Muratbay Nızanov Tańlamalı shıǵarmaları

—Men qarayman jurttıń betine, men! Bildiń be? Men

úyiniń ishi menen kóshsin dep atırǵanım joq-ǵo, qatının eritsin de, tartsın saldawrın. Usıǵan qaraǵan jumıs is- lenbey-aq qalsın!

Adamlar aqırı, soǵan-aq qayıl boldı. Miliciya Nurjannıń tilxatın alıp shıǵardı. Aqshagúl menen Nurjan Nókiske kóshetuǵın boldı. Nurjan eki kún júrip, qalanıń bir shetinen kireyge jay tawıp keldi. Sóytip, noyabrdiń aqırında bir palas, tórt-bes kórpe-tósek hám jeter-jetpes qazan-tabaq penen, jolshıbay mashın uslap Nókiske kóship keldi.

hesh nársege túsinbegen qızı Arzayım ushıp-ushıp quwandı.

—Wárre, bizler qıdırıp baratırmız.

—Ele kóreseń, —degen edi sonda Nurjan Ájibay brigadtıń sırtınan gijinip. —Nókiste mine degen gúrlegen xojalıq bolaman. Sonda ishiń janıp, pushayman bolasań.

Q ayda saǵan! Sóytip gijingen azamat búginligi Toqtashqa «altın-gúmis» tawıp beremen, nomay aqsha berejaq dep júregi sháwkildep otır. Way, jazmısh degen-á!

Alıs-alıslarda shaqırǵan qorazdıń dawısı esitildi. Aqshagúldıń kózi ilinip ketti.

***

Ol qansha sharshap uyqılasa da, kúndegidey kewli bir jám emes edi. Sonlıqtan júregi shay tartqanday bolıp tez-tez oyana berdi. hár oyanǵan sayın «nege bunday bolıp atırman?» deydi de, soń kúndizgi waqıya esine túsip, qaytadan kewli alǵaw-dalǵaw boladı. Qıyalına ol kútilmegende óz jolınan adasıp baratırǵanday edi. Nege bulay isledi? Ele de izge qaytıwǵa bolmay ma? Boladı

á lbette! Lekin, qaytqanda qayaqqa baradı? Jáne sol ıssı kastryul menen qalayı tabaqtı bawırına basıp kúndegi keńselerdiń esiginde tentene bola ma? «Endigiden bılay men barda kelegórme, qaraǵım» degen qarawıl ǵarrınıń j úzine qalay qarayd ı ? Ózin basqaldaqtan iyterip jibergen taza keńsege sirá da izep baspaytuǵını turǵan gáp. Sonda buǵan qaysı esik «kel» dep qol bılǵap tur.

381

Peshanasına usı jazılǵan eken, endi táwekelge bel baylaydı, isley beredi. Saqbay adam jemes! Qız kúninde erk ber-

megen qaysar nashar, keywanı hayal bolǵanda sınaǵoyar ma eken? Áwele quday, sınbaydı!

há demey tań saz berip, bólmege jaqtı túse basladı.

Ol, baltırı ashılıńqırap qalǵan qızınıń kórpesin durıslap qımtastırıp qoydı. Bólmeniń polı ele pitpey atırǵanlıqtan atalı-balalı hámmesi bir jayda tıǵılısıp uyqılaytuǵın edi. Tórde Nurjan, onıń berjaǵında

Esen, onnan keyin Quwat, soń Aqshagúl, anasınıń oń jaǵında qızı Arzayım jatadı. hárdayım erte turǵanda Aqshagúldiń esine jurttıń ırımı túsedi. «Qız bala esik

bette otırsa, úydiń dáwleti qaytadı». Múmkin, usınnan shıǵar dep qıyal etedi ol ishinen, bir tapqanımız bir tapqanımızǵa jetpey júrgeni. Lekin, ırım dep qalay óz qızın ákesinen joqarı jatqaradı, Musılmanshılıq qayda, ata-anaǵa húrmet qayda, «Qoy, qárekeń ırım etedi, ırımı qırın ketedi» degen, ele quday jarılqap baq qarasa, bul kúnler demde umıt bolıp ketedi.

Soń Aqshagúl bolar-bolmas nárseni oylay bermey kewlin shalǵıtıw ushın názerin joqarı burdı. Bıltır báhárde jawın ótip sıbawı túsken pátik ele solayı menen

tur edi. «Astapıralla, sirá erkegi bar úyge usamas, kúni menen soqta oynaǵansha yarım shelek iylep sıbap taslaǵanda pátiktiń qamısı salbırap turmas edi». Ol kúyewine bir túrli qaras penen názer salıp edi, júzindegi waqtınan burın túsken qat-qat ájimlerdi, ásirese, aldınǵı tisleri opırılıp qalǵanlıqtan, ishke kirip ketken erinlerin

kórip, qattı ayap ketti. Ol bayaǵı Nurjanǵa sirá da usamas edi. Ol waqıtları qanday suqsırday jigit edi Nurjan! Onıń ústine duwpıyaz! Azanda-keshte qolın sodılap juwıp ara-arasında maydıń iysin alsın dep ústine átir suwǵa deyin sewip qoyadı. Onısız da Nurjannıń ústinen basqa traktorshılarday maydıń iysi shıqpaytuǵın edi. Ya jaqsı kórgen adamınıń anaw-mınaw kemis qutıǵı bilinbey me?

Q ullası, Aqshagúlge salsań aspannıń astında eki jigit bolsa birewi usı, jalǵız bolsa onda tek Nurjan! Ol murtı jańa táp berip kiyatırǵan dáwirinde Saqbay qusaǵanlardıń

382

júzine bergisiz jigit boldı. Endi-she Saqbay sol jigit qálpinde qalǵanday, al Nurjan waqtınan burın tozıp, qartań tartıp baratırǵanday. Saqbay burınǵıǵa qaraǵanda

ádewir tolısqan, qarnı bar.

Lekin, qarnı ózine jarasımlı. Ústinde aq kóylek, hawayı reń kostyum-shalbar, moynında qızıl galstuk.

Shashları ele moyılday qap-qara. Sóylegende úlkenniń de, kishiniń de ishi-bawırına kirip baratır. Ábjil.

Q ullası, Nurjan menen salıstırǵanda birewi kem-kemnen nurlanıp, al birewi sarǵayıp baratırǵan gúzgi daraqqa usaytuǵın edi. Nurjanǵa názeri túser eken, Aqshagúlge

á sirese usı nárse ayazday battı. «Bul neden boldı?» Nege onı qalada da traktor aydatqansha, ózim islep júrip oqıtpadım? Lekin, endi bulardıń bári kesh edi. Bir jaǵınan ayıp bunda da emes. Ómir boyı traktor aydaǵanlardıń hám jıńǵılday qáddin tik uslap, eki beti shıjıqtay qızarıp júrgenleri bar. Nurjandı turmıs qartayttı, Nurjandı jetpesinlik qurttı. Nurjandı jipá-jiksiz kórgen azapuqıbetler boldırttı. Ol kewlinde hesh nárse joq, sada

ǵana awıl balası edi. Turmıstıń ashshı-dushshısına, gez kelgende dus keletuǵın nahaqlıqlarǵa ózin qayrap óspegen edi. Bunday adamlar álbette, ózin tez aldıradı, morkómik boladı.

Q alaǵa kelgen kúnlerdegi onıń kewil xoshı qanday edi deyseń? Ol qaladan shılt jańa tórt dóńgelekli traktor

tawıp aydayman, onıń telejkalarınıń aldı-artında svetleri jarqırap júredi, kabinası jıllı, ishinde perde

tutılǵan, bálkim radio da bolıwı múmkin, al signalı

«Volga»nikinen kem bolmaydı dep qıyal eter edi. Lekin, hesh biri onıń oylaǵanınday bolıp shıqpadı. Qala

Nurjanǵa mútáj emes eken. Onıń dańqı-abırayı awılı menen qosılıp sol jaqta qalıp ketkenligin keyin bildi. Biraq, onı tiklew múmkin emes edi. Bunı qaladaǵı hesh mekeme basshıları tanımadı, hesh kim «haw Nureke, keldiń be?» dep aldınan kúlip shıqpadı. Bári buǵan salqın qanlı qaraytuǵın edi. Iláj qansha, jedebellenip barǵan keńseden ol iyni túsip, salpawsıp shıǵatuǵın boldı. Barabara bunı hár kimnen dákki jep kózi qorqıp qalǵan jetim baladay jasqanshaqlıq biylep aldı. Usılayınsha ol úsh

383

kún bos júrip, eń keyninde kógallandırıw mákemesiniń shashılıp qalǵan góne traktorın jigirma eki kún degende zorǵa qurastırıp, úyge aydap keldi. Bunıń ózi buǵan úlken quwanısh edi. Ásirese, kishkene Arzayımǵa aǵası samolyot aydap kelgennen kem bolǵan joq. Ele emiziwli Quwat bunıń parqına barmaytuǵın edi. Nurjan traktorın úydiń aldına

tek bir kún qoyıp úlgerdi. Keshte kólik penen kelip, azanda esiginiń awzınan minip ketetuǵın bolǵanına riza edi. Biraq, erteńine úy iyesi Turdımurat aǵa onı shay iship atırǵan jerinen sırtqa shaqırıp aldı.

—Mına traktordı búginnen baslap úydiń qası bılay tursın, usı kósheden aydap kelgenińdi kórmeyin, — dedi oǵan barmaǵın siltep. — Óziń qayaqta jasap atırǵanıńdı bilesen be? Bul úy seniki emes — meniń úyim!

Sol-sol eken, kishkene Arzayım qaytıp traktor qarasın kórmedi. Nurjan azanda piyada ketip, keshte jáne jayaw qaytatuǵın boldı. Biraq, onıń basshıları jaqsı edi:

—Qosshım, kúndiz rulde otırıp, úyge piyada qaytıw lyotchiklerge jarasadı, traktorıńdı minip kete ber, — dep edi.

Nurjan úybetindegi bolǵan waqıyanı olarǵa ayta almadı.

—Qoyatuǵın jerim joq, úydiń qası tar, — dep tómen qaradı, bolǵanı.

Onıń qalaǵa kelip sińise almay áwere-sarsań bolıp kóp júriwi, qala berdi Turdımurat aǵanıń joq jerden bahana tawıp, ógey balasına baqırǵanday azap beriwleri kem-kemnen ruwxın sındıra basladı. Bunı ol waqıtları Aqshagúl de, Nurjannıń ózi de sezbedi. Mine, endi jası jetpey urtı oyılıp, tisleri túsip qalǵanda bildi. Bilgen-

de de onı Aqshagúl sezdi. Nurjan óziniń bul awhalına ókinip te, tańlanıp ta qaramaydı. Ol táǵdirdiń isine kónip, kómpis bolıp qalǵan.

Jaman traktor-ám sol waqıtları xojalıqtı asırawǵa jaraytuǵın edi. Keńsesiniń ara-arasında sarı may, toq

penen soyǵan arzan gósh, geyde bayram aldı dep shoshqanıń konservasın alıp keledi. Biraq, bul úyde aq qoy-

dıń konservasın hesh kim jemeydi. Sonda da taslawǵa kózi qıymaydı. Bir kúni usınday tórt qutı konser-

384

vanı Aqshagúl tartına-tartına kireyge otırǵan úyiniń biykesine aparıp berdi.

—Gazxanaǵa qoya ǵoy, — dedi Malika jeńgey kerbazlanıp.

—Men onday mákiriw zattı uslamayman. Araq ishken waqıtta aǵań jeytuǵın shıǵar.

Sóytken «mákiriw» zattı onıń qalaǵa aparıp orıslarǵa satıp júrgenin Aqshagúl sırtınan kórdi. Biraq, kórmegenge saldı. Óziniń de boyın kórsetpewge tırıstı. Aqırı, ońısıq kerek edi.

Aradan úsh-tórt jıl ótti. Aqshagúl az-azlap traktordan tapqan kúyewiniń aylıǵın jıynap basladı. Oǵan ruwzıgershilikten awısqan óziniń tabısın da qosent qıldı. Jurt

sarı may jese bular margaringe qanaatlendi. Sol jılları qısı-jazı bazarda kapusta kóp bolatuǵın edi. Bular ushın eń arzan awqat góshsiz pisirilgen sup boldı. Ne bolsa da ıssı awqat, nan basıp jese áp-ánedey tamaq boladı. Sóytip, tiyinlap jıynamasa qashanǵı kisiniń quwısında otıradı. «Tartıp ishseń tay qıladı, qorqıp ishseń qoy qıladı» dep ata-baba biykarǵa aytpaǵan.

Lekin, bul kúnlerdiń de aqırın bermedi. Bir kúni Nur-

jan tań atqansha úyge kelmey qaldı. Aqshagúl uzaq tańǵa kirpigi ilinbedi. Ol bunıń menen qoslas bolǵalı dúzde qonǵanın kórgen joq edi. Marǵılanda bolsa da keler edi. Bálkim, traktorına bir nárse bolǵan shıǵar?—dep oyladı ishinen. Yaki jigitshilik etip ketti me eken? Áy, yaǵaw!

— Aqshagúl óz oyınan ózi qorqıp ketti. — Basqadan shıqsa da bul ádet Nurjannan shıqpaydı.

Erteńine azan menen úy iyesi Turdımurat aǵa bir milicionerdi baslap kirip keldi.

— Keliń! — dedi ol bosaǵada turıp. — Usı kóshede qırq jıl jasap, hesh waqta esigime miliciya izlep kelgen joq edi. Qarańız juqpay turıp úydi bosatıp qoyıńlar.

Aqshagúl neniń ne ekenine túsinbey, ar-sarı shıǵıp qaldı.

—Siz Pirniyazov Nurjannıń kimi bolasız? — dedi milicioner sumkasınan úlken bloknot alıp atırıp.

—Kelinshegi.

—hm ... Kúyewińizdiń nege kelmegenin bilesiz be?

—Yaq, amanlıq pa edi?

—Kúyewińiz qamalıp atır.

—haw, nege?!

—Keyin bilesiz.

Soń soraw-juwaplar baslanıp ketti. Nurjannıń haslı kim, atı tegi qanday, awılda ne jumıs islegen, burın sudlanǵan ba, qullası gáp kóp ...

Ol milicioner ketkennen keyin urman-purman kiyindi de, Quwattı kóterip, Arzayımdı ántek-tántegin shıǵarıp jetelep, túrmexanaǵa keldi. Lekin, onıń kókiregi háwlirip, asıǵıp kelgeni menen hesh kimniń isi joq edi. Bul jerde oǵan eki saatqa deyin kúyewin kórsetpedi. Soń kórsetti.

Waqıya bılay bolǵan eken.

Bul waqıtları mart ayınıń basları edi. Erte báhárdegi terek putaw payıtı. Kógallandırıw mákemesinen arnawlı brigada dúzilip, Nurjannıń traktorı menen terek putawǵa shıqqan. Jumısshılar jol shetine qoyılǵan traktordıń bortınıń múyeshine minip turıp, quwraǵan putanı shawıp atırǵan waqıtları telejkanıń artına zıńǵıp kiyatırǵan KAMAZ kelip urıladı da, bortta turǵan jumısshılardıń birewi salmanıń ishine ushıp túsedi, ekinshisi shuy tóbeden shanshılıp telejkanıń astına túsedi. Izinen ke-

lip urǵan pát penen telejka júrip ketedi de, jıǵılǵan biysharanı jáne ústinen basıp ótedi. Jábirlengen eki jumısshınıń birewi emlewxanaǵa túsedi, ekinshisi sol jerde qaza boladı. Rulde qannan xabarsız otırǵan Nurjandı sol waqıttıń ózinde aparıp basıp taslaydı.

Bul jerde Nurjannıń ayıbı joq dep kóp adamlar

Aqshagúldi hám onıń awıldan kelgen enesin jubatqan boldı. Lekin, istiń bolajaǵı bular ushın qarańǵı edi. Jetpese-jetpesin, bayaǵı aman otırǵan kúnleri aq kún eken, Aqshagúldiń táshwishine mıń táshwish qosıldı. Tistırnaqlap jıynaǵan pulların kúyewiniń jolına shasha basladı. Soraǵanın berip advokat jalladı. Lekin, bunıń shashıp atırǵan dúnyaları basqalarǵa salıstırǵanda az ba, kóp pe, oyaǵın bilmeydi, biraq, ózine salsa taqıyada tamtıǵı qalıp atırǵan joq. Sud bolaman degenshe Nurjandı ayına bir márte ǵana kórsetetuǵın edi. Kórsetetuǵın kún jaqınlaǵan sayın júregi alıp ushatuǵın Aqshagúl, ayna-

386

nıń arjaǵında betleri dombıǵıp isken, kózleri kógerip otırǵan kúyewin kórgende, júregi qan jılap úyge kelgenshe solıǵın basa almadı. Oǵan táselle aytatuǵın bir qudaydıń bendesi joq. Ózi jılap, ózi qoyadı. Biraq sestin shıǵarmaydı, ishten óksiydi. Onıń usı jortıp-

juwırıwları hesh qanday nátiyje bermedi. Nurjandı bir adamnıń ólimine sebepshi bolǵanlıqta ayıplap, bes jılǵa qamap jiberdi. «KAMAZ»dıń iyesiniń kim ekenin Aqshagúl bile almay-aq qoydı. Ol sud bolmay turıp-aq ózin arashalap alǵan eken. Nurjannıń arashalap alatuǵın kimi bar, bergen jılın arqalap kete berdi.

Aqshagúl kúyewi kelemen degenshe taǵı tis tırnaqlap pul jıynap, onıń ústine enesiniń satıp bergen bir qoy,

bir eshkisiniń pulın qárejet qılıp Tabaqsayǵa bir márte izinen barıp qayttı. Atı qamaq demeseń olar tawdıń etegi, pákize jerler eken. Lekin, táǵdirinde bunday bolaman dep oylamaǵan Nurjan ábden túskinlikke túsken, shashınıń eki samayı tolıq aǵarıp, qulaqlarınıń ishine jún shıǵıp ketken edi.

Ol qamaqta tolıq otırmadı, úsh yarım jılda qayttı.

Lekin, aldı nǵı gúrek tisleri sınıp, shep iyninen mayrılıp keldi. Onıń neden bolǵanı tek ózine ǵana ayan. Bul haqqında Aqshagúlge de ashıq-aydın bir nárse aytpadı. Ondaǵı bayaǵı waqtı xoshlıq, balların basınan sıypalap erkeletiw sıyaqlı qásiyetlerden iz de qalmaǵan edi. Balalarǵa da úyge biytanıs adam kelgendey, Quwatqa

«aǵańa bar» dese shirenip keyin qarap qashadı, qullası, endi bayaǵı Nurjan joq ekenin Aqshagúl ish-ishinen sezer edi. Esendi bolsa aǵası kelmesten eki ay burın tuwdı, ol Tabaqsayda bolǵan úsh kún ishinde boyına pitken hámile edi.

Aqshagúl keshegi alǵan unnan qamır iylep otırıp, usınday azap kórip, saǵı sınıp qalǵan kúyewinen bayaǵı

ór minezlikti kútiwdiń endi paydası joq ekenin taǵı bir mártebe abayladı. Átteń, qoldan keler shara joq. Waqıt izge qaytpaydı.

Shayǵa dasturxan jayǵan waqıtları ballar oyandı, izinen Nurjan túrgeldi.

387

—Arzay, men jumısqa ketemen, — dedi Aqshagúl qızına.

— Qamır ashıǵannan keyin Gúlayda apańnıń tandırın qızdırıp jawıp al. Soń úkeńler menen tashki aparıp, awıldaǵı dúkánnan bir qalta un ákeliń. Ekinshi qaltanıń pulın qaytıp bereǵoysın.

Ol kúyewine hesh nárse aytpadı. Aytqan menen paydası joq. Nurjan búgin Toqtashtıń buyırtpası boyınsha

«altın, gúmis» jıynawǵa ketedi. Ne bolsa da onıń kewlin aldarqatıp júrgeni Aqshagúl ushın bir náwie táwir sıyaqlı.

***

Saqbaydıń jaslıq waqıttaǵı qılıqları ábden miyinde mórlenip qalǵanlıqtan Aqshagúl jumısqa amanat ǵana barıp qaytar edi. Ilajı barınsha joqarı qabatlarǵa

kóterilmeydi. Joqarıda bul aralasqanday jumıs ta joq. Negizinde bul, sol tórt qabatlı imarattıń barlıq

úskenelerine xojeyin bolıwı kerek. Lekin, jaslıǵınan kisige buyırıp sóylep kórmegen Aqshagúl qarawındaǵı sipsekeshler menen qarawıllarǵa da biyhazar boldı. Onıń usı juwaslıǵına bola ma, hár sáskege taman Aymereke apası qasına kelip:

— Awa, baslıq kelin, bizlerge ne tapsırma bar? — dep sorarın sorasa da, heshteńe aytpaytuǵının bilip, qasındaǵı orınlıqqa qolın artına taslap otıra ketedi. Jańıl-

sın bul bar jerge kirmeydi. Ulıwma ol hesh nárse menen isi joq, jayqıyǵan hayal eken. Qarawıllardıń birewi ele qırqqa kele qoymaǵan, jeńil tábiyatlıraq jigit. Ótkenketken kelinsheklerge: «Kishe, qalay, aǵam xod pa?» dep bir gáp aytıp qaladı. Dáslepki kúnleri Aqshagúlge de aytıp baslap edi, bul dım úndemey óte bergennen keyin qoydı. Aqshagúldi baspaldaqtan iyterip jiberetuǵın kisi jası

á dewirge barǵan, qulaǵı awırlaw adam eken. Minezi de túspeytuǵın gúndedey, ózinshe ministr menen Saqbaydan keyingi adam men dep oylasa kerek. Soǵan bola oǵan sırttan kelgen adamlar til ushı sálem beredi de ótedi. Sálemlespese de oǵan bári bir. Bul jerde tek Aymereke batır. Aqshagúl «kel» desin, demesin kirip bara beredi.

388

Ara-arasında qurttay ashılısqanı bolmasa, Aqshagúl onsha

Aymerekeniń gáplerine qosıla bermeydi. Qosılatuǵın reti de joq. Bul jerge ol biygana. Saqbaydı jaslıǵınan tanıy-

tuǵının aytqannan góre, aytpaǵanın mıń márte abzal biledi. Aytsa kim biledi, izine qanday gáp eretuǵının. Solay da ol bul orınnıń mıń aytqan menen kim bolsa soǵan «keldiń be, arzańdı jaz da kire-ǵo» deytuǵın jer emes ekenligin kún ótken sayın ańlay basladı. Aymereke de sol kúni bunı ayaǵanlıqtan, mázi aytıp salǵan bolsa kerek. Erteńine tek wádesine tutılıp ertip bardı. Ol Saqbaydıń qattı sınshıl ekenin, etegi elpi, jeńi jelpi

bolıp júrgen hayallardı qabıl ete bermeytuǵının biler edi. Biraq, usı saparı nege buǵan qanı qata qaldı,

túsinbedi. Ekewiniń «eshek qasıspası bar» dewge hayaldı oǵan múnásip kórmedi. Qullası, Aqshagúldiń ayaq astınan usı jumısqa ótkeni tek Aymerekege emes, usı imarattan kirip shıǵatuǵın biraz hayallarǵa jumbaq edi. Bul jumbaq kem-kemnen Aqshagúldiń ózine de batayın dedi. «Meniń qáyerim kem? Jumısqa ótiw ushın álbette, tanıs yaki basqa bir jaǵday bolıwı kerek pe? Meniń parqım bul jerge biyganalıǵım, kim sınap-minep atır dep onsha ózime qaramaǵanlıǵım ba? Qudayǵa shúkir, qurttay pardozlansam, usı jerdegi kelinsheklerdiń hesh qaysısınan sın-sımbatım

kem emes shıǵar».

Nashar adamnıń ózine qarawı da ańsatqa túspeytuǵın edi. Lekin, Aqshagúl óytip quwırshaqtay boyanatuǵın hayal emes. Oǵan bunıń jası da sáykes kelmeydi. Biraq, barın

durıslap kiyip, shashların zamanǵa ılayıq túydeklep júriwdiń onsha qıyın emesligin ol bildi. Solay isledi de. Jumısqa ótken dáslepki kúnlerdiń ózinde hayal-qızlar bayramı aldınan bir aylıqtan sıylıq aqsha berdi. Oǵan

qosımsha gúl, iyisli suw, sabın hám oramal salınǵan paket sawǵa etildi. Bul nárselerdiń ózi kópten beri aylıq alıp kórmegen Aqshagúl ushın úlken tabıs boldı. Pakettegi iyisli suwın, sabının qızına berdi, oramalın

ózi tarttı. «Dushpan kózi» dep, sıylıqqa bergen puldan arzanıraq tawardan bolsa da, ıqsham etip tiktirip, kóylek kiydi. Qalǵanın ruwzıgershilikke jumsadı. Bul kúnleri

«altın, gúmis» jıynawshı kúyewi de Toqtashtıń bergen

389

tiyin-tebenin sepsitpey úyge alıp keletuǵın boldı. Usı-

ǵan qızıǵıp ketti me, áytewir, úy aldında sıpada soqta oynaw siyreksiyin dedi.

Aqshagúl bir-eki aydıń ishinde-aq ózin jıynap aldı. hayallardıń shay dúkánına qosıldı. Gezeginde ózi de

úyinen geyde palaw, geyde gósh penen kartoshkanı quwırıp ákeletuǵın boldı. hámeldiń ózine ılayıq sustı

boladı eken, bara-bara Aymerekeni de, Jańılsındı da, esik awzında turǵan jası úlken qarawıldı da xızmettiń túrine qarap jumsawǵa úyrendi. Ol tek kún dawamında bir nárseden seskenip júrer edi. Ol da bolsa Saqbaydıń bunı kabinetine shaqırıp alıwınan. Shaqırsa jáne eski qosıǵın baslawı múmkin. Barmasa bolmaydı, ministrdiń orınbasarın mensinbew ádeplilikten emes. Lekin, Saqbay bul oylaǵanday jeńiltek bolıp shıqpadı. Múmkin, jigit aǵası bolıp qalǵanlıqtan ózin uslap úyrengen be, yaki xızmet wazıypası onı usıǵan májbúrley me, qullası, azanda xızmet mashinasınan túsedi de átirapqa qaramastan tuptuwrı liftke shıǵıp, joqarı kóterilip ketedi. Aldınan

dus kelgenler sálemlesedi, sálemlespegeni menen isi joq. Dáslepki waqıtları onnan qashqalaqlap júrgen Aqshagúl

keyin ala onı sırtınan gúzetip turatuǵın boldı. Kewlinde qanday da bir, ózi de túsinbeytuǵın názik sezim bar sıyaqlı. Onı ara-tura sırtınan kórip qalǵısı keledi. Bálkim, ózine itibar qaratıwın kúte me, yaki jaslıq shaqların eslep «Aqshagúl sálem» dep kúle shıray berip ótiwin kúsey me, qullası, bir nárse bar. Nedur jetispey turǵan sıyaqlı.

Bir saparı ol Aqshagúldiń aldına ózi tómenge túsip keldi. Báhárdiń keyingi bayramınıń biri jaqınlasıp

tur edi. Aqshagúldiń denesi bir túrli dirildep ornınan turǵanın bilmey-aq qaldı.

—Sálem berdik.

—Salamatsań ba?

Saqbay kishipeyillik penen qolın berdi. Aqshagúl tartına-tartına qolın sozdı. Bir waqıtları avtobustan tartıp jiberetuǵın bul suǵanaq qollar ádewir kátquda bolıp qalǵanday edi.

— Jumısqa úyrenisip atırsań ba?

390