пісьменнік, аўтар “Апокрысіва”(1597). СУПРАЦЬ УНІІ. Адказ скарге на яго “Берасцейскі сбор і абарона яго” (1596).\\Іпацій Пацей- пісьменнік, філосаў, багаслоў, царкоўны і дзяржаўны дзеяч.” Рэляцыя”(вільня 1609), “Справядлівае апісанне ўчынку і справы сінодавай і Абароны здзейсненых згод і лучнасці, якія сталіся на сінодзе Берасцейскам у 1596 годзе”(Вільня,1597). ЗА УНІЮ.