G. Ibragimova Muhabbat qosigi

Kámiyla jumıstaǵılarǵa Shınbergenniń birinshi hayalınan qalǵan ul menen qızdı qolıma alayın, desem, balalar úyge kelmeydi, kóshede kórip qalsam qollarına bir-eki som uslataman, deydi eken.

Men bul waqları ol mákemeden jumıstan shıǵıp ketken edim.

Sóytip júrgende Shınbergen isli bolıp, qamalıp ketti. Kóp uzamay Kámiylanıń bul jerden esaptan shıǵıp, eki balasın alıp, qońsı elge kóship ketkenin esittik.

Túrmeden shıǵıp kelgen Shınbergen ishiwshilikke berilip, túri qorqınıshlı bolıp, avtobándirgilerde, vokzallarda adamlardan araqqa pul sorap, qol jayıp júretuǵın boldı.

Ráhiyla menen qońsı bolǵannan soń Kámiyla tuwralı onnan esiter edim.

Ráhiyla «Kámiyla eki balası menen, esigi ashılsa, qar ishke kiretuǵın bir bólmede kireyde turadı. Ulı menen qızı sol jaqta mektepke bardı. Ózi bir kafede

ıdıs juwıwshı bolıp isleydi. Al, Shınbergenniń óli-tirisinen xabarımız joq», der edi.

Ráhiyla menen qońsı bolǵan kúnlerim sińlisi Kámiyla Shınbergendi xojalıǵınan ayırıp, turmısqa shıqqan waqıttaǵı «júziń qurǵay» dep betine túpirgenim yadıma tústi. Bul waqıyadan Ráhiylanıń xabarı joq bolıwı kerek, «sen bayaǵıda meniń sińlime sonday etken ekenseń» degen gápti aytpadı. Ánedey qońsı bolıp qatnasıp kettik.

Mine, toydan soń qońsı elden kelgenler irkilmey qaytıp ketipti. Kámiyla menen basqa ushıraspadıq hám aramızdı ashıqlamadıq. Eger ol ózi iykemlesip sóylesse, men de jumsarıp sóylesejaq edim. Sebebi onıń turmıstan opıq jep, júdá qıynalıp jasap atırǵanın bilemen.

Toydan soń bawırsaq pisirgen kúngi jáne kórsetken ónerim tuwralı da Kámiyla ájapasına tis jarmaǵan qusaydı.

«Kámiyla menen tuwısqanshılıqtı da, qatnasıqtı da qoydım, – dedi Ráhiyla bir kúni. – Ol jaqtaǵı tanıs-tamırǵa da uyatlı boldıq. Awılda bala-shaǵası bar, oyaqta talap islep júrgen ózinen birtalay úlken kisini qolına kirgizip alıp, birge jasap atır eken», – dep shaǵındı.

Jandáwlettiń toyına kelgen saparı «birewdiń amanatı edi», dep, úlken bir oyınshıq mashina alıp keldi. Ol mashinanı sol «kúyewi» bul jaqta qalǵan balasına berip jibergen eken. Sonda Kámiyla sol mashinanı dım kórmegendey bolıp, ózi ol jaqta erli-zayıplı bolıp jasap atırǵan adamnıń úyine aparıp keldi-aw.

Inisiniń qızı Sáwle de tez erjetti, qız bala jat jurtlıq, Ráhiyla onı tanıs bir xojalıqtıń balasına uzattı. Qız barǵan jerinde suwday sińip, tastay shúmip, ápánedey xojalıq bolıp ketti.

81

Náǵmettiń ata ornında qalǵan ulı Jandáwlet ózin Ráhiylanıń balası sezip ósken edi. Ráhiyla onı eki márte úylendirdi. Qońsı elge ketip, oljaqta bir jesir hayaldıń qolına kirip jasap atırǵan tuwǵan ákesi balasınıń úylengen eki toyına da bir som qárejetsiz kelip, tek boy kórsetti. Birinshi toyında restoranda más bolǵansha iship, imarattıń aynaların sındırıp, masqara boldı. Ol sındırǵan restorannıń aynaların Ráhiyla toyǵa túsken qárejetten tóledi.

Jandáwlettiń eki márte úyleniwi de bir zańlı qubılıs sıyaqlı boldı.

Birinshi kelinshegi ózi menen birge oqıytuǵın qız edi – onıń menen úsh jıl xojalıq boldı. Kelinshek úsh jıldıń ishinde neshe márte alıs rayondaǵı úyine ketip qalıp, qaytıp kele berdi.

Sońǵı márte ketip baratırǵanında «mına apańdı úyden birotala shıǵarıp jiberseń, xojalıq bolamız, ya meni, ya apańdı, deyseń» dep shárt qoyıptı. Jandáwlet sol jerde dárhal «onda ajırasıwǵa arzańdı jaza ǵoy» dep kesip aytıptı. Bul olardıń ekewi de universitetti pitkergen jılı boldı, kelinshek bayǵa tiyip arttırǵanı – qızın kóterip, Taqtakópirdegi úyine ketti. Oqıwdı pitkerip, medicinalıq mákemede esapshı bolıp islep atırǵan Jandáwlet rayonǵa paxta terimge barǵanında, sol awıldıń bir qızı menen tanısıp, sonı alıp keldi. Bul anası qaytıs bolǵan, máskúnem ákesi, jarımjan inisi hám ólesi kempirapasın shashtárezlik tabısı menen baǵıp atırǵan qız eken.

Bul nashardıń da kishigirim toyı berildi.

Bayaǵıda Jandáwlet penen Sáwleni bul úyge qaytarıp alıp kelip berip, tórkinine qaytqan Náǵmettiń hayalı Orıngúl kóp uzamay turmısqa shıǵıp ketken eken. Barǵan jerinde úsh ul tuwıptı. Onı bizler eki márte, balası Jandáwlettiń úylengen toylarında kórdik. Sońǵı kelgeninde onıń «seniń táǵdiriń de meniń táǵdirimdey boldı-aw, anań menen táǵdirles balam-aw», dep qamsıqqanı yadımızda.

Endi bul úyde eki qoshqardıń bası dúgisti. Bir tárepten usı úydi sonsha jıldan beri biylep-tóslep kiyatırǵan apa Ráhiyla. Ekinshi tárepten tap usınday bolıp óz xojalıǵın basqarıp kelgen qız – bul úydiń kelini Aygúl. Ekewi Jandáwlettiń eki jaǵında turıp ózara kóp qaǵıstı. Talay ret bul kelinshektiń de túyinshikleri túyilip, tórkinine ketip qalar edi.

Ekinshi kelin menen de ońısıq bolmay atırǵanına «jurtshılıq úyindegi qaqpas ájapası ayıpker, inisiniń xojalıǵın buza berdi ǵoy, dep atırǵan shıǵar, – Ráhiyla qısınar edi. – Mennen ne jamanlıq kórip atır – bazarın bazarlasam, balasın baqsam. Qarap otırǵan waqtım joq», – dep sarsılar edi ol.

Sonnan qońsı-qoba kógerip, silkinip, «ketemen-há, ketemen» dep turǵan kelinshekke táwellege qatnaymız.

82

«Bul úyde Ráhiyla bolmaǵanında, ol turmısqa shıqpay, usı úyge ózin arnamaǵanında, bul xojalıqtıń halı ne kesher edi», – dep aytısar edi qońsı-qobalar. Usı Ráhiyla ata-anasınıń qaytaldan bala bolıp qalǵan kúnlerinde baqtı-qaradı, eldiń barlıq dástúri menen aq júzli, abıraylı etip shıǵardı. Áwel ǵarrısı, soń kempiri ketti, olardıń merekelerin bir azamattay bolıp jayǵastırdı. Qaytıs bolǵan sińlisiniń ul-qızlarına qarastı.

Kámiylanıń júrisi anaw… hátte ákesiniń namazına kele almay, sońǵı bir sadaqasına kelip ketti. Basqa sińlileri de ol jaqta talap islep atırǵanı menen, tapqanları ishim-jeminen awıspaydı, olar da ata-anasınıń merekelerine ákelip qárejet qosa almadı. Inisi Náǵmet ol jaqta da bul jerdegi biydáwletligi menen júripti.

Bul xojalıqtıń bayaǵı on segiz mal saqlaǵan kúnleri ertektegidey. Mallardıń sońı kempir-ǵarrınıń sadaqalarına ketti. Házir bayaǵı qorasın buzıp ta tasladı.

«Maldıń izinde mal bolıp júrdik ǵoy, endi mal saqlaw qolımızdan kelmes», dep qoyadı Ráhiyla arasında.

Bir úyde ósken eki tuwısqan nasharlardıń – Ráhiyla menen Kámiylanıń ómirleri kóz aldımda aq qaǵazday jayılıp jatır.

Kámiyla… Men bul ómiriniń baslamasında aljasıp qoyǵan nashardı ayayman… Házir onıń da jası qırqtan ótip baratır. Ele ulı-qızı menen kireyge jay tutıp, zorǵa tamaǵın tawıp júripti.

Kámiylaǵa islegen háreketlerim yadıma túskenlerinde, «sonda men durıs isledim be?» dep qısınıp ketemen. Biraq birewdiń xojalıǵın buzıw meniń ushın keshirilmes is edi. Bálkim… basqalarǵa bul talaptı qoyıwım nadurıs bolǵan da shıǵar. Biraq men sol waqıtta onıń isin buzıqlıq dep qabılladım hám onıń zeynine tiydim. Álbette, hár kim óz táǵdiriniń iyesi. Hár kim óz táǵdiri ushın ózi juwap beredi.

83

MAZMUNÍ

Tuńǵısh sezim ........................................................................................

Baxıt qusı ............................................................................................

Jaslıqtıń bir aqshamı .....................................................................

Dostıma xat ..........................................................................................

Amanat ..................................................................................................

Kempir apa .........................................................................................

Tózim ..................................................................................................

«Meniń qızım ákesin tawıp aladı...» ...........................................

Ǵarbızdıń bir tiligi .....................................................................

Etik sawdası ......................................................................................

Muhabbat qosıǵı .............................................................................

«Awa, bul men – Gulyaman» ....................................................................

«Qaydasań, gúldey jaslıǵım?!» .....................................................

Labirint ...........................................................................................

Altın gúz aqshamı kewlimdi abırjıttı .....................................

Dápter betlerinen ............................................................................

Tábiyiy gúl,jasalma gúl… ……………………………………..

Usınday bir táǵdir …………………………………………….

Serpilgen suw …………………………………………………….

84

Gúlnara Ibragimova 1962-jılı Nókis qalasında tuwılǵan.

Orta mektepti pitkerer jılı «Jetkinshek» gazetasında sol waqıttaǵı Gúlnara Dániyarova degen atı-jóni menen «Men awıl balasıman» degen povesti járiyalanǵan.

1993-jılı «Qaraqalpaqstan» baspasında onıń «Muhabbat qosıǵı» atlı gúrrińler toplamı jarıq kórdi.

2018-jılı «Bilim» baspasında «Jaqsılıq et – dáryaǵa tasla...» atlı qosıqlar ham poema toplamı járiyalandı.

2019-jılı usı baspadan «Men awıl balasıman» atlı povesti óz aldına kitap bolıp shıqtı.

2020-jılı Tashkent qalasında «Ziyanashr» baspasında «Labirint» gúrrińler toplamı basıldı. Sol jılı usı baspadan Antuan de Sent-Ekzyuperidiń «Kishkene shahzada» atlı povesti G. Ibragimovanıń awdarmasında qaraqalpaq tiilinde óz aldına kitap bolıp shıqtı.

2021-jılı Nókis qalasında «Bilim» baspasında avtordıń «Haywanlar qaysı tilde sóylesedi?» atlı balalarǵa arnalǵan gúrrińler toplamı jarıq kórdi. Sonday-aq usı baspada «Kishkene shahzada»nıń awdarması qayta basıldı.

Usı jılı «Qaraqalpaqstan» baspasında ol awdarǵan chex xalqınıń ertekleri «Aqıl hám baxıt» degen at penen kitap bolıp járiyalandı.

2022-jılı «Jeti ıqlım» baspasınan «Úyin izlep júrgen shѳje» atlı balalarǵa arnalǵan gúrrińler toplamı hám «Úsh ayıw» ataması menen Lev Tolstoy gúrrińleriniń awdarması kitap bolıp shıqtı.

Gúlnara Ibragimova – Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan Jazıwshılar awqamlarınıń aǵzası.

85