Философия / ФИЛОСОФИЯ / экзамен / Философия пәні бойынша емтихан сұрақтары

Философия пәні бойынша емтихан сұрақтары

1. Дүниетаным, оның қоғамдық – тарихи сипаттары. Дүниетанымның тарихи типтері: миф, дін, философия. Мифтік дүниетанымның ерекшеліктері.

2. Діни дүниетанымның негізгі белгілері мен ерекшеліктері. Діннің функциялары.

3. Философиялық проблемалардың мәні. Философия функциялары. Философияның пәні, әдістері.

4. Ежелгі Шығыс философиясы. Көне Үнді философиясының пайда болуы және дамуы, негізгі философиялық мектептері ( ведаета, джайнизм, буддизм т.б. )

5. Ежелгі Қытай философиясының ерекшеліктері мен мектептері (конфуцийшілік, даосизм, легизм т.б.)

6. Ежелгі Шығыс философиясындағы адам мәселесі.

7. Буддизм философиясы.

8. Заңгер (легизм) философиясының негізгі мәселесі және бағыттары.

9. Антикалық диалектиканың қалыптасуы. Сократ және оның философиясы.

10. Антикалық диалектиканың қалыптасуы. Сократ және оның философиясы.

11. Элеаттар мектебі және софистер (Ксенофан, Зенон, Протагор, т.б) ілім.

12. Платонның, Аристотельдің философиялық көзқарастарфындағы болмыс туралы ілім.

13. Платонның мемлекет ілімі.

14. Аристотельдің логикасы.

15. Орта ғасырлық философия, оның діни сипатының басымдылығы.

16. А.Августиннің ілімі. Ф.Аквинскийдің философиясы. Реализм, номинализм.

17. Мұсылман Шығысының ортағасырлық философиясы. Діннің және мәдениеттің қалыптасу және дамуы.

18. Әль-Киндидің, Ибн-Синаның, Ибн-Туфейлдің, Ибн-Рушдының философиялық көзқарастарының дамуы.Ибн-Хальдунның философиясы.

19. Мұсылман философиясындағы мемлекет мәселесі.

20. Қайта өрлеу дәуірінің философиясы. Дәуір ерек еліктері және олардың философиялық ойдан көрініс табуы.

21. Антропологиялық ілімдер және гуманизм (Д.Алигьери, Пико Делла, Миандолла, Н. Кузанский, т.б.)

22. Қайта өрлеу дәуірінің натурфилософиясы, гелиорталық идеалары (Н. Каперник, Д. Бруно, Г. Галилей)

23. Жаңа дәуір философиясы. Буржуазиялық схоластиканы сыңға алу.Ғылыми революция. XVII ғасыр философиясы: Р. Декарт, Т.Гоббс, Б. Спиноза, Г. Лейбниц.

24. Ағартушылық философиясы (Ф. Вольтер, Ж.Ж. Руссо, Дж. Локк) XVIII ғасырдағы француз материализмі.

25. Қайта өрлеу дәуіріндегі философияның және мәдениеттің қарым – қатынасы.

26. Классикалық неміс философиясы. Канттың философиялық идеялары «сыни кезеңге дейінгі» және «сыни кезеңдегі» көзқарастары. Таным теориясы «өзіндік заттар».

27. Канттан кейінгі неміс идеализмі И.Г. Фихте және Ф.В. Шеллингтің философиясы.

28. Гегельдің философиялық жүйесі. Диалектикалық әдіс. Категориялары және заңдары. Гегельдің логикасы.

29. Л.Фейербах және Гегель жүйесі. Л.Фейербахтың антропологиялық материализмі және гуманизм. Философия тарихы және махаббат философиясы.

30. Л.Фейербахтың философиясындағы адам мәселесі.

31. XIX ғасырдағы маркстік философиясының пайда болуы және дамуы. К.Маркстің философиялық көзқарастарының қалыптасуы, оның Л.Фейербахтың материализмі мен Г.Гегельдің диалектикасына көзқарасы.

32. Әлемдік-тарихи және табиғи-ғылыми алғышарттары. Әлеуметтік философияның материалистік концепциясын жасау.

33. В.И.Ленин және марксизм философиясының ХХ ғасырдағы дамуы. Материализм, таным теориясы, диалектика. Марксизм, ленинизм кеңес одағының ресми идеологиясы.

34. Орыс философиясының дәстүрі және ерекшеліктері. XIX ғасырдағы орыс философиясы. Славянофильдер және батысшылар.

35. А.Герценнің, Н.Г.Чернышевскийдің философиялық көзқарастары.

36. ХХ ғасырдағы орыс философиясы. Діни философиясының ерекшеліктері (Н.Бердяев, Л.Шестов, П.Флоренский). В.Соловьевтің философиясы және оның ерекшеліктері.

37. Орыстардың ғарыш туралы ілімі (космизм). Н.Федоровтың, К.Циолковскийдің, В.Вернадскийдің көзқарастары.

38. Қазақ халқының қоғамдық – саяси және философиялық ой-өрісі. Көне түрік мәдениетіндегі философиялық идеялары: Анарыс (Анахарсис), Қорқыт Ата, Асан Қайғы.

39. Орта ғасырдағы қазақ философиясы. Әль – Фарабидің, М.Қашқаридың, Ж. Баласағұнның, М.Х.Дулатидың т.б. ойшылдардың көзқарастары. А.Иассауидың сопылық (суфизм) ілімі. Қазақтардың рухани өміріндегі мақал – мәтелдердің, сөз тапқырлығының, айтыстардың, термелердің алатын орны.

40. XVII – XIX ғасырдағы философиялық ағартушылық ой- пікір. Шортанбай, Дулат, Бұқар жырау. Олардың дүниеге көзқарастары. Ш.Уәлиханов, ы.Алтынсарин, Абай Құнанбаев – қазақтың ұлы ойшылдары, халықтың ұлттық мақтаныштары.

41. ХХ ғасырдың басындағы Қазақстандағы қоғамдық саяси философиялық ой-пікір. Қазақ халқының ұлттық сана сезімінің оянып, өсе бастауы. Ш.Құдайбердіұлының, С.Торайғыровтың, М.Дулатовтың, А.Байтұрсыновтың, Ж.АЙмауытовтың, М.Жұмабаевтың, М.Дулатовтың, А.Байтұрсыновтың, Ж.Аймауытовтың, М.Жұмабаевтың шығармашылық және қоғамдық саяси қызметі.

42. Осы заманғы Батыс Еуропалық философиясының негізгі бағыттары. Позитивизмнің тарихи түрлері. Неопозитивизміндегі тіл және тәсілдер проблемасы.

43. Рационалдық емес мәселесі. Иррационализм. Ессіздік және психоанализ идеясы (Ф. Ницше, А.Бэргсон, З.Фрейд)

44. Діни философиясының эволюциясы. Неотомизм: оның осы күшті принциптері. Құдайдың бар екендігін дәлелдеу проблемасы. Діни ой-өрістің әртүрлі бағыттарының өкілдері (Ж.Маритен, Тейер де Шарден, т.б. )

45. Экзистенциализм: М.Хайдеггер, К.Ясперс, Ж.П.Сартер, А.Камью, Г.Марсель ілімдері.

46. Болмыс категориясы, оның мән мағынасы, ерекшелігі, сипаты. Болмыс және бейболмыс. Болмыстың негізгі формалары мен олардың диалектикасы.

47. Материя түсінігінің ғылыми философиялық тұрғыдан қалыптасуы. Материя категориясының табиғат пен қоғамды танып білудегі ролі.

48. Қозғалыс түсінігі, оның негізгі сипаттамалары. Қозғалыстың формалары және оларды жіктеудің осы заманғы мәселесі.

49. Кеңістік пен уақыт – материяның объективті өмір сүру формалары. Биологиялық және әлеуметтік кеңістік пен уақыттың өзіндік ерекшеліктері.

50. Диалектика – универсалды (әмбебап) байланыстар, өзгерістер және даму туралы ілім. Дамудың диалектикалық материалистік теориясы.

51. Диалектиканың заңдары мен категориялары туралы түсінік, олардың қалыптасуы. Қарама қарсылықтың бірлігі мен күрес заңы. Үйлестік (сәйкестік), айырмашылық, қарама-қарсылық, қайшылық категориялары.

52. Мөлшерлік және сапалық өзгерістердің өзара ауысу заңы. Сапа, мөлшер, қасиет, секіріс категориялары. Сапалық және мөлшерлік өзгерістер диалектикасы.

53. Терістеуді терістеу заңы. Диалектикалық терістеу. Даму бағытының бұрандылық сипаты. Даму, прогресс, регресс.

54. Сана және оның болмысқа қатынасы туралы проблемасының философияда қойылуы. Сананың пайда болу негізі (генезисі).

55. Сана адам ойының функциясы., объективті дүниенің бейнесі және адам іс-әрекетінің реттеушісі. Бейнелеудің мәні. Бейнелеу және ақпарат. Өзіндік сана (сана-сезім).

56. Сананың қоғамдық табиғаты. Сана және тіл. Қоғамдық сана – қоғамдық болмыстың бейнесі. Қоғамдық және жеке сана. Қарапайым және теориялық сана. Қоғамдық сананың формалары: саясат, құқық, мораль, эстетика, дін, философия.

57. Таным проблемасының философияда қойылуы, соған сәйкес қалыптасқан философиялық ағымдар. Таным процесінің мәні, күрделігі мен қайшылықтары.

58. Танымның субъектісі мен объектісі, олардың диалектикасы. Таным процесінің диалектикасы.

59. Сезімдік таным, оның формалары. Логикалық таным, оның формалары. Сезімдік және логикалық танымның біртұтастығы. Шығармашылық және интуиция.

60. Ақиқат теориясы. Ақиқаттың объективтілігі. Абсолюттік және салыстырмалы ақиқаттардың диалектикасы. Ақиқаттың нақтылығы.

61. Ғылыми таным және оның ерекшеліктері, тәсілдері мен формалары. Танымның жалпылогикалық әдістері: анализ, синтез; индукция, дедукция; аналогия және модельдеу.

62. Эмпириялық зерттеулердің ғылыми әдістері: байқау (баяндау, өлшеу, салыстыру), экспиримент.

63. Теориялық зерттеулердің ғылыми әдістері: формальдау, аксиоматикалық әдіс, гипотеза, абстрактіден нақтыға көшу әдісі, ғылыми теория жасау, тарихи және логикалық зерттеу әдістері. Әлеуметтік танымның ерекшеліктері.

64. Табиғат түсінігі. Жанды және жансыз табиғат.

65. Табиғат және қоғам, олпардың өзара қарым-қатынас – диалектикасы. Географиялық орта. Биосфера, ноосфера.

66. Осы заманғы «Табиғат – қоғам», «Табиғат – адам» жүйелеріндегі қайшылықтар. Ғылыми техникалық прогресс және экология.

67. Қоғам және оны тарихи тұрғыда зерттеп, танып білудің мәні. Қоғамдық болмыс және қоғамдық сана.

68. Материалдық өндіріс – қоғамдық дамудың негізі. Ғылыми – техникалық прогресс және материалдық өндіріс.

69. Қоғамдық қатынастар. Материалдық және идеологиялық қатынастар. Базис және қондырма.

70. Прогресс идеясының қалыптасуы. Ғылыми - техникалық прогрестің формалары (қалыптары). Ғылыми – техникалық және қоғамдық прогрестің бірлігі.

71. Қазіргі заманғы ғылыми – техникалық революцияның ерекшеліктері. Қазіргі әлемдегі ғылыми – техникалық саясат.

72. Осы заманғы қоғамдық рухани және ғылыми – техникалық прогрестің ара қатынасы. Ақпаратық өркениеттің дамуы және ерекшеліктері.

73. Философия тарихындағы адам проблемасы. Оның табиғаты, мәні. Адамның өмір сүруінің табиғи – биологиялық алғышарттары.

74. Адамның әлеуметтік мәні.адамның қалыптасып өмірге келуіндегі еңбектің ролі. Еңбектің негізгі құрал-жабдықтар жасау өндіріс.

75. Адамның табиғи және қоғамдық сипаты. Адам өміріндегі үлестірімділік пен үйлесімділік диалектикасы.

76. Адамның әлеуметтік және ұлттық тұрпаты. Адамзаттың рухани тәжірибесі. Адам және адамзат.

77. Өмір және өлім проблемасы. Философияда адам өмірінің мәні мен өлместігі туралы.

78. «Адам» және «кісі» (тұлға) ұғымдарының арақатынасы. Дара адам (пенде) даралық, жеке адам (кісілік).

79. Бостандық проблемасы философия тарихында.

80. Батыс философиясындағы адам проблемасы.

81. Жеке адам (кісілік) – қоғамдық өмірдің субъектісі мен объектісі. Қоғам мен адам арасындағы өзара қатынастардың тарихи типтері.

82. Қоғам дамуының қозғаушы күштері. Халық – тарихты жасаушы. Ерекше тұлғалардың тарихтағы ролі.

83. Қажеттілік пен бостандық, демократия мен адам бостандығы. Бостандық және жауапкершілік.

84. Қазіргі заманңғы жалпы адамзаттық, бүкіләлемдік ауқымды проблемалардың мәні және шешу жолдары.

85. Экология, ғылыми, әлеуметтік философиялық және ізгілік – адамгершілік проблемалары.

86. Ел-жұрт. Осы заманғы демографиялық өзекті мәселелер.

87. Экологиялық дағдарыс одан шығу жолдары. Экологиялық сана қалыптастыру мәселелері. Қазіргі Арал мәселесі.

88. Қазіргі кезеңдегі Қазақстанның саясаты. «Ғасырлар тоғысында», «Қазақстан 2030» стратегиясының негізгі мәселелері.

89. Қазіргі бейбітшілік және соғыс мәселесі.

90. Рухани өндіріс және рухани қазыналар.