Древние языки. Практикум. Учебное пособие
.pdfЗадание 2
Согласуйте существительные с прилагательными.
Просклоняйте полученные сочетания / в ед. и мн. ч./. Переведите на русский язык форму
opus, ĕris, n (difficĭlis, e)
avis, is, f (pulcher, chra, chrum) mos, moris, m (antiquus, a, um).
Задание 3
Перепишите и переведите на русский язык следующие предложения.
Выпишите из предложений инфинитивные обороты. Укажите название конструкций (acc. cum inf., nom. cum inf.) и форму инфинитива.
Выпишите из предложений оборот Ablatīvus absolūtus. Укажите его функцию, определите форму причастия
1.Caesar noluit eum locum, unde Helvetii discessĕrant, vacāre.
2.Consuetudo et mos vim legis habēre vidēntur.
3.Hostĭbus victis, imperātor castra posuit.
4.Notum est nullam rem a nihĭlo divinĭtus unquam gigni.
5.Persis appropinquantĭbus, Athenienses resistĕre constituērunt.
6.Galēnus medĭcus optĭmus esse putabātur.
7.Te absente, consilium finītum est.
8.Novigantĭbus movēri videntur ea, quae stant.
9.Necesse est rem publĭcam ab optĭmis viris regi.
Задание 4
Раскройте скобки, поставив существительные и словосочетания в соответствующем падеже / в зависимости от предлога /. Получившиеся сочетания переведите на русский язык
21
Ex (filii), cum (omnes filii), cum (leo et asĭnus et vulpes), sine (socius), ad
(vulpes), in (flumen), ex (id tempus), inter (milĭtes Romāni), per (totus dies), propter
(fames et sitis), sine (verba mala).
Задние 5
Перепишите и переведите на русский язык следующие предложения.
Выпишите из предложений и объясните письменно употребление форм конъюнктива в придаточных предложениях с союзом ut и в независимых предложениях.
Сделайте письменный полный грамматический разбор предложений № 2, 5
1.Vivat pax inter popǔlos!
2.Omnes cives optant, ut pax sit.
3.Caesar, cave, ut credas; inimīcus tuus tulit arma contra te.
4.Sol effĭcit, ut omnia floreant.
5.Nunquam imperātor ita paci credit, ut non se praepĕret bello.
6.Edĭmus, ut vivāmus, non vivĭmus, ut edāmus.
Задание 6
Определите форму и спряжение глаголов. Отделите дефисом основу,
суффикс, окончание. Переведите на русский язык каждую форму
rogatus est, rogatus erit; manent, maneat, manēres, mansit, maneat, mansērunt; imperāvit, imperāvērunt, imperent, imperatus est; tribuit, tribuĕret, tributus erat; jussit, jussĕrat, jussĕrit; jubēret; motus est, noti sunt, movĕrant, movĕrint, motus sit, motus erat.
Задание 7
Перепишите и переведите на русский язык следующий текст.
Выпишите из текста латинские слова или корни латинских слов, вошедших в русский язык.
22
De Catōne Minōre
M. Porcius Cato Minor Caesǎris aetāte vixit. Is puer domi M. Drusi, tribūni plebis, avuncǔli sui, educabātur. Olim Latīni ad Drusum legātos misērunt, ut civitātem impetrarent. Dum legāti adventum tribūni, qui domi non erat, expectant, dux legatiōnis cum Marco puēro, qui ibi ludēbat, sermōnem habuit. Cum intellexisset puĕrum esse prudentem, ―Magnam pecuniam, - inquit, - tibi dabo, si nobis hac in re adĕris‖. Sed puer ―Non, - inquit, - adĕro!‖ Postrēmo legātus irā adductus ―Nisi verbis meis paruĕris, - inquit, - te de domo praecipitābo‖. Nec his verbis puer movĕri potuit.
Cum dux legatiōnis sive orābat, sive increpābāt, puĕrum movēre non potuisset. ―Gaudeāmus, - inquit, - hunc esse tam parvum! Senātor si esset, ne sperāre quidem civitātem nobis licuisset‖.
Вариант 2
Задание 1
а) проспрягайте глаголы во всех временах системы перфекта (Perfectum, plusquamperfectum, futurum II) изъявительного наклонения действительного залога. Переведите на русский язык форму 3-го л. ед. ч.
Apello 1; quaero 3;
б) образуйте от глаголов все времена системы перфекта изъявительного наклонения страдательного залога 3-го л. ед. и мн. числа. Переведите на русский язык полученные формы
veto 1; ago 3.
Задание 2
Согласуйте существительные с прилагательными.
Просклоняйте полученные сочетания / в ед. и мн. ч./. Переведите на русский язык форму Nom. sg.
legio, ōnis, f (Romānus, a, um) hostis, is, m (acerbus, a, um) oppĭdum, i, n (noster, tra, trum).
23
Задание 3
Перепишите и переведите на русский язык следующие предложения.
Выпишите из предложений инфинитивные обороты. Укажите название конструкций (acc. cum inf., nom. cum inf.) и форму инфинитива.
Выпишите из предложений оборот Ablatīvus absolūtus. Укажите его функцию, определите форму причастия
1.Gaudeo tibi jucundas essse meas littĕras.
2.Gallia in partes tres divisa esse, dicĭtur.
3.Magno itinĕre confecto, Caesar ad hoc oppĭdum contendit.
4.Notum est in legiōne Romana sex milia milǐtum numerāri, sive decem
cohortes.
5.Jam ante Homērum poētae fuisse putāntur.
6.Te juvante, opus celerĭter absolvam.
7.Germani antique vinum importāri vetābant.
8.Navigantĭbus movēri videntur ea, quae stant.
9.Caesǎre imperatōre, bellum Gallĭcum gestum est.
Задание 4
Раскройте скобки, поставив существительные и словосочетания в соответствующем падеже / в зависимости от предлога /. Получившиеся сочетания переведите на русский язык
De (negotium, necessarium), per (regio finitĭma), in (partes aequāles), per (media via), sub (arbor grandis), inter (Provincia Romāna et Galia), in (bellum), ex (exercĭtus Romānus), cum (bestiae visitantes), per (pons sublicius), ad (Alexander).
Задние 5
Перепишите и переведите на русский язык следующие предложения.
Выпишите из предложений и объясните письменно употребление форм конъюнктива в придаточных предложениях с союзом ut и в независимых предложениях.
24
Сделайте письменный полный грамматический разбор предложений № 1, 4
1.Pugnēmus pro libertāte patriae nostrae!
2.Caesar milĭtes equitesque misit, ut eos, qui fugĕrant, persequerentur.
3.Femĭnae in theatrum spectatum veniunt, et spectentur ut ipsae.
4.Imperātor Andriānus equos et canes sic amāvit, ut eis sepulchra constituĕrat.
5.Explicāvi sententiam meam, ut tuum judicium cognoscĕrem.
6.Nero urbam Romam incendit, ut spectacǔli ejus imaginem vidēret, quali olim Troja capta arsĕrat.
Задание 6
Определите форму и спряжение глаголов. Отделите дефисом основу,
суффикс, окончание. Переведите на русский язык каждую форму scribit, scripsit, scribebat, scribĕrem, scribas;
veni, vidi, vici, vincĕre, vincĕrem; veniam, vidĕram, vicĕram;
fuĭmus, erāmus, fuerāmus, erĭmus, simus, essēmus; educantur, educentur, educati sunt, educati sint, educati erant; manent, mansit, mansĕrat, manēat, maneant;
mortuus est, mortuus sit; gessĕrat, gessĕrit, geret.
Задание 7
Перепишите и переведите на русский язык следующий текст.
Выпишите из текста латинские слова или корни латинских слов, вошедших в русский язык.
Cum grano salis
Mithridātes, rex Pontĭcus, devictus a Romānis prodĭtus etiam a filio Pharnǎce in sua aula Taurĭca ab omnĭbus desertus auxilio venēni efficācis vitā decedĕre volēbat. Sed, cum rex constanter remedia adhibuisset, venēnum non pervaluit.
25
Plinius Secundus narrat Pompejum, captā Mithridātis aulā, in ejus tabulario formǔlam remediōrum invenisse, manu ipsius scriptam a quovis venēno sospinantem. Quod remedium jujune debēbit adhibēri, addĭto salis grano. Deinde haec vox vim tropĭcam habuit ingenii acūmen et subtilitātem significans. Ut Mithridātis remedium sine grano salis non valuisse, ita sermo sine sale dicendi nihil valēre putātur.
Вариант 3
Задание 1
а) проспрягайте глаголы во всех временах системы перфекта (Perfectum, plusquamperfectum, futurum II) изъявительного наклонения действительного залога. Переведите на русский язык форму 3-го л. ед. ч.
navigo; pato;
б) образуйте от глаголов все времена системы перфекта изъявительного наклонения страдательного залога 3-го л. ед. числа. Переведите на русский язык полученные формы
libĕro; munio.
Задание 2
Согласуйте существительные с прилагательными.
Просклоняйте полученные сочетания / в ед. и мн. ч./. Переведите на русский язык форму Nom. sg.
causa, as, f (gravis, e)
iter, itinĕris, n (magnus, a, um) arbor, is, m (ingens, entis).
Задание 3
Перепишите и переведите на русский язык следующие предложения.
Выпишите из предложений инфинитивные обороты. Укажите название конструкций (acc. cum inf., nom. cum inf.) и форму инфинитива.
Выпишите из предложений оборот Ablatīvus absolūtus. Укажите его функцию, определите форму причастия
26
1.Caesar suos equites histium cornua aggrědi jussit.
2.Videmĭni vos non satis intellegĕre, quae dixi.
3.Re frumentariā comparatā, dux castra movit.
4.Leo rex bestiārum esse putātur, ita poetae, philosŏphi et mitholŏgi statuunt.
5.Legi littĕras tuas, ex quibus cognovi te Romam redīre non potuisse.
6.Te presente, consilium bonum captum est.
7.Puer dicit fabǔlas poētārum libenter legi.
8.Cicĕro vidētur omnes oratōres eloquentiā superāre.
9.Etiam sanato vulnĕre, quamquam levis cicatrix manet.
Задание 4
Раскройте скобки, поставив существительные и словосочетания в соответствующем падеже / в зависимости от предлога /. Получившиеся сочетания переведите на русский язык
Cum (senes nobiles), sine (judex justus), contra (bestiae ferae), sine (consilium utĭle), in (mons, urbs, oppĭdum, terra), cum (gaudium), contra (tyrannus) ex (cives), sine (pulchri ministri).
Задние 5
Перепишите и переведите на русский язык следующие предложения.
Выпишите из предложений и объясните письменно употребление форм конъюнктива в придаточных предложениях с союзом ut и в независимых предложениях.
Сделайте письменный полный грамматический разбор предложений № 2, 6
1.Pro patria qui bonus civis dubitet mori?
2.Date puĕro panem, ne ploret.
3.Hannĭbal victus et a Carthagĭne expūlsus.
4.Unus habēmus os, duas autem aures, ut plus audiāmus, minus dicāmus.
5.Athenis saepe fiēbat ut viri optĭmi in exsilium mitterentur.
27
6. Caesar ab Ariovisto petīvit, ut obsǐdes, quos haberet ab Aedius, iedderet.
Задание 6
Определите форму и спряжение глаголов. Отделите дефисом основу,
суффикс, окончание. Переведите на русский язык все формы
superāre, superārem, superavit, superatus est, superatus sit, superatus esset; expectavit, expectavĕrat, expectavĕrit, expectāret, expectarētis;
aggrĕdi; jubēri, juberem; jussus est, jussus sit; tradĭtur, tradĭtus est, tradĭtus sit,
possunt, potuērunt, potuĕrint, possint;
dat, dabat, daret, datus est, datus erat, datis essent; appeleantur, appeleatae sunt, appeleatae sint, appelearet; educābat, educāvit, educavĕrant, educāret;
tradit, tradunt, tradĕret, tradat.
Задание 7
Перепишите и переведите на русский язык следующий текст.
Выпишите из текста латинские слова или корни латинских слов, вошедших в русский язык.
Daedǎlus et Icǎrus
Daedǎlus Atheniensis, artĭfex peritissĭmus, propter caedem commissam, Athēnis discessit et in Cretam insǔlam ad regem Minōem cum Icǎro, filio suo, vēnit. Ibi regi Labyrinthum aedificāvit, sed cum rex eum laesisset et una cum filio ejus in
Labyrintho inclusisset, regnum Minōis relinquĕre consilium cēpit. Itǎque artĭfex sollertissĭmus, cum pennas in ordĭne posĭtas cerā conjunxisset, sibi et Icǎro filio alas parāvit et cum eo avolāvit. Quamquam Daedǎlus filium admonuĕrat, ut se sequerētur, neque de via deflectĕret, puer tamen imprudens, qui volātu audāci valde delectabātur, subĭto ducem suum deseruit et propius ad solem advolāvit. Tum cera, quā pennae erant, vinctae tabuit, et puer, cum frustra a patre auxilium implorāret, in mare decĭdit, quod ex eo tempŏre Icarum mare est appellātum. At pater infēlix, ubi pennas in undis
28
vīdit, magno dolōre affectus est artesque suas devōvit. Ipse incolǔmis in Sicilliam pervēnit.
Вариант 4
Задание 1
а) проспрягайте глаголы во всех временах системы перфекта (Perfectum, plusquamperfectum, futurum II) изъявительного наклонения действительного залога. Переведите на русский язык форму 3-го л. ед. ч.
gigno; spero;
б) образуйте от глаголов все времена системы перфекта изъявительного наклонения страдательного залога. Переведите на русский язык полученные формы
noto; statuo.
Задание 2
Согласуйте существительные с прилагательными.
Просклоняйте полученные сочетания / в ед. и мн. ч./. Переведите на русский язык форму Nom. sg.
colloquium, ii, n (commūnis, e) ovis, is, f (parvus, a, um) magister, tri, m (fidēlis, e).
Задание 3
Перепишите и переведите на русский язык следующие предложения.
Выпишите из предложений инфинитивные обороты. Укажите название конструкций (acc. cum inf., nom. cum inf.) и форму инфинитива.
Выпишите из предложений оборот Ablatīvus absolūtus. Укажите его функцию, определите форму причастия
1.Constat regĭbus manus longas esse.
2.Suebi, gens Germanōrum, centum pagos habēre dicuntur.
3.Fuso et fugātō hostium exercĭtu, imperātor castra movit.
29
4.Cicerōne consǔle, conjuratio Catilinae reperta est.
5.Vivĕre cornīces dicuntur multos annos.
6.Galii turrim constitui procul vidērunt.
7.Caesar portas claudi militesque ex oppĭdo exīre jussit.
8.Fortis ac vehĕmens orator existimātur esse C. Gracchus.
9.Romāni, Hannibale vivo, se nunquam sine insidiis futūros essé putabant.
Задание 4
Раскройте скобки, поставив существительные и словосочетания в соответствующем падеже / в зависимости от предлога /. Получившиеся сочетания переведите на русский язык
in (sententia simĭlis), inter (ei), sine (vir fortis) cum (omnes cives), in (proelium), ex (miles timĭdus), cum (vir fortissĭmus), ex (nubes, terra, aqua, flumen), de (ars, officium, imperium), cum (popǔlus, victor, juvĕnis, judex, uxor).
Задние 5
Перепишите и переведите на русский язык следующие предложения.
Выпишите из предложений и объясните письменно употребление форм конъюнктива в придаточных предложениях с союзом ut и в независимых предложениях.
Сделайте письменный полный грамматический разбор предложений № 2, 6
1.Panem quaerāmus aratro.
2.Constitui ad te venīre ut te vidērem.
3.Quaero, ut seribas mihi quam saepissime.
4.Timor Romae grandis fuit ne itĕrum Galli Romam venīrent.
5.Socrǎtes dicēbant, multos homĭnes propterea vivĕre, ut edĕrant et bibĕrent et bibĕre ut vivĕret.
6.Amēnus patriam nostram et pareāmus legĭbus ejus!
30
