Моя семья.

Меня зовут Омаров Айдар Калиевич. У меня есть семья. Моя семья большая. У меня есть жена, два сына и дочь. У меня есть также бабушка и дедушка. Они старые люди. Моя жена - учительница. Ее зовут Шолпан. Мой старший сын - студент.Он не женат, но у него есть невеста. А моя дочь ученица. Ее зовут Жанат.

5-тапсырма. Көп нүктенің орнына ілік септігінің жалғауын қойып, орыс тіліне аударыңыз.

Алматы – Қазақстан... Республикасы.... оңүстік астанасы. Алматы... көшелері түзу және кең. Алматыда көп қабатты үйлер, мейрамханалар, дүкендер, қонақ үйлер бар. Мәдениет... сарайы «Заңғар» сауда... үйі, теміржол... бекеті, әуежай және оқу... орындары бар. Медеу... мұзайдыны қала… шетінде. Қазақстан... байлығы мол. Алматы... қаласы - менің туған қалам.

6-тапсырма. Сөйлемдерді қазақ тіліне аударыңыз.

1.Семья- основа государства.

2.У казахского народа есть свои обычаи и традиции.

3.Будущую сноху начинают искать еще с детства.

4.Сватов искали уважаемых и с известных мест.

5.По традиции проводился специальный обряд помолвки.

6.Во время свадьбы сваты дарили друг-другу подарки.

7.В приданное невесты входили: посуда, мебель,бытовая техника, одежда, скот и другое.

8.В настоящее время сначала парень и девушка знакомятся.

9.Если родители дадут разрешение.

10.Родственники жениха поехав домой к невесте, сватаются.

11.Затем проводят «Проводы невесты» и «Женитьбу жениха».

12.Еще дети не родились, проводится обряд помолвки.

7-тапсырма. Сөйлемдерді ауыспалы осы шақта аударыңыз.

1. Я живу в городе Костанае.

2. Рядом со мной живет моя однокурсница.

3. Сейчас я приступаю на новую работу.

4. Она на работу приходит во время.

5. Мы смотрим интересный фильм.

6. Его брат работает, а мой брат учится.

7. Вы (сендер) смотрите расписание уроков.

8. Они пишут письмо, а она говорит по телефону.

9. Я живу на проспекте Абая.

10. Моя сестра учится еще в школе.

11. Мы советуемся с родителями.

12. Наша дочь учится в университете.

13. Мои друзья звонят.

14. Они встречаются сегодня.

15. Я перевожу этот текст на казахский язык.

16. Эту работу оценят на пятерку.

17. Это сообщение передают по телевизору.

18. Меня отпускают с занятия на неделю.

19. Возвращаюсь домой ровно в 9 часов

Отбасы бюджеті

Отбасы бюджеті

Тыңдаймыз. Оқимыз.

Сөздік қор Бюджет, әмиян, тұрмыстық деңгей, ақша шығыстары мен кірістері, шығын, негізгі көрсеткіштері, көңіл-күйді көтеру, жоспарланбаған шығындар, нұқсан келтіру (зиян), отбасылық қаржы, отбасы қаражаты, еңбекақы, ақшалай қаражат, жүктеледі, бірлескен, бірлескен-жеке, жеке, ең кең тараған түрі, ерлі-зайыптылар, жұмсау, талқылау, керісінше, дербес түрде (жеке, бөлек), өз қажеттілігіне жұмсайды, дәулетті отбасы, орташа немесе қарапайым отбасы, жағдайы төмен отбасы, көлемі үлкен, ауқымды, шектеулі және үнеммен жұмсау, көздеген мақсаты, жаңа туылған нәресте, төлемақы, жәрдемақы, шет мемлекеттерде, мемлекет тарапынан, қолдау көрсету.

Ой түрткі

-Отбасы бюджеті дегенді қалай түсінесіз?

- Отбасы бюджеті қажет пе?

-Отбасын құру үшін отбасы бюджеті маңызды ма?

- Сіздің ойыңызша, отбасы бюджеті кімге жүктелуі керек?

Тыңдаймыз. Оқимыз.

Мәтінді таспадан тыңдап, түсінгеніңізді әңгімелеңіз.

Отбасы бюджеті

«Бюджет» сөзі тікелей аударғанда «әмиян» деген сөзді береді. Тұрмыстық деңгейде бұл сөз ақша шығыстары мен кірістерін есепке алуды білдіреді. Бюджет екі бөлікке бөлінеді — кіріс және шығыс. Біріншіден, отбасының барлық шығындарын анықтап, оларды топтастыра білу қажет: қажетті шығындар мен уақытша шығындар. Кейініректе бірінші санаттың шығындарынан азықтану, коммуналдық қызметтер, көлік, балаларды оқыту сияқты отбасылық бюджеттің негізгі көрсеткіштері қалыптастырылады. Уақытша сипаттағы шығындарға жоспарлы (аяқ-киім жөндеу, туыстарға сыйлық алу, күтпеген жағдайлар) және уақытша «көңіл-күйді көтеретін» жоспарланбаған шығындар жатқызылады. Шығындардың соңғы аталған түрлерін біртіндеп қысқарта бастау қажет, себебі олар отбасылық бюджетке орны толмайтын нұқсан келтіріп жатады.

Отбасы бюджеті – отбасылық қаржы, отбасы қаражаты дегенді білдіреді. Отбасы бюджеті әке мен ананың, сонымен қатар отбасы мүшелерінің еңбекақысынан тұратын ақшалай қаражат. Әке – отбасының отағасы, асыраушысы болғандықтан, ол кісіге отбасы бюджеті жүктеледі.

Дәстүрлі түрде отбасы бюджетінің үш түрі бар деп саналады: бірлескен, бірлескен-жеке және жеке бюджет. Отбасылық бюджеттің ең кең тараған түріне бірлескен түрі жатады. Мұнда ерлі-зайыптылар қолда бар соманы қалай жұмсау керектігін бірігіп шешеді және келешек шығындарды талқылап, бюджетті бірлесіп жоспарлайды. Жеке бюджет түрінде ерлі-зайыптылар, керісінше, бюджеттерін дербес түрде құрастырады. Бюджеттің бірлескен-жеке түрінде ерлі-зайыптылар үй шығындарын бірге көтереді, бірақ одан қалған ақшаларын әркім өз қажеттілігіне жұмсайды.

Ақшаны үнемдеу Ақшаны жұмсау

Отбасы бюджетіне байланысты отбасылар: дәулетті отбасы, орташа немесе қарапайым отбасы, жағдайы төмен отбасы болып қарстырылады. Мысалы, дәулетті отбасының отбасылық қаражатының көлемі үлкен, ауқымды болады, соған байланысты қаражат көп жұмсалады. Ал, қарапайым отбасы бюджетінде қаражат есеппен, шектеулі және үнеммен жұмсалады. Дегенмен, қай отбасы болмасын, өз отбасылық қаражатын үнеммен, есеппен, жоспармен жұмсай алса, сол отбасы өз көздеген мақсатына жетеді.

Біздің елімізде көп балалы және жаңа туылған нәрестеге отбасы бюджетіне қосымша төлемақы, жәрдемақы төленеді.

Кейбір шет мемлекеттерде отбасы бюджетіне мемлекет тарапынан үлкен қолдау көрсетіледі. Мысалы, сәби өмірге келген кезден бастап банкте есепшот ашылып, ол 18 жасқа толғанда беріледі. Бұл әр азаматтың өз бетінше отбасын құрып, ары қарай өмір сүруіне көмектеседі. Біздің елімізде ондай әлі қарастырылмаған.

Біздің отбасымызда отбасылық қаражатты көбінесе әкем табады. Анам да еңбек етеді. Екеуі бірге отбасылық бюджетті жоспарлап, үнемдеп жұмсайды. Мен ол кісілерді үлгі тұтамын, және өте бағалаймын.

Жазамыз. Оқимыз.