4. Түсініктеме
|
|
ӘЛ-АУҚАТ – хал-жағдай, тұрмыс. ТАРАП – белгілі бір жақ, тұс. ТАРТЫМДЫЛЫҚ – көңіл аударатын, қызықты, сүйкімді болу. |
5. Мәтінге тапсырма:
Мәтіндегі басты тірек сөздерді табыңыз.
А) озық, келіссөз, отбасы, күйеу бала.
В) озық, ынтымақтастық, келіссөз, қор.
С) көрші, қамқорлық, ағайын, ықылас.
D) отау, шаңырақ, қазақ халқы, келіссөз.
Мәтінге нақтырақ тақырып таңдаңыз.
А) Құтты көрші.
В) ынтымақтастық кездесу.
С) Қазақы орта.
D) Әл-ауқат қор.
Мәтін мазмұнына сәйкес жауапты табыңыз.
КімХалдун әл-Мубаракпен келіссөздер өткізді?
А) Арман Дүйсенов.
В) Дәурен Сәрсекеев.
С) Дәурен Ердебай.
D) Арман Ердебай.
Мәтіннің соңғы азатжолындағы негізгі ойды анықтаңыз.
А) Татулық – жеңіске әкеледі.
В) Кең ойлап, терең толғайтын қазақ салты.
С) Көшіп келгендер жақсы қарым-қатынас орнатуға ықыласты болады.
D) Тараптар өзара әрекеттестікті одан әрі дамытуға келісті.
5. Мәтіннің екінші азатжолына тақырып қойыңыз.
А) Сыйластық төрі.
В) Қонақжайлық қасиет.
С) Қор қызметі.
D) Қасиетті бағалау.
6. Шығармашылық диктант. Мәтіндегі экономикалық терминдерді теріп жазып, мағынасын түсіндіріңіз.
7.
Бейнетаспаны
көріп, түйіндеме жазыңыз:
https://www.youtube.com/watch?v=5J1fKExNPwE
|
Үрім
–
үрім-бұтақ. Үрім сөзі тіліміздегі
жеке-дара күйінде қолданылмай, тек
үрім-бұтақ сияқты қос сөз құрамында
айтылады. Бұл сөз қырғыз тілінде де
бар, ол «ұрпақ» мағынасында жұмсалады.
Бұл сөздің түбірі үр болу керек, -ім
– жұрнақ. Монғол тілінде үр – ұрық,
тұқым, бала, нәресте деген сөз. Тілімізде
–ім//-ым жұранғы, әдетте, етістіктен
зат есім тудыратын жұрнақ. Ал, үрім
дегендегі үр-дің өзі зат есім болып
тұрғандығынан осы сөзді үр-ім деп
бөлшектесек дұрыс болады. Бұл сөз
тілімізге араб тілінен енуі мүмкін.
Арабта бұл сөз «тамыр, шығу төркіні»
деген мағыналарда жұмсалады.
Ынтымақтастық
– тату-тәттілік, ұйымшылдық. Қор
– 1. Белгілі бір мақсат үшін жиналған
ақша қаражаты. 2. Мол жиналған қазына,
байлық. |
8.
«ынтымақтастық»,
«қор» сөздерінің шығу тарихымен таныс
болып, «келіс» сөзінің шығу төркініне
болжам жасап көріңіз
9. Іскерлік кездесуге байланысты мақал-мәтелдердің жалғасын тауып, мағынасын түсіндіріңіз.
|
Еңбек шаһар түзетеді,.. |
Өмір үйретеді |
|
Еңбек ширатады,... |
көптің түбі - мереке |
|
Еңбек түбі – береке, ... |
Еңбексіздік оны жүдетеді |
|
Еңбек қылмай ер оңбас,.. |
Ерте тұрған әйелдің бір ісі артық |
|
Ерте тұрған жігіттің ырысы артық,... |
Ерлік елдікке жеткізер |
|
Еңбек ерлікке жеткізер, ... |
Бірлік қылмай ел оңбас |
|
Мифтік
ескі наным бойынша атын тура айтуға
тыйым
салынған сөздер
тіл білімінде табу деп
аталады. Мысалы, қасқыр – ит-құс т.б. | |
11.
Келісім, іскерлікке байланысты тыйым
сөздердің мағынасын тауып, нақты
мысалдар арқылы мағынасын талдап
көрсетіңіз.
