6. Дополнения и изменения к учебной программе по изучаемой учебной дисциплине

на ____ / _____ учебный год

№ п/п	Дополнения и изменения	Основание

Учебная программа пересмотрена и одобрена на заседании кафедры

(протокол № __ от _______ 200__ г.)

Заведующий кафедрой

__________________________ ______________ _______________________

(степень, звание) (И.О.Фамилия)

П Р Ы К Л А Д Н А Я Т Э М А Т Ы К А

дыпломных і курсавых работ

па гісторыі дзяржавы і права Беларусі

Тэма 1.

Палітычныя і прававыя погляды ( ідэі) Ф.Скарыны і С.Буднага.

1.Адраджэнне і яго ўплыў на развіццё палітычнай і прававой

думкі на Беларусі.

2. Палітычныя і прававыя погляды Ф.Скарыны.

3. Рэфармацыя і палітычная і прававая думка на Беларусі.

4.Прававыя і палітычныя ідэі С. Буднага.

Літаратура:

Адраджэнне.- У кн.: Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т.1. Мн.,1993.

Парэцкі Я. Сымон Будны. Мн., 1975.

Подокшин С.А. Скорина и Будный. Очерк философских взглядов. Мн., 1974.

Подокшин С.А. Реформация и общественная мысль Белоруссии и Литвы ( втор.пол. ХУІ - нач. ХУІІ в.в.). Мн., 1970.

Саверченко И. У истоков гуманизма. ( К 100-летию С.Буднага) // Неман, 1993.- № 1.

Сокол С.Ф. Политическая и правовая мысль в Белоруссии. ХУІ - нач. ХУІІ в.в. Мн.,1984.

Скорина и его время. Энциклопедический справочник. Мн., 1990.

Юхо І. Грамадскія і праввыя погляды Скарыны // Полымя, 1967.- № 6.

Юхо І. Скарына і прававая культура Беларусі // Спадчына, 1989.- № 2.

Тэма 2.

Этапы станаўлення беларускай дзяржаўнасці.

1. Старажытнабеларускі перыяд. Беларускія землі ў складзе ВКЛ.

2. Падзелы Рэчы Паспалітай. Беларусь у складзе Расійскай імперыі.

3. Беларусь у складзе СССР і яе прававы статус.

4. Станаўленне дзяржаўнага суверэнітэту Рэспублікі Беларусь.

Літаратура:

Басюк І.А. Этапы беларускай дзяржаўнасці. У кн.: Государство и право РБ в условиях рыночных отношений. Гродно, 1993. - С. 27-30.

Ермаловіч М.І. Старажытная Беларусь. Мн., 1990.

Пилипенко М.Ф. Возникновение Белоруссии: новая концепция. Мн., 1991.

Самбук С.М. Политика царизма в Белоруссии во второй половине ХІХ в.

Мн., 1980.

Юхо Я. Паходжанне дзяржавы на Беларусі // Спадчына, 1990.- № 4.

Тэма 3.

Персанальныя, дынастыйныя уніі паміж ВКЛ і Польшчаю.

1. Прадпасылкі і ўмовы Крэўскай уніі.

2 Віленска-Радамская унія.

3 Гарадзельская унія.

4. Персанальныя уніі паміж ВКЛ і Польшчаю ў ХУ- 1 пал. ХУІ ст.ст.

Літаратура:

История Польши. Т.1. М., 1956.

Любавский М.К. Очарки истории Литовско-Русского государства до Люблинской унии включительно. М., 1915.

Юхо Я. Уніі ВКЛ з Польшчаю // Полымя, 1972. - № 1.

Пичета В.И. Белоруссия и Литва в ХУ-ХУІ в.в. М., 1961.

Тэма 4.

Статус ВКЛ пасля Люблінскай уніі 1569 года.

1. Прадпасылкі і ўмовы Люблінскай уніі.

2. Брэсцкая царкоўная унія.

3. Дзяржаўны лад Рэчы Паспалітай пасля Люблінскай уніі.

4. Статус ВКЛ пасля Люблінскай уніі.

Літаратура:

Владимирский-Буданов М.Ф. Очерки из Истории литовско-русского права.

Киев, 1893.

Гапановіч В.Ф., Царанкоў Л.А. Учарашні і сённяшні дзень уніяцкай царквы.

Мн., 1985.

Дневник Люблинского сейма 1569 г. СПб., 1869.

История Польши. Т.1. М., 1956.

Пичета В.И. Белоруссия и Литва ХУ-ХУІ в.в. М., 1961.

Юхо І.А. Крыніцы беларуска-літоўскага права. Мн., 1991.

Тэма 5.

Прыгоннае права на БеларусІ.

1. Юрыдычнае афармленне прыгоннага права на Беларусі.

2. Прававое становішча магнатаў і шляхты ВКЛ.

3. Прававое становішча феадальна-залежнага сялянства.

4. Прававое становішча насельніцтва гарадоў.

Літаратура:

Грицкевич А.П. Частновладельческие города Белоруссии в ХУІ-ХУІІІ в.в.

Мн., 1975.

Лойка П.А. Прыватнаўласніцкія сяляне Беларусі. Мн., 1991.

Статуты ВКЛ 1529 і 1588 гг.

Спиридонов М.Ф. Закрепощение крестьянства Беларуси (ХУ-ХУІ в.в.)

Мн., 1993.

Похилевич Д.Л. Крестьяне Белоруссии и Литвы в ХУІ- ХУІІІ в.в.

Львов, 1957.

Юхо И.А. Правовое положение населения Белоруссии в ХУІ в. Мн.,1978.

Тэма 6.

Рэформы на Беларусі пасля адмены прыгоннага права.

1. Адмена прыгоннага права на Беларусі.

2. Мясцовыя органы дзяржаўнага кіравання і самакіравання пасля

рэформы 1861 года.

3. Земская рэформа.

4. Судовая рэформа.

Літаратура:

БелСЭ. Адпаведн. Артыкулы.

Марискин А.В. Судебная реформа 1864 года и особенности ее проведения на территории Белоруссии. Автореферат канд дисерт. М.,1985.

Судебная реформа. Т.І. М.,1915.

Фридман М.Б. Отмена крепостного права в Белоруссии. Мн., 1958.

Юхо Я.А. Кароткі нарыс гісторыі дзяржавы і права Беларусі. Мн.,1992.

Тэма 7.

Асноўныя рысы беларуска-літоўскага права па Статуту 1588 г.

1. Сістэма беларуска-літоўскага права па Статуту 1588 г.

2. Асноўныя рысы дзяржаўнага і ваеннага права.

3. Цывільнае (грамадзянскае) права.

4. Крымінальнае права.

Літаратура:

Лаппо И.И. Литовский Статут 1588 года. Т.1-2. Ковно, 1934-1936.

Пичета В.И. Белоруссия и Литва ХУ-ХУІ в.в. М.,1961.

Статут ВКЛ 1588 г. Мн., 1989.

Юхо І.А. Крыніцы беларуска-літоўскага права. Мн., 1991.

Яковкин И.И. Законодательные акты ВКЛ ХУ-ХУІ в.в. Л., 1936.

Тэма 8.

Сістэма кіравання прыватнаўласніцкіх гарадоў Беларусі (ХУІ-ХУІІІ в.в.).

1. Тыпы і колькасць прыватнаўласніцкіх гарадоў.

2. Сістэма кіраўніцтва гарадамі.

3. Магдэбургскае права ва прыватнаўласніцкіх гарадах.

4. Сістэма гарадскога кіравання.

Літаратура:

Грицкевич А.П. Частновладельческие города Белоруссии в ХУІ-ХУІІІ в.в.

Мн., 1975.

Грицкевич А.П. Социальная борьба горожан Белоруссии. ХУІ-ХУІІІ в.в.

Мн.,1979.

Копысский З.Ю. Экономическое развитие городов Белоруссии (ХУІ-ХУІІ вв.)

Мн.,1966

Копысский З.Ю. Социально-политическое развитие городов Белоруссии в

ХУІ- перв. пол.ХУІІ в.в. Мн., 1975.

Тэма 9.

Магдэбургскае права на Беларусі.

1. «Саксонскае люстэрка» як крыніца магдэбургскага права.

2. Прывілеі на магдэбургскае права гарадам і мястэчкам Беларусі.

3. Органы самакіравання ў гарадах. Юрыдыкі.

4. Асаблівасці магдэбургскага права ў прыватнаўласніцкіх гарадах.

Літаатура:

Владимирский-Буданов М.Ф. Немецкое право вПольше и Литве. СПб ,1866.

Тарановский Ф.В. Обзор памятников магдэбургского права в западно-русских городах литовской эпохи. Варшава, 1897.

Копысский З.Ю. Социально-политическое развитие городов Белоруссии в

ХУІ- перв. пол.ХУІІ в.в. Мн., 1975.

Грицкевич А.П. Частновладельческие города Белоруссии в ХУІ-ХУІІІ в.в.

Мн., 1975.

Грицкевич А.П. Частновладельческие города Белоруссии в ХУІ-ХУІІІ в.в.

Мн., 1975.

Саксонскае зерцало. М., 1985.

Тэма 10.

Судовы лад і працэсуальнае права па Статуту 1588 года.

1. Вышэйшыя судовыя органы ВКЛ, іх і кампетэнцыя.

2. Мясцовыя суды ВКЛ.

3. Працэсуальнае права.

4. Параўнанне судовага ладу і працэсуальнага права ВКЛ з іншымі дзяржавамі.

Літаратура:

Статут ВКЛ 1588 года. Мн., 1989.

Юхо І.А. Крыніцы беларуска-літоўскага права. Мн., 1991.

Каролина. Уголовно-судебное уложение Карла У. Алма-Ата, 1967.

Черниловский З.М. История феодального государства и права. М.,1959.

Тэма 11.

Беларуская Народная Рэспубліка.

1. Усебеларускі з’езд і яго рашэнні.

2. Устаўныя граматы. Органы ўлады і кіраўніцтва БНР.

3. Узаемаадносіны БНР з нямецкімі акупацыйнымі ўладамі.

4. Дзейнасць Рады і ўрада БНР у эміграцыі.

Літаратура:

Платонов Р., Сташкевіч Н. Тернистый путь к свободе. Подзог.: К вопросу о становлении белорусской национальной государственности // Неман, 1992. - № 10-11.

Игнатенко И.М. Октябрьская революция и самоопределение Белоруссии. Мн, 1992.

Круталевич В.А. Рождение Белорусской Советской Республики. Мн., 1975-1979.

Цвикевич А. Краткий очерк возникновения Белорусской Народной Республики. К., 1918 - Мн., 1990.

Усебеларускі з’езд 1917 года: сведчанне сучасніка //Беларускі гістарычны часопіс, 1993.- №№ 1,2,3,4.

Тэма 12.

Літоўска-Беларуская ССР (ЛітБел).

1. Прадумовы ўтварэння ЛітБел.

2. Органы дзяржаўнай улады і кіраўніцтва.

3. Дзейнасць ЛітБела.

4. Савецка-польская вайна. Скасаванне органаў улады і кіравання ЛітБела.

Літаратура:

Игнатенко И.М. Октябрьская революция и самоопределение Белоруссии. Мн, 1992.

Талкачоў В. Цяжкі студзень 1919-га ... Падзаг.: Да пытання аб стварэнні Літоўска-Беларускай ССР // Беларуская думка, 1994.- № 1.

Шкляр Е.Н. Борьба трудящихся Литовско-Белорусской ССР с иностранной интервенцией и внутренней контреволюцией (1919 -1920). Мн., 1962.

Тэма 13.

Масавыя рэпрэсіі на Беларусі ў 20-30 -я гады.

1. Нарматыўная база масавых рэпрэсій .

2. Карныя функцыі судовых і пазасудовых органаў.

3. Сістэма ГУЛАГа і яе дачыненне да Беларусі.

4. Палітычныя рэпрэсіі на Беларусі.

Літаратура:

Басюк І. А. Крывавыя ўрокі // Гродзенская праўда, 1993, 5 кастрычніка.

Врублевский А.П. Из истории репрессий против белорусского крестьянства.

1929-1934. Мн., 1992.

Мяснікоў А. Нацдэмы. Мн., 1993.

Тайны кремлевского двора. Мн., 1993.

Тэма 14.

Акупацыйны рэжым на Беларусі ў 194І-1944 г.г.

1. Нарматыўныя акты Германіі аб статусе насельніцтва акупіраваных

тэрыторый Беларусі.

2. Тэрытарыяльн-адміністрацыйны падзел. Органы ўлады і кіраўніцтва

на Беларусі ў 1941-1944 г.г.

3. Беларускія нацыянальныя фарміраванні («Беларуская самапомач»,

«Беларуская самаахова», «Беларуская краёвая абарона», БЦР).

4. Гітлераўская палітыка генацыду і «выпаленай зямлі» на Беларусі і яе

вынікі.

Літаратура:

Акула К. Дорогами борьбы // Неман, 1993.- № 2.

Нацистская политика геноцида и «выжженой земли» в Белоруссии. 1941-

1944. Мн., 1984.

Нюрнбергский процесс над главными немецкими военными преступниками.

Сборн. Материалов Т. !-3. М., 1965-1966.

Преступления немецко-фашистских аккупантоа вБелоруссии. 1941-1944.

Документы и материалы. Мн., 1965.

Судебный процесс по делу о злодеяниях, совершенных немецко- фашистскими захватчиками в Белорусской ССР ( 15-29 января 1946 г.) Мн.,

1947.

Туронак Ю. Беларусь пад нямецкай акупацыяй. Мн., 1993.

Тэма 15.

Міжнародная правасуб’ектнасць Рэспублікі Беларусь.

1. Станаўленне Беларусі як суб’екта міжнароднага права .

2. Дзейнасць Беларусі ў міжнародных міжурадавых арганізацыях.

3. Удзел Беларусі ў спецыялізаваных установах ААН.

4. Сувязі Рэспублікі Беларусь з дзяржавамі бліжнягя замежжа.

Літаратура:

Бровка Ю.П. Международная правосубъктность БССР. Мн., 1967.

Бровка Ю.П. Белорусская ССР - суверенный участник международных

отношнний. Мн., 1974.

Колбасин В.С. Белорусская ССР - член ЮНЕСКО. Мн., 1963.

БССР на міжнароднай арэне. - КЭБ. Т.1. Мн., 1978.

Тэма 16.

Станаўленне дзяржаўнага суверэнітэту Рэспублікі Беларусь .

1. Дзяржаўны суверэнітэт : палітычная і прававая сутнасць.

2. Дэкларацыя аб дзяржаўным суверэнітэце Рэспублікі Беларусь.

3. Жнівеньскія падзеі ў Маскве 1991 года. Нарматыўныя акты аб

умацаванні суверэнітэту, палітычнай і эканамічнай самастоўнасці РБ.

4 Міжнародныя сувязі Рэспублікі Беларусь.

Літаратура:

Шевцов В.С. Государственный суверенитет (Вопросы теории).М., 1979.

Левин И.Д. Суверенитет. М., 1948.

Дэкларацыя Вярхоўнага Савета РБ аб дзяржаўным суверэнітэце Рэспублікі

Беларусь. Мн., 1990.

Законы РБ, пастановы Вярхоўнага Савета РБ :

- Аб наданні статусу Канстытуцыйнага закона Дэкларацыі аб дзяржаўным суверэнітэце РБ // Народная газета. 1991, 27 жніўня.

- Аб забеспячэнні палітычнай і эканамічнай самастоўнасці РБ // Народная газета, 1991, 27 жіўня.

- Аб дэнансацыі Дагавора 1922 года аб утварэнні СССР // Народная газета, 1991, 13 снежня.

Тэма 17.

Станаўленне прававой дзяржавы ў Рэспубліцы Беларусь.

1. Мэты, задачы і шляхі ўтварэння прававой дзяржавы .

2. Працэс падзелу на Беларусі дзяржаўнай улады на заканадаўчую, выканаўчую і судовую і праблемы іх узаемаадносін.

3. Канцэпцыя судова-прававой рэформы.

4. Станаўленне судовай ўлады і новай судовай сістэмы на Беларусі.

Літаратура:

Кудрявцев В.Н., Лукашева Е.А. Социалистическое правовое государство //Коммунист, 1988,- № 11.

Социалистическое правовое гоударство : проблемы и суждения. М., 1989.

Дэкларацыя Вярхоўнага Савета РБ аб дзяржаўным суверэнітэце Рэспублікі Беларусь . Мн., 1990.

Концепция судебно-правовой реформы // Народная газета, 1992, 16 мая.

Черниловский .М. Правовое государство: исторический опыт // Советское государство и право , 1989. -№ 4.

Тэма 18.

Рэспубліка Беларусь ў складзе СНГ.

1. Утварэнне СНД.

2. Статус і органы каардынацыі СНД.

3. Дзейнасць Беларусі ў складзе СНД.

4. Беларусь і сістэма калектыўнай бяспекі СНД.

Літаратура:

Алма-Атинская дэкларация // Народная газета, 1991, 24 снежня.

Временное соглашение о Совете глав государств и Совете глав правительств СНГ // Народная газета , 1992, 4 студзеня.

Договор об экономическом сообіестве // Народная газета , 1991., 22 октября.

Соглашение о создании Содружества Независимых Государств // Известия, 1991, 11 декабря

Тэма 19.

Судова-прававая рэформа на Гродзеншчыне.

1. Неабходнасць судова-прававой рэформы і яе мэты.

2. Станаўленне судовай улады і судовай арганізацыі.

3. Рэформа сістэмы пракурорскага нагляда і органаў юстыцыі.

4. Рэформа органаў унутраных спраў.

Літаратура:

Канцэпцыя судебна-прававой рэформы // Народная газета, 1992, 16 мая.

Матэрыялы падбіраюцца і вывучаюцца студэнтамі непасрэдна ў праваахоўных

органах Гродзенскай вобласці.

Тэма 20.

Гісторыя праваахоўных органаў Гродзеншчыны.

1. Міліцыя.

2. Пракуратура

3. Суды.

4. Стан і дынаміка злачыннасці ў Гродзенскай вобласці.

Літаратура:

Архівы: Дзяржаўны архіў Гродзенскай вобласці і яго філіялы ў Лідзе і Навагрудку.

История милиции Белорусской (1917-1967). Мн., 1967.

Мартинович И.И. История суда в БССР. Мн., 1961.

Мартинович И.И. Становление и развитие правоохранительных органов Белорусской ССР.- В кн.: Белорусская ССр. Статус. Достижения. Развитие. Мн.,1989.- С.289-308.

Тэма 21.

Гісторыя факультэта правазнаўства ГрДУ імя Я.Купалы.

1. Аддзяленне правазнаўства гістарычнага факультэта.

2. Факультэт правазнаўства універсітэта.

3. Навуковыя працы прафесарска-выкладчыцкага складу факультэта.

4. Падрыхтоўка кадраў юрыстаў.

Літаратура:

Дзяржаўны архіў Гродзенскай вобласці.

Рэспубліканскія газеты і часопісы, абласныя газеты, газета «Гродзенскі універсітэт».

Матэрыялы да 50-годдзя ГрДУ імя Я.Купалы.

Матэрыялы да 60-годдзя ГрДУ імя Я.Купалы.

Успаміны ветэранаў і выпускнікоў універсітэта.

Тэма 22.

Канстытуцыя Рэчы Паспалітай 1791 г.

1. Грамадскі лад Рэчы Паспалітай. Прававое Прававое становішча шляхты,

мяшчан і сялян.

2. Сойм як заканадаўчы орган улады, яго структура і кампетэнцыя.

3. Органы выканаўчай улады. Кароль і ўрад Рэчы Паспалітай.

4. Судовая ўлада. Значэнне Канстытуцыі 1791 года.

Літаратура:

Канстытуцыя Рэчы Паспалітай 3 мая 1791 г. ( Пераклад з польскай мовы Юхо Я.А.) Мн., 1994.

Бардах Ю., Леснодорский Б., Пиетрчак. История государства и права Польши.

М., 1980.

Конституция 3 Мая 1791 г / Корецкий В.М. Хрестоматия памятников феодаль-ного государства и права стран Европы. М.: Юридическая литература, !961.

Глава ХІ.

Костомаров Н.И. Собр. соч., Т. 7. Кн.УІІ-УІІІ. Последние годы Речи Посполитой. СПб, 1905.

История Польши. Т. І. М., 1956.

Юхо І.А. Крыніцы беларуска-літоўскага права. Мн, 1991.

Юхо Я.А. Кароткі нарыс гісторыі дзяржавы і права Беларусі. Мн, 1992.

Вішнеўскі А.Ф. Гісторыя дзяржавы і права Беларусі (ІХ-пач.ХХ ст.) Курс лекцый. Мн,: Усходне-еўрапейскі недзяржаўны інстытут бізнеса і права, 1995.

Тэма 23.

Судовая сістэма Вялікага княства Літоўскага (ХУІ ст.)

1. Вялікакняскія (гаспадарскія) суды Княства, іх склад і кампетэнцыя.

2. Трыбунал Вялікага княства Літоўскага, яго склад і кампетэнцыя.

3. Мясцовыя суды Княства.

Літаратура:

Статут ВКЛ 1588 г. Мн, 1989. Раздзнл ІУ «О судах и судьях».

Акты Віленскай археаграфічнай камісіі. Вільня, 1865-1915.

Матэрыялы Гарадзенскага, Брэсцкага, Слонімскага земскіх судоў;

Гарадзенскага, Мінскага, Брэсцкага гродскіх судоў ( Т. 1-6, 17, 21, 22). Акты і

дэкрэты Галоўнага Літоўскага Трыбунала за 1398-1794 г.г. (Т. 12, 13,15). Акты

копных судоў (Т.18).

Каролина. Уголовно-судебное уложение Карла У. Алма-Ата, 2967.

Лаппо И.И. Земский суд в Великом княжестве Литовском в конце ХУІ в.

СПб, 1897.

Лаппо И.И. Подкоморский суд в Великом княжестве Литовском в конце ХУІ и начале ХУІІ в.в. СПб, 1899.

Юхо І.А. Крыніцы беларуска-літоўскага права. Мн, 1991.

Юхо Я.А. Кароткі нарыс гісторыі дзяржавы і права Беларусі. Мн, 1992.

Ясинский М.Н. Главный Литовский Трибунал. Киев, 1901.

Тэматыка

кантрольных работ па Гісторыі дзяржавы і права Беларусі для студэнтаў-завочнікаў.

Тэма № 1. ПРЫВІЛЕІ ЯК КРЫНІЦА БЕЛАРУСКАГА ФЕАДАЛЬНАГА ПРАВА.

1. Агульнадзяржаўныя прывілеі. Параўняць нормы прывілеяў Казіміра 1447 г. і Аляксандра 1492г. і, якія абмяжоўвалі ўладу вялікага князя.

2. Абласныя і валасныя прывілеі.

3. Гарадскія прывілеі.

Літаратура:

1. История Беларуси в документах и материалах /Авт.-сост.И.Н.Кузнецов, В.Г.Мазец. – Мн., 2000.

2. Юхо І.А. Крыніцы беларуска- літоўскага права. – Мн., 1991.

3. Юхо Я.А. Кароткі нарыс гісторыі дзяржавы і права Беларусі. – Мн., 1992.

4. Вішнеўскі А.Ф., Юхо Я.А. Гісторыя дзяржавы і права Беларусі ў дакументах і матэрыялах.– Мн., 2003.– С. 35-100.

5. Доўнар Т.І. Гісторыя дзяржавы і права Беларусі. – Мн., 2007.

Тэма № 2. МАГДЭБУРГСКАЕ ПРАВА НА БЕЛАРУСІ.

1. Крыніцы магдэбургскага права. Параўнаць нормы прывілеяў на магдэбургскае права Полацку 1498 г. і Мінску 1499г. (ці іншым гарадам).

2. Структура і кампетэнцыя органаў кіраваня ў гарадах з магдэбургскім правам.

3. Прававое становішча мяшчан.

Літаратура:

1. История Беларуси в документах и материалах /Авт.-сост.И.Н.Кузнецов, В.Г.Мазец. – Мн., 2000.

2. Копысский З.Ю. Социально- политическое развитие городов Белоруссии в 16- перв. пол. 18 в.в. – Мн., 1975.

3. Місарэвіч Н.В. Магдэбурскае права на Беларусі. – Гродна, 2003 – 107 с.

4. Саксонское зерцало. – М., 1985.

5. Юхо Я.А. Кароткі нарыс гісторыі дзяржавы і права Беларусі. – Мн., 1992.