Muratbay Nızanov Tańlamalı shıǵarmaları

— Azı-kem.

—Qorıqpa. Adamnıń islegenin adam isleydi. Gáp bılay, Aqshagúl, erteńge járdemshi xojalıqta júrgen ustanı da shaqırtıp atırman. Kelgennen keyin ministrdiń, meniń kabinetimdegi hám xoldaǵı perdelerdi ózgertiwimiz kerek. Soǵan skladta turǵan jıynalma karnizlerdi bererseń.

—Onıń tawarı joq ǵoy.

—Ol perdeler tawardan emes. Jazdırıp qurǵan waqıtta

bileseń. Al, shıqqan perdelerdi taqlap alıp qoy. Bayram

ótkennen keyin esaptan shıǵaramız. Kerek bolsa óziń úyińe alarsań, ya qasıńdaǵı jeńgeyler menen bóliserseń.

Usı waqıtları Aqshagúldiń esine ilgeride Aymerekeniń aytqan bir gápi tústi.

— Saqbayǵa aytqanına júrgendey bir adam kerek. Baya-

ǵıda keńsesine bir jıl ǵana tóselgen ǵalı gilemlerdi tazasına awmastırıp, orap-orap úyine alıp ketti.

Sonda Saqbay usınday islerdi Aqshagúldiń qolı menen islemekshi me? Yaq, Aqshagúl oǵan kónbeydi. Kerek bolsa jumısın sol waqta tapsırıp ketiwi múmkin. Lekin, házir

hesh nárseniń uńqıl-shuńqulın bilmey turıp gáp shashıwdıń retin tappadı.

Keyin ol sharbaqtıń tórindegi eki bólmeli qonaq jaydıń «prostına»ların almastırıp, shay ishetuǵın bólmeniń ıdıs tabaǵın jańalap qoyıwdı tapsırdı da, qaytıp joqarıǵa shıǵıp ketti. Múmkin, bir-eki qonaq bolatuǵın shıǵar. hár sapar komissiya kelgende, ya usınday belgili bayramlarda ministrdiń ózi, Saqbay hám bir-eki qonaq penen usı jaqta bir mezgil waq-shaq quradı. Qudayǵa shúkir, bundayda xızmetke Aqshagúldi de, qasındaǵı hayallardı da shaqırmaydı. Ózleriniń xatker qızları hám bir-

eki jas xızmetker nasharlar qasında boladı, otırıp birge awqatlanadı, shay-payın beredi, sırttan alıp keletuǵın nárse bolsa at qosshıları — shofyorlar tayın.

Aqshagúldiń wazıypası bundayda bir-eki kún burın skaterlerdi almastırıw, sınǵan, kirlegen ıdıslardıń ornına basqasın qoyıw. Tórdegi eki orınlıq divannıń tósegi de jekke siyrek almastırıladı. Oǵan miymanxanaǵa barǵısı kelmegen, yamasa uzaq waqıt bolatuǵın, ministrlikke keletuǵın revizorlar ǵana ornalasadı.

391

Aqshagúl ilajı barınsha sharbaq betke shıqqısı kelmeydi.

Shıqtı boldı onıń Nókiske kelip ábiger tartıp júr-

gen kúnleri esine túsedi. Búgin shıǵıwǵa naylaj májbúr boldı. Shıqtı da jáne sol eski lenta kóz aldınan birme-

bir óte basladı.

Bul jerden tap káris áwliyege deyin tartılǵan jińishke kóshe bar edi. Ol waqıtları bul ministrliktiń ornı taslandıǵa tolıp atatuǵın shuqır boldı. házirgi keńseniń aldı ndaǵı dańǵı l kóshe de keyin salındı. Sol tar

kóshe menen olar kireyge otıratuǵın úyine baratuǵın edi. Ájibay brigadtıń súrgini menen kóship kelgen jas xojalıq dáslebinde qattı albıradı. Bul úyge shırpı da, duz da, tutqısh da, qullası, girdikarlı xojalıqqa ne

kerek bolsa hámmesi buǵan da zárúr eken. Lekin, bularda biri bolsa biri joq. Úy iyesinen kúnde bir nárseni soray

beriw de qıyın. Degen menen, dáslepki waqıtları bardı. Malika jeńgey tisiniń suwın sorıp berip te jiberdi. Biraq, Turdımurat aǵa qattı mayda adam edi. Bir saparı Aqshagúldi bosaǵadan qaytardı.

— Newe? Taǵı ne sorap kiyatırsań? Xojalıqsız ba ya haqlap júrgen diywanasız ba?

Q uday jarılqap usı saparı ol hesh nárse sorap barǵan joq edi.

—Keshirersiz aǵa, sút satıp júrgen hayallar kelip tur-

ǵan eken ...

—Kelse ózleri kiredi. Onıń arasına dáldálshi kerek

emes. Aqshagúldiń mańlayına urǵanday boldı. Sol-sol eken, tilin tislep qalsa da ol úyge bas suqpawǵa ant etti.

Dáslepki kúnleri olar qalaǵa úyrenise almadı. hár altınshı kúni Arzayımdı jetelep, Quwattı kóterip, awılǵa jetkenshe asıǵatuǵın edi. Sońın ala esine túskende kúlkisi keletuǵın boldı. «Nege biz altınshı kúni baramız, ya islep atırǵan jumısımız joq, ya student emespiz ...» Negedur altınshı kúni tabanı awılǵa tartadı da turadı.

Qaytarda hár qaysısı bir setka zat kóterip shıǵadı.

Onlaǵan shórek, zaǵara, sók, másh, qatıq-sút degendey ...

392

Esheyinde sen ish men ish bolıp, keyninde bırshıp ashıp ketetuǵın qatıqlar endi áshirepi. Úsh kilolıq bankini kelesi shembige deyin ólshep ishkendey únemlep jetkeredi. Az bolǵan sayın hámmesiniń dárti qatıq. Bularǵa enesi enshińiz dep bir sawın sıyır, eki qoy, úsh janlıq berip edi. Lekin, qayaqqa alıp baradı. Ózleri birewdiń quwısında. Bolmasa, qatıq-sút ózine jetedi. Bir qoyın satsa bir-eki ayǵa jetkendey ot-jem aladı. Arjaǵın quday kelistirse ózi ushlasıp kete berer edi-dá!

Aqshagúllerge iship-jemegeninen beter usı tar quwısta ońısıw qıyın boldı. Ayma-ay kirey pulın tólep tursa da bulardiki ántek — otırsa opaq, tursa sopaq. Kishkene Quwat jılasa birewi juwırıp keledi.

— Balańdı jılatpasań-á, aǵamnıń davleniesi bar!

Quwat tım-tırıs boladı. Áke-sheshesiniń aldarqatqanına jubanıp qoymaydı, sırttan juwırıp kelgen gápten qorqıp qoyadı. Kúndiz eki bala shıǵıp oynamaydı. Úydiń biykesi de, balları da, kelinleri de quyrıǵına sipse menen urıp quwıp keledi.

— Kir ketegińe!

Bul hádiyselerdiń kóbisin azanda jumıs izlep shıǵıp ketken Nurjan bilmeytuǵın edi. Aqshagúl bolsa qapa qılmayın dep aytpaydı.

Keyin ala Arzayım menen Quwattı baqshaǵa berdi. Bergende de iyt qaraqanshılıq penen ornalastırdı. Ekewin ertip barıp azanda gezekke turadı, túste qaytadı, tústen keyin taǵı. Onıń menen baslıqqa kiriwge náwbet jetpeydi. Jetpese de kireydegi xojeyinniń aqıretin esitkennen

kúni menen usı jerde júrgen táwirlew.

Bir kúni onı awızda otırǵan mashinistka hayal qasına shaqırdı. Tús payıtı edi. Sonsha jerden salpıldap kelipketiwge erinip, keńsede otırıp qalıp edi.

—Kelinshek, burınǵıdan qalǵan bir gáp bar, «aqıllı para beredi, aqılsız bara beredi» degen. Bir aydan beri qatnaysań, ózińdey hayallar bir kúnde pitirip-aq atır-ǵo.

—Ne qılıwım kerek?

—Írımın qıl.

393

Aqshagúl ırımın isledi. Awıldaǵı eki qoyınıń birewin satıp, sol mashinistka kelinshektiń alaqanına salıp edi, eki kún ishinde isi pitti-qoydı. Ózi gazetke shıqqan daǵaza boyınsha barıp, shıbın-shirkey dárileytuǵın jerge jumısqa kirdi. hayallardıń aytıwınsha jumısı qattı

zıyanlı eken, azanlı-kesh awzın aq siyle menen baylap júredi. hár túrli dári-darmaqtıń ashshı iysi murnıńdı

jarıp jiberejaq.

— Qudaydıń ózi saqlasın, usınnan dem qıspa bolmay aman shıǵıp ketsek bolar edi.

Tazadan kelip, ele jumıs áwesek bolıp atırǵanǵa ma,

Aqshagúlge bul gápler onsha tásir etpeydi. «Quday saqlasın» deydi de qoyadı ishinen, zıyan bolsa boladı da, neǵıladı. Onıń esesine aylıǵı kóp. Qala berse, biypul sút-qatıq beredi. Bayaǵıday, endi awılǵa shabıwdıń keregi joq. Oǵan qolı da tiymeydi. Jaman bolsa da jaqınnan beri Nurjannıń astında traktorı bar, bunıń aylıǵı oǵan

qosent. Aylandırǵan ekewi menen qurttay eki náresteniń tamaǵınan tapqanı ádewir awısıp-aq atır. Ishemen-jeymen dese de, kiyemen dese de jetedi. Lekin, tazadan kiymeydi, házirshe barın kiyip turadı. Aldı menen óz aldına jaylı bolıp alıw kerek. Sol kúnleri edi onıń tis-tırnaqlap pul jıynaǵan payıtları.

Olar azannan keshke deyin úyinde bolmasa da xojeyin menen ońısıwı qıyın bola berdi. Turdımurat aǵa jayın kireyge bererin berse de, qıylanıp júr me, ya kelisken

nırqı az ba, qullası, urısıwǵa, aqıret beriwge hár kúni bir bahana tabıladı. Balları kúnde «ts-s, ts-s» dey bergennen keyin sıbırlanıp sóylewge úyrenip qalǵan,

ózleri pıshıq júris penen kirip shıǵadı, sonda da kim jaman — bular, esiktiń awzına suw tókken — Aqshagúl, batpaq ayaǵı menen kirgen Nurjan boladı. Bir kúni Turdımurat aǵa tań aldında Nurjanlar jatırǵan bólmeniń ayna-

sın qaqtı. Ekewi de sharshap kelgen be, tas bolıp uyqılap qalǵan eken. Aqshagúl birden hawlıǵıp, shorshıp oyandı. Aynanı qaqqandı esitip oyanǵan joq, qolında jatqan

Q uwattıń birden shır etip jılaǵanınan oyanıp ketti.

— há-há, ne boldı aynanayın, jat-jata ǵoy, — dedi uyqılı kóz benen balasınıń arqasınan kaǵıp.

394

—háy, nálet bolǵır, jatpay jer qabıssın, esikti nege ashpaysız.

Aqshagúl xojeyinniń dawısın tanıp, Nurjandı julqılap oyattı.

—Tur, tur, aǵam áynekti qaǵıp tur.

Nurjan dárwazanı ashaman degenshe xojeyin onıń jeti atasınan berman qaqıratıp sógip boldı.

—Men ne, óz úyime kire almayman ba? — dedi Nurjannıń bileginen tutıp.

—Kirseńiz, ballarıń jatqan aynanı qaqpaysız ba?

—dedi Nurjan shıdamay.

—Sen ne?! Seniń uyqıń buzıla ma? Xannıń uyqısı ma seniń uyqıń? Way, anańdı pálen qılayın, kelgindi!

—Anamdı sókpeń! — dep Nurjan qolın julıp aldı.

—Ne dep tursań?! — Turdımurat aǵa Nurjannıń tumsı-

ǵına bir mush urdı. Nurjan dárwazanıń awzında úyiwli turǵan sholxanıń ústine sheginsheklep barıp otırıp qaldı.

Beshpentin jelbigey jamıla shıqqan Aqshagúl olardı arashalawǵa úlgere almadı. Úlgergende de buǵan arasha berer me edi!

— Sáskege qalmay kórpe-tósegińdi kóshege shıǵarıp qoyaman! — dedi xojeyin hám qapını sart ettirip jawıp ishke

kirip ketti. Qapı ishten ilindi. Ekewi birden sharbaqta qalǵan erli-zayıplılar birazǵa deyin ne islerin bilmey lal bolıp turdı da, soń verandanıń ashıq aynasınan bi- rin-biri demep ishke túsip, pıshıq júris penen bólmelerine ótti.

Azanda mush urǵan xojeyin emes, tayaq jegen Nurjan keshirim sorap bardı. Óytpeske basqa ilajı da joq edi.

Q aytadan kireyge jay izlew kerek, óytip júriwge ekewiniń

de qolı tiymeydi. Oyaǵı da hesh gáp, Arzayım menen Quwat usı aymaqtaǵı baqshaǵa ornalasqan. Mákan jayı ózgerse olardı baqshadan shıǵarıp alıwǵa tuwra keledi. Ol mashqala

kóship-qonǵannan mıń mártebe awır. Sonlıqtan olar jazıqsız bolsa da jazıqlı bolıp, hámme barımǵa bardı. Xojeyin biraz waqta keshirim berdi, soǵan deyin zatı pás te, kórgensiz de usılar ekewi boldı. «Ata balası teńlikke

kónse de, kemlikke kónbeydi» deytuǵın edi bayaǵıda. Yaq, basıńa tússe kónedi ekenseń. Awılında kisiden gáp esitip

395

kórmegen bayǵuslar álle kimniń bergen azap-aqıretlerin

ıń-jıńsız kóterdi. Bayaǵı Ájibay brigadtıń bergen aqıretleri bunıń qasında aq kún edi. Ne degen menen ol eldiń adamı, atańdı biledi, shesheńdi biledi. Buǵan sen kimseń — állekim! Sonıń ushın ókpelewge bolmaydı. Peshanańa sol jazılǵan shıǵar.

Bári bir xojeyinniń keshirimi uzaqqa sozılmadı. Araarasında gósh berip baǵıp otırǵan qasqır iyti awırdı. Duqtır ákelip edi, shıpası joq degen bolsa kerek, keshte xojeyin de, hayalı da kirip-shıǵıp júrip:

— Usı diywanalar keldi de, úyimizden bereket qashtı! — dep tońqıldamaǵa qaradı. Azanda iyt qazıqta ólip

shıqtı. Olar iytti adamday azaladı. Esesine keshte jumıstan kelgen Aqshagúl ózleriniń kórpe-tósegin dárwazanıń sırtında úyiwli turǵan halında kórdi. Bul ret xoje-

yin keshirim bermedi. Olar túni menen eki balasın ertip jay izlep ketti.

Ministrliktiń sharbaǵına kelip tamam bolatuǵın usı bir jińishke kóshe Aqshagúlge sol kewilsiz ótmishin esletetuǵın edi. Sonıń ushın da ol ilajı barınsha

sharbaqqa shıqpaydı. Búgin de hámme nárseni Aymereke menen Jańılsınǵa berip, qonaq úydiń ishin tazalattı. Keyninen ózi bir xabar aldı da shıqtı.

Bayramnan bir kú n burın Saqbay aytqan perdeler

ózgerdi. Aq atlastan tigilgen, shashaqlı, jelkildekli jeti perde jıynap alındı. Ornına tórt barmaq enli qattı zattan islengen, bir túyme menen tartsa ashılıp, bir túyme menen tartsa jabılatuǵın karniz tutıldı.

Aqshagúl shıqqan perdelerdi taqlap alıp qoyıp atır edi, biraq Saqbaydıń ózi kelip, onı úsh hayalǵa bólip berdi. Úshewi Aqshagúlge, Aymereke menen Jańılsınǵa ekewekewden tiydi.

— Bayramnan keyin esaptan shıǵaramız, aktin ózim jazıp beremen, — dedi Saqbay. Soń bularǵa erterek qayta beriwge ruqsat berdi.

Aqshagúl jol-jónekey bazarǵa toqtap, úsh perdeni arzan girew góne bazarda turǵanlarǵa sattı da, pulına iransha palas aldı. Bul olardıń basqa shıqqalı alǵan birinshi

taza múlki edi.

396

***

Nurjanǵa kelinsheginiń jumısı qanday, ne menen shuǵıllanadı, aylıǵı neshe som, bul jaqlarına ulıwma

qızıqpaytuǵın edi. «Kiyimi kók, tamaǵı toq», boldı. Arasında Toqtashtan alǵan «aylıǵın» ákelip Aqshagúldiń qolına túwel saladı. Sol kúni ol kúndegiden kewillirek, naǵız usı úydiń erkegi qusap mardıyıp otıradı. Biraq, ol uzaqqa barmaydı. Sebebi, kiris-shıǵıstıń parqın jaqsı úyrenip alǵan Toqtash bulardıń tamaǵı toyǵanday etip, jalshıtıp hesh nárse bermeytuǵın edi.

Aqshagúl úyine palas ákelip tósegen kúni hámmesi quwanıp qaldı. Sebebi, olardıń kóp jıllardan beri alǵan

itibarlı múlki usı edi. Awıldan shıqqan kiyizleri eki-

úsh jılda-aq tesilip qaldı. Dártke jarap kiyatırǵan kiyiz benen qosa alıp shıqqan surǵılt palas. hár jılı qısta qarǵa bir jayıp alsa, dúkánnan jańa ákelgendey bolıp shıǵa keledi.

— Aqshagúl, tabısıń kóp pe deymen? — dedi Nurjan palastıń ústine kórpeshe tósemey otırıp kórip.

Aqshagúl úndemedi. Bul onıń aylıǵına kelgen múlik bolmaǵan soń ya keńseden urlap alǵanday, yamasa baslıqlardıń názerine túsip sawǵalı bolǵanday túyildi de turdı. Sonıń ushın da ol múlikke múlik qosılsa da ishley quwan-

ǵan joq.

—Apa, endigiden bılay pul tapsań tósek almay-aq, qoy

—dedi Arzayım oǵan.

—Awa, onıń ornına jaydı shifrlayıq,— dedi Nurjan.

—Yaq, ana jaydı pollatamız. Sonda tıǵılıspay bólek

jatamız.

— Durıs, sóyteyik.

Bul Quwat penen Esenniń usınısı edi. Aqshagúl onnan sayın ózin bir qısım bolıp baratırǵanday sezdi. Bala-

ları sebep penen palastı qaysı pulına satıp alǵanın bilgisi kelgendey.

— Meni júdá gómmege tap boldı dep oyladıńız-aw, — dedi ol ózin qıynap kúlgen bolıp. — Keńsede góne perdelerdi esaptan shıǵardıq, sonı bazarǵa satıp, pulına alǵanım

ǵoy. Bir tósek bolsa da qosıla bersin dep edim.

397

—Júdá jaqsı, — dedi Nurjan quwlıq etip. — Erteń stoldı esaptan shıǵar, arǵı kúni qapını...

Arzayım máseleniń tórkinine túsinip, salpawsıp qal-

dı.

—Qaydan bileyin, — dedi áste ǵana. — Pul jıynal-

ǵanday bolsa men Amerikaǵa ketkende kerek bolar dep edim.

—Amerikaǵa?! — Nurjan shorshıp túskendey boldı.

—Oyaqta ne, dayıńnıń úyi bar ma?

—«Aksels» baǵdarlaması boyınsha gúzde imtixan boladı, ótip ketsem onınshını soyaqta oqıyman.

—Wan, tu, sri, po ...

—Gudbay, gudmonin ...

Q uwat penen Esen Arzayımdı mazaqlap kúldi.

— Ermeklemeń qızımdı, — dedi Aqshagúl Arzayımnıń kewlin alıp. — Jaqsılap tayarlana ber, esabı bolar.

Q ayaqtan esabı boladı, buyaǵı námálim. Aqshagúl qızınıń tasıp turǵan kewlin qaytarmaw ushın solay dedi.

Bolmasa, bir jaqtan keleyin dep turǵan dúnyanıń reti joq edi. Awıldaǵı enshisine alǵan mallar durıslap óspey-aq qoydı. Ana bası sıyırı eki mártebe buzawladı. Onıń jáne

de úsh-tórt tuwǵanday shaması bar edi. Lekin, kútilmegende Nurjannıń anası awırıwlı boldı. Bul waqıtta Nurjan-

nıń qamaqta jatırǵanına eki jıl bolayın dep tur edi.

— Barıp, balamnıń diydarın bir kórip qayt, — dedi Aqshagúlge. — Meniń oyaqqa barǵanday endi halım joq. Diydar qıyametke qalsa maǵan riza bolsın. Perzentti

úy-jaylı etiw ata-ananıń wazıypası edi, jesir basıma onı isley almadım, qáyteyin, qalǵan jaǵında qudaydıń

ózi qollasın.

Ol hár saparı aytatuǵın:

— Balam-ay, ne boldı eken, irkilip qaldıń-aw, ya ulıńnıń, ya qızıńnıń izine ergendey jáne bir qara domalaq bolǵanda ...

Múmkin, enesi usı saparı ishinen egitilip tilegen shıǵar, Aqshagúl oyaqtan qursaq kóterip keldi. Enesi de, Nurjan da ullı bolǵanın táwir kóretuǵın edi, tilegin

berip Esen tuwıldı.

Írasında da, Nurjanǵa anasınıń ústine bir qısım topıraq shashıw nesip etpedi, diydar qıyametke qaldı.

398

Janazanıń birinshi kúni Aqshagúl óziniń bayar sıyırın enesiniń asına soydırdı.

— Jol úlken balasıniki, — dedi ol oylasıqqa jıyıl-

ǵan el aǵalarına. Awıl adamları Aqshagúldiń orınlı sózine hesh nárse ayta almadı.

Q alǵan eki baspaq sıyır bolǵanda eshkiler menen qosa, usı úsh bólmeli jaydı satıp alǵan edi. Sonda gúzge deyin qayaqtan esabı boladı, oyaǵı Aqshagúlge námálim. Awzına quda saldı ma, ya qızın qapa etkisi kelmedi me, usılay dedi. Úydegiler buǵan qutnaq isendi. Sebebi, neshshe jıl-

dan beri tirishiligin anası terbetip kiyatırǵanlıqtan buǵan balaları da, kúyewi de qattı arqa súyep ketken edi.

Arzayım keyingi waqıtları mektepten pútkilley ruqsat alıp, repetitorǵa qatnay basladı. Mektepte tek buǵan

emes, oqıwǵa tayarlanaman degen basqa balalarǵa da usınday múmkinshilik jaratıp berdi. Azanda bir sabaq oqıydı da, ekinshi sabaqtan keyin repetitorǵa ketedi. Geyde tup-tuwrı soyaqqa ketetuǵın waqıtları da boladı. Qullası, oqıwdıń izine shuqshuyıp tústi. Sonıń paydası shıǵar, keshte televizordan beriletuǵın anglichan tilindegi «Ózbekistan jańalıqların» awdarmalap aytıp otıradı.

— Aldama, — deydi Esen ashıwın keltirip. — Bizler túsinbeytuǵın bolǵan soń awzıńa kelgenin aytıp atırsań.

Esen úydiń erketayı, sonıń ushın ol ne aytsa da keshirimli. Ol da óziniń qádir-qımbatın sezinip, gápten qalmaydı.

Keshte tum-tustan jıyılıp kelip, olardıń shayǵa otı-

rıwı usınday kewilli ótedi. Kúndiz bir mezgil Esen, bir mezgil Quwat kósheniń basına kishkene jayılmalı stol qoyıp, saqqız, sham, shırpı, soda, sabın satadı. Ǵárqálleziy bolmasa da ózleriniń kúndelikli ishetuǵın qara shayı, súti usılardıń tabısınıń esabınan.

Nurjan bolsa tań azannan Kómek penen Íqlasqa qosılıp, kúndelikli talabına ketedi. Olar tek kósheniń basına deyin, asıp ketse bazarǵa deyin birge baradı. Arjaǵına qayaqqa baratuǵının bir-birinen sır saqlaydı.

Toqtashtıń bul zatlardı nege jasırıp áketetuǵının

Nurjan túsinbeytuǵın edi. Geyde ol bunı alıp qalıp,

ákelgen temir-terseklerin sók salınǵan, qaq erik salın-

399

ǵan qaltalardıń ishine jasırıp t ıǵıwǵa jumsaydı. Nurjannıń kúshi bar, mıs trubalardı eki búklep tıǵıp jibergende qapshıqtıń túbine deyin barıp qaladı. Ese-

sine Kómeklerge qaraǵanda buǵan bir-eki som zıyatlaw beredi. Olarǵa isenbeydi. Soǵan qaraǵanda bul temirlerdi alıp baratırǵanın kórse jolda miliysa urısatuǵın bo-

lıwı kerek. Urıssa urısa bersin, buǵan ne? Bul awılda qaladı.

Bir kúni Nurjan awırıp jatıp qaldı. Aqshagúl ıssı sút góje pisirip berdi de jumısına ketti. Ayazlaǵan shı-

ǵar dep oyladı ol. Keshte kelip kórgende hayran qaldı. Kúyewiniń tula bedeni torsıldawıqtay bolıp isip ketken edi. Qolıń tiyip ketse pıs-s etip suw aǵadı. Ol Nurjannıń kiyimlerin almastırdı. Astındaǵı kórpeshe de ızǵarlanayın degen eken, basqasın saldı.

Erteńine uchastkalıq feldsherdi shaqırıp kórsetti.

Ol álle qanday bir sasıq maz jaǵıp ketti. Lekin, Nurjan beri qaramadı. Keyin ala saat sayın kiyim almastırıwǵa tuwra keldi. Quwat penen Esen aǵasınıń qasında boldı. Aq-

shagúl biraq, onsha qorqqan joq. Ayaz ter shıǵar dep oyladı onı.

Bir hápteden keyin Nurjan ornınan tura almay qaldı.

Aqshagúl onnan keyin shorshındı. Tez járdem shaqırdı. Bunday boladı dep oylap pa ol. Nurjan jatqan jerinde tesilip aǵıp atır edi.

Tez járdem menen kelgen shıpaker bunı kórip qorqıp ketti.

—Usı waqıtqa deyin qalay shıdap otırsız? — dedi ol

Aqshagúldi berman shaqırıp. — Eger jáne eki kún irkilgenińizde kúyewińiz qoldan ketip turǵan eken.

—Endi ne qılamız?

—Dárhal jatqarıw kerek.

Olar túni menen Nurjandı alıp ketti. Nurjan emlewxananıń ómir baǵısh bólimine tústi.

Shıpakerler oǵan dárilerdiń atı jazılǵan tórt baraq qaǵazdı uslattı.

— Dárhal mına dárilerdi tawıp keliń.

Aqshagúl lal bolıp qaldı.

400