Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
obzh_barlygy_bar (1).doc
Скачиваний:
1
Добавлен:
07.09.2019
Размер:
1 Mб
Скачать

9.1. Қоршаған ортада радионуклиттердің миграциялауы

Атмосфераға жинақталған радиактивті заттар айналып келіп топыраққа жиналады. Бірнеше жыл өткен соң бұл элементтер астықтар аркылы арқылы адам мен жануарлар ағзаларына енеді. Апатты жағдайларда, екінші жылына қауіпті заттар топырақ арқылы өсімдіктерде жиналады.

Топыраққа енген радиактивті заттар грунт суларына да енеді. Жалпы өсімдіктер радионуклиттерді макро және микро элементтермен бірге бойына сіңіріп отырады. RU-106, CE-144 ,CO-60 элементтері тек қана өсімдіктердің тамырларында жиналады. Ал

стронций 90 мен цезий 137-ң өсімдіктердің жоғарғы жақтарында жиналады. Негізінен радионуклиттер өсімдіктердің бұтақтары мен жапырақтарында жиналады. Ал кейбір жағдайларда цезий өсімдіктердің тұқыдарында жиналады. Кейбір тұқымдарда оның мөлшері 10 пайызға дейін болады. Цезий өсімдіктерде жылдам жылжиды, әсіресе ол бидайдың құрамында көп.

Қышқыл топырақтарда стронций 90 мен цезий 137-ң жылдамдылығы арта түседі. Кальций және калий карбонаттарының топыраққа енгізуі стронций 90 мен цезий 137-ң азайтады.

Ал адам ағзасына радионуклиттердің миграциялауы әр алуан. Олардың едәуір мөлшері адам ағзасына азық түліктер арқылы енеді. Олар мынадай сипатқа ие: топырақ-өсімдік-ауыл шаруашылық жануарлары-ет өнімі-адам. Сонымен қатар радионуклиттер адам ағзасына тыныс алу, тері арқылы да жинақталады. Жалпы адам ағзасына бұл элементтер тері арқылы 0,0001, тыныс алу жүйесі арқылы 1, ал ас қорту жуйесі арқылы 1000 бірлікті құрайды.

Сонымен радионуклиттер адам мен жануарлар ағзасына жиналып, олардың денсаулығына кері әсерін тигізеді. Сондықтан да радионуклиттердің ауыл шаруашылығына әсерін азайту үшін іс-шаралар өтуі тиіс.

9.2. Экспериметтік бөлім Зерттеу міндеті мен мақсатының тәсілі

Жер – Ресейдің ұлттық байлығы. Оны тиімді пайдаланудан экономикалық, әлеуметтік, экологиялық жағдайлар байланысты.

Соңғы жылдары дүние жүзінде табиғи кешендерге антропогендік жүктеме аса түсті. Ресейде соңғы жылдары жердің, судың, атмосфераның радионуклиттермен ластануы қобалжытады. «Адам-қоршаған орта» жуйесі соңғы жылдары ұшыға түсті.

Радиактивті ластану қоршаған ортамен адамзатқа қауіп төндіреді. Ионды радиацияның кері әсері радиактивті элементтердің ашылуымен ақ түсінікті болды.

Чернобыль АЭСң апатынан кейін Ресейдің 15 администрациялық жерлері ластанды. Топырақ пен өсімдік арқылы адам ағзасына радионуклиттер жиналады.

Сондықтан да радионуклиттерді әр түрлі іс-шаралармен жою, қазіргі таңда актулды проблемалардың бірі.

9.3. Ауыл шаруашылығын радионуклиттермен ластанған жерлерде жүргізу

Радиоактивті ластанған аймақтарда агроөнеркәсіпті жүргізудің принциптері.

Ауыл шаруашылық жерлерінің радионуклиттермен ластанғанда, ең алдымен ол аймақ қай кезде ластанғанын есепке алу керек. Ол ең алдымен стронций 90 мен цезий 137-ң физикалық ыдырауымен байланысты, сонымен қатар радионуклиттердің миграциялауымен де байланысты. Сондықтан да ластанған жерде, осыларды есепке ала отырып, тиісті іс-шаралар жүргізу қажет.

Ластанған аймақтарда ауыл шаруашылығын жүргізу үшін, көршілес аудандардың да радиациялық жағдайын білу керек. Мұдай дерек ауыл шаруашылығын тиімді жүргізуге жағдай жасайды. Керекті деректер жиналған соң, іс-шараларды жүргізудің жоспарын дайындауга көшсе болады. Бірінші сатыда ластанудың коэфициентіне қарай аудандарды 3 бөлу керек(шартты түрде).

Бірінші секторға ең аз мөлшерде ластанған, басқа да қосымша іс-шараларсыз құрамында аз мөлшерлі радионуклиттер бар астық жинау аймағын жатқызамыз. Оларга минералды тыңайтқыштар аз мөлшерде қолданылады. Бұл секторде барлық жұмыс қарапайым технологиялармен жүргізіледі. Ал оның өніме шексіз қолданылады. Екінші секторға орташа радиацияланған ауыл шаруашылық жерлерін жатқызамыз( бірінші сектормен салыстырғанда, радиациялануы 3-4 есе жоғары). Бұл секторда ауыл шаруашылық өнімдерінің радионуклиттерін төмендету үшін міндетті түрде іс-шаралар қолдану керек( агрохимиялық және агротехникалық кешендердің барлығын қолдану қажет). Өнімдерде радионуклиттердің мөлшерін азайту үшін оларды техникалық қайта өңдеуден өткізеді.

Үшінші секторға радиациялану мөлшері жоғарығы деңгейдегі ластанған аул шаруашылы жерлері жатады. Бұл жерлер бірінші сектормен салыстырғанда ластану деңгейі 8-10 есе жоғары. Мұндай аймақта ауыл шаруашылығымен айналысу тек мамандардың бақылауымен жүзеге асырылады. Бұл секторда агротехникалық, агрохимиялық іс-шараларды қолдану міндетті болып табылады. Бірақ мұндай іс шараларды қолданғаннан кейінде өнімде радионуклиттердің азаюына кепілдік болмайды.

Тут вы можете оставить комментарий к выбранному абзацу или сообщить об ошибке.

Оставленные комментарии видны всем.

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]