Muratbay Nızanov Tańlamalı shıǵarmaları

— Bir bar eken, bir joq eken, biziń awılday kishkene bir awılda ańqaw diyqan jasaǵan eken. Ol hár jılı tarı, júweri egip aladı eken. Qarasa, adamlar qawın jep atırǵan, buǵan hesh kim bir tilik bermeydi. Ashıwı kelip, kelesi jılı ol da qawın egipti. Qawını bolıq bolıptı. Pisiwge shamalasıptı. Aralap júrse, ishinde bir álekke qawın diyqannıń kóziniń jawın alıptı.

Álekke ush betinen baslap sarǵayıp kiyatırǵan eken. Bireki kúnnen kórse teń jarısı sarǵayıptı. Jáne bir-eki

kún ótken soń tolıq sarǵayǵan eken. Jańaǵı álekkeniń pisken iysi atızdıń tuw-w ana shetine kelgennen adamnıń murnın qıtıqlap turadı eken. Diyqan kóredi de, úziwge kózi qıymay, «pisińkiresin» dep sırtınan sıypalap kete beripti. Sóytip, izi ne bolǵan deń?

— Ne bolǵan? — dedi Nurjan ańqawsıp.

—Bir kúni barsa, jańaǵı álekkeni úńgip, saǵal jep ketipti.

—Obalıń joq, — depti onı esitken qońsı-qobaları.

—Ol saǵaldı nege duzaq qurıp uslap almaǵan? — dedi

Nurjan.

—Álekke ketken soń duzaq qurǵannıń ne paydası bar?

—dedi Aqshagúl kúlip. — Duzaqtı aldı burın qurıw kerek

edi-dá.

Aqshagúldiń oyına bul gápler qayaqtan keldi? Qalayınsha demde ertek toqıp ayttı. Traktordan túskennen keyin

ózi de hayran qaldı.

—Seniń-ám álekkeńdi saǵal jep ketpesin! — dedi Aqshagúl traktordan túsip atırıp kúlip.

—Jemeydi. Atam peshexana qurıp basında jatır.

—Ańqaw-aw! Usıǵan ertek aytıp júrgen meniń esim

joq, — dep kúyip-pisti Aqshagúl ishinen. Lekin, qanday ańqaw bolsa da oǵan Nurjannan ótetuǵın insan balası joq. Onı sol ańqawlıǵınsha, sol sadalıǵınsha jaqsı kóredi.

Usınnan keyin Aqshagúl eki kúnge deyin mektepke barmay qaldı. Úshinshi kúni aqırı bardı, Barsa, partasınıń tekshesinde bir xat turǵan eken. Alıp kórdi. «Aqshagúlge Saqbaydan» dep jazılǵan. Pochtadan kelgen emes, qol menen

ákelip qoyıp ketken. Onıń jáne ashıwı keldi. «Kim maǵan jeńgeshilik etip júrgen. Xattı birewden berip jibergen

361

ǵoy». Soń, bul oyın ózi biykarladı. Sebebi, Saqbay sonday kókiregi óskin, onıń ústine bir-eki jas úlkenligi bar, tis qaqqan, qálegen klassqa tartınbay kirip kete berer edi.

«Demek, xattı ózi ákelip qoyıp ketken».

Aqshagúl xattı oqımastan jırtıp tasladı. Ol qaytarsın da, kiyatırsın da, Saqbaydıń názerine túspewge urınar edi. Buǵan eristi de, lekin, partasında xat turıwın dawam ete berdi. Bul da oqımastan jırtıp taslay berer edi. Bir kúni jaslar gazetasınıń «Sırlasam» klubında «E. Saqbay, Kegeyli rayonı», degen maqalanı kórip qaldı. Dáslebinde oqımayman dep ózin biraz uslasa da, aqırı erkine kúshi jetpedi, oqıdı.

«Men bir qızdı oǵada jaqsı kórip qalǵan edim. Ol awıldıń qızı. Anası jaslay ólip qalǵan. Ákesi ǵárip-hal kisi. Joq juqalaw turadı. Lekin, meni qızdıń úyiniń ishi, kún kórisi qızıqtırmaydı. Onı bir kún kórmesem

tura almayman. Biraq ta ol qız maǵan hesh rizashılıq bergen emes. Degen menen, ishinen ishinen shep kórmese kerek dep oylayman. Sebebi, qız bala yaqshı dep aytpaydı

ǵoy. Qala berdi, awılda ósken, uyalshaq qız.

Bir kúnleri meniń kimge awalanıp júrgenimdi aǵam sezip qalıptı. Shaqırıp alıp, qattı keyidi:

— Ákeni abıraylı etetuǵın da — perzent, jer menen jeksen qılatuǵın da — perzent, — dedi ol maǵan. Kópten beri seniń júris-turısıńdı baqlap júrmen. Ne islep júrgenińdi bileseń be, zańǵardıń balası? Ósken uyańa bir qaramaysań ba? Meniń ul ósirgendegi, qız ósirgendegi arzıw-úmitim — ózim menen záńgiles, barısıp-keliskendey jer menen quda bolıw. Al, sen bolsań eki kózińe erk berip,

ómirinshe kesası aǵarmay kiyatırǵan birewdiń qızınıń izinde entelep júrseń. Kókirektegi kózińdi oyatıw kerek seniń, bildiń be? Bunnan bılay seniń ol soqpaqlardan júrgenińdi kórmeyin! Gáp tamam!

Á kemniń mına gápleri maǵan qattı tásir etti. Adamdı mal-dúnyasına qarap jaqsı kóriw kerek pe? Bir jaǵınan bálkim durıs shıǵar dep te oylayman. Meniń ákem aqılsız emes ǵoy. Lekin, men sol qızdı hesh kimge qıya almayman. Ne islewim kerek? Másláhát beriń».

362

Á bzeli, bul maqalanı oqımaǵanı jaqsı eken. Oqıdı da júregine nishter qadalǵanday boldı. «Qaytıp Saqbay atlıǵa názerim túspegey» dep ant etken edi sonda.

Keywanı hayaldıń ertip kelgen adamı sol Saqbay edi.

***

Aqshagúl ǵırra izine aylanıp, shıǵıwǵa oqtaldı. Albıraǵanınan kúpá-kúndiz qapını taba almas edi.

—Aqsha, toqta! — dep Saqbay stolınıń qaptalınan ótip jetip keldi. —Qayaqqa baratırsań?

Aqshagúl úndemedi.

—Tanıs pa edińiz? — dedi keywanı hayal hayran bolıp.

—Tanıspız. Biziń awıldıń qızı bul!

Ol keywanı hayalǵa «siz kete beriń» degendey ishara bildirdi.

—Kel, bir zaman otır, jiberemen sonda da.

—Men bilmey kirip qaldım.

—Zıyanı joq. Jawǵa kelmediń ǵoy! Ele bayaǵı úrkekli-

giń qalmaǵan.

Ol Aqshagúldi shıǵanaǵınan tartınshaqlıq penen uslap aldıńǵı orınlıqlardıń birine otırǵızdı.

—Qalaysań, sóytip? — Qara ya, táǵdirdiń sheberligin. Seni kórmeytuǵın shıǵarman dep oylaytuǵın edim. Balalarıń bar shıǵar?

—Bar.

—Aldı neshege shıqtı?

—Toǵızınshı klass.

—Jaqsı eken. Traktorshı kúyewiń aman ba?

—Aman.

—Kórdiń be, seni kórmesem-ám kimge turmısqa shıqqa-

nıńdı bilemen.

Aqshagúl úndemedi.

—Pay, sol zamanlar! Demde ótti ketti, — dep kerildi Saqbay. — Begligim tutıp gárdiymey, izińnen qalmawım kerek eken. Átteń ...

—Men barayın ... — Aqshagúl ornınan turmaqshı boldı.

—To-o-toqta, — dedi Saqbay albırap. — Seni kórip,

óspirimlik jıllarım erksiz esime túsip ketti. Nege kel- genińdi-ám soramappan.

363

—Jańaǵı apay, birewge jolıqtıraman dep alıp kelip edi. Ol adamnıń siz ekenin bilmeppen.

—Boladı, boladı! Men ol apayǵa jumısqa qolayıraq bir kelinshek izlep kór dep aytıp qoyıp edim.

—Raxmet, endi ol jumıstıń maǵan keregi joq.

—Bala bolmasa, Aqshagúl! Ótken is ótip ketti. Men ne

jamanlıq isledim saǵan? Bir márte avtobustan tartıp ...

—Esime salmań.

—Qoydım. Demek, siz endi bizge jumısqa kiresiz?

—Yaq. Kirmeymen. Ózimniń jumısım bar.

—Bilemen, qanday jumısıń barın. Sırtıńnan hárda-

yım kórip qalaman. Lekin, bunday júzbe-júz ushırasa almaytuǵın shıǵarman dep oylaytuǵın edim. Endi ol jumısıńdı qoy. Men sizge Aymereke jeńgeydiń aytqan jumısın alıp beremen.

—Kimnen?

—Baslıqtan.

Aqshagúl suwıq demin aldı. «Qudaǵa shúkir, bunıń ózi baslıq emes eken».

Saqbay Aqshagúldiń aldına bir bet qaǵaz benen ruchka qoydı.

—Arza jaz.

—Kimniń atına?

—Qorıqpay-aq qoy, meniń atıma emes. Ele jaslıqtaǵı

qaysarlıǵıń qalmaptı-dá! Ministrdiń atına.

Aqshagúl qáler-qálemes bolıp ruchkanı aldı. Saqbay arzanıń bayanın aytıp turdı. Arzanıń mazmunı boyınsha bul xojalıq islerin júrgiziwshi boladı eken.

—Endi siz usı jerde otırıp turıń, — dedi Saqbay arzanı qolına alıp. — Men ministrge qol qoydırıp shıǵaman.

—Sırtta tura bereyin.

—Yaq, yaq, usı jerde otır. — Saqbay Aqshagúldiń ketip

qalıwınan qorqar edi. — Men házir bir minutta qol qoydırıp shıǵaman. Bul jumıstıń erkin maǵan tapsırıp qoyıptı. Artıqmash gáp bolıwı múmkin emes.

Ol artına qarap-qarap asıǵıs shıǵıp ketti. Aqshagúl basqa keńseden usınday jumıs tawǵanda ushıp-ushıp quwanar edi. házir bolsa quwanıwdıń ornına abaysızda torǵa túsip

364

qalǵan qoyanday ishinen qalt-qalt etip otır. «At baspayman degen jerin úsh basadı deytuǵın edi. Meni táǵdirdiń ózi onıń aldına aydap ákelgen bolmasa ne jaqsı! Jáne eski qosıǵın baslasa ne qılaman? Qoy, bále kelip pe?

—Minekey, bir zamanda is pitti! — dep Saqbay kewilli kirip keldi. — Qutlıqlayman! Xojalıq islerin júrgiziw-

shi bolasań. Qarawıńda úsh sipsekesh, eki qarawıl, eki usta boladı. Usı imarattıń birinshi qabatınan tórtinshi qaba-

tına deyingi barlıq nárseniń xojeyini óziń.

Saqbay stolınıń tómenindegi qońırawdı basıp, xatker qızdı shaqırdı.

—Tanısıp qoy, Aqshagúl degen apań boladı. Búginnen baslap xojalıq júrgiziwshi. házir qánigeler bólimine

ertip apar, buyrıq tayarlasın. Anaw-mınaw hújjet dep keyinge siltemesin, islep júrip tayarlay beredi. Men ózim-

ám qońıraw etemen.

Aqshagúl xatker qızǵa erip, qánigeler bólimine bardı.

Saqbay qońıraw etip aytqan bolıwı kerek, bul jerde onı kóp irikpedi. Saqbay onıń izinen keldi.

—Júr, jumıs ornıń menen tanıstıraman.

Tómende olarǵa Aymereke menen keshegi ekinshi hayal da qosıldı.

—Kishe, siz ertip kelgen soń jan bar ma, Aqshagúldi jumısqa aldıq, — dedi Saqbay kúlip.

—Júdá maqul bolıptı.

Tómengi qabattıń sharbaqqa shıǵar awzında kishkene bir bólme Aqshagúldiń jumıs ornı eken. Onda bir stol, bir otırǵısh, jáne bir-eki bos orınlıq bar eken. Tór bette tórt-bes taza bel, pol juwǵısh aǵash, eki shelek tur.

— Bulardı skladqa aparıp qoyasań, — dedi Saqbay. — Júr endi, skladtı kórsetemen.

Olar tórtewi sharbaqtaǵı skladqa ótti. Skladta ádewir nárseler bar eken. Matras pa, kórpe qap pa, kópshik qap pa? Palas, taǵı basqa da qaǵaz qutılar bar.

— Mine, usılardıń bári seniń biyligińde boladı. Endi bulardı birme-bir Aymereke jeńgeyden qol qoyısıp, qabıl etip alasań. Soń aktlesesiz, men aktińizdi tastıyıqlap beremen. Búginshe usınıń ózi úlken jumıs.

365

haqıyqatında da, alıs-beris oǵırı mayda jumıs eken.

Ímırt jabılǵanda zorǵa boldı. Jarı joldan erteńge qaldırıp ketiwge bolmadı, sál jerde hayal-hayalǵa isene me? Ne de bolsa bolıp ketkeni maqul.

—Men seni ne dep tanıstırarımdı bilmey, qorqa-qorqa barıp edim, — dedi Aymereke jumıs arasında. — Kórgennen qawıp túseǵoydı. Bolmasa, mına Saqbayıń bar ma, ólip kórmegen. Shıq-shıǵına tayap sorap, miyińdi ǵır qıladı.

Aymereke endi Aqshagúl óziniń ótimliligine maqtansa kerek dep oylap edi. Qayta bir awız da juwap ala almaǵanına qısınıp, qolaysızlanıp qaldı.

—Awılıńız bir me edi?— dedi állenemirde taǵı.

—Awa, bir mektepte oqıdıq.

—Sonda bayaǵıdan beri kelmeyseń-aw, awqat tasıp, hár

esikke barıp júrgenshe.

—Ol da jaman talap emes edi-ǵo. Aqshagúl onı qaytarıp taslaǵısı keldi.

—Qáydem, ózlerimiz islep kórmegen talap bolǵan soń qıyınsına beremiz-aw, — dedi Aymereke juwıp-shayıp.

—Jumıstan barǵan soń balalarımızdıń awqatın zorǵa pisiremiz. Qazan-tabaq adamdı sharshatadı.

—Apa, bayaǵıda bir qız aytqan eken, «qazannan qara

nárse joq, jeseń qarnıń toydırar» dep. Sol aytqanday, qazan-tabaqtan sharshadım dewge de bola ma?

—Ol durıs ǵoy, sadaǵań keteyin, qazannan ayırmaǵay.

Gáp onıń awır-jeńilliginde emes, burınıraq kelgenińde mına jumıstı moynımnan túsirip qutılarman degenim edi-ǵo. Ya maǵan qosıp atırǵan aylıǵı joq.

—Kóp waqıt boldı ma bunıń bos turǵanına?

—Tórt ay boldı. Úsh ret adam ertip ákeldim. Birin

opaq dedi, birin sopaq dedi, usı Saqbayǵa adam jaqtıra almay-aq qoydım. Aldınǵı islep atırǵan kelinshekti de, shuqlap-shuqlap aqırı shıǵarıp jiberdi. Sen bir degennen unap qaldıń.

Aqshagúl túsin suwıtıp, úndemey qaldı. «Baslandı, dep oyladı ishinen. Endi usı jerden jipá-jiksiz izine gáp

ertip almasa bolǵanı-ǵo. Bálkim, erteńnen baslap, tımtırıs kelmey qalaǵoysam ba eken? Óytse, balları ne iship

366

jeydi? Nurjannıń bolsa «xojalıqtı ózim baǵayın» dep qaǵınıp-silkinip shıǵatuǵın túri joq.

Ol jol boyı da usı oylar menen bánt boldı. Nege Nurjan bunday salpawsıǵan erkekke aylanıp qaldı. Awılda kimseń Nureke edi-ǵo. Gazetler súwretin talasıp bastı. Dáslep rayonǵa, soń respublikaǵa deputat boldı. Búgin bulardıń hámmesi ertektey.

Ásirese, qosılǵan kúnleri qanday shiyrin demler edi. Ekewi ashıq-mashıq boldı. Jurtqa bildirmese de, birbiriniń ashıqlıǵın ishley, jan júregi menen seziner edi. Olar awıldaǵı eń jas jubaylar boldı. On jeti jasında qosıldı-aw bular. Jańa toǵızınshını pitkerip

edi. Sentyabrge bir hápte qalǵanda sorap keldi. Sonda ol mektepti pitkere almay qalǵanına ókingen joq. Bári bir paxtakesh bolǵısı keletuǵın edi burınnan. Bunıń ushın toǵızınshı klass sawattıń ózi jetip artadı.

Sol jılı jazda Nurjannıń ákesi awırıwlı boldı. Awıl ishinde sıbır-sıbır gáp ketti. «Nurniyaz rak bolıp- tı-mıs». Oqıwdıń baslanıwına bir jeti kún qalǵanda Aqshagúldiń úyine Ájibay brigad penen Nurjannıń atası Pirniyaz ǵarrı keldi. Ǵarrı júdá boldırǵan edi. Dasturxan basına otırǵannan keyin kóp waqıtqa deyin eki iyninen dem alıp, entigip otırdı.

Gápti Ájibay brigad basladı.

—Tańatar aǵa, xabarıńız bar shıǵar, Nurniyaz bıyılǵı báhárden berli náwqaslı boldı. Búyirin uslap hár jerde otıra beretuǵın edi, ayazlaǵan shıǵarsań deytuǵın edik biz, yaq, bawırda gáp bar eken. Bir hápteden beri jataqqa jattı. Pirniyaz ǵarrınıń awhalın óziń kórip otırsań. Kóziniń tirisinde balam bir kelin kórip ketsin, dep kelip otır.

— Solay shıraǵım, — dedi Pirniyaz ǵarrı da kókiregi sırıldap. — Ájibay bar gápti aytqan shıǵar, qulaǵı qurǵır burınǵıday emes. Bir sózin esitsem, bir sózin esitpeymen. Allataalanıń mańlayımızǵa jazıp qoyǵanı kóp eken ǵoy, shıraǵım. Aldı burın meni alsa bolmay ma?

Ǵarrı qamsıǵıp, eki iyni selkildep jıladı.

— Qoyıń Pirniyaz aǵa, shıqpas jannan úmit bar degen,— dep Ájibay oǵan táselle berdi. — Duqtırlar-ám quday emes, aljasadı.

367

—Ya-a?!

—Duqtırlar aljasqan shıǵar deymen! Erteń Nurniyaz

ayaqqa turıp kete me, ne bileseń?

—Awmiyin, balam! Aytqanıń kelgey.

—Sóytip, Tańatar aǵa, mına Aqshagúl qızıńızdı Nur-

janǵa sorap kelip otırmız.

Aqshagúldiń ákesi biraz waqıtqa deyin úndemey qaldı.

— Ájibay inim, bir balamdı kúsh kúyew etip qolımnan alıp berdiń, endi qızımdı sorap otırsań, meniń izime

túsip aldıń-ǵo, — dedi qolındaǵı shay kesege oyshań

úńilip.

—Sózimizdi sıylaydı dep erkinsiymiz-dá, Tańatar aǵa.

—Qáydem, qızım ele náreste ǵoy! Mektepte oqıp atır,

instot emes ...

—Ata-baba «on úshte otaw iyesi» degen-ǵo. Qızıńız sizge jas kóringeni menen awıl-elde álle qashan boy jetken qızlardıń qatarına qosıldı.

Dasturxan basında bir zaman únsizlik húkim súrdi.

—Bul úyde nashar tuqımı qalmaydı-aw, inim. Qartay-

ǵanda men ıssı awqatsız qalaman ǵoy.

—Nege qalasań? Eki úydiń ortasında barı-joǵı bir

atız. Quda qálese, atızdıń ortasındaǵı ayaq soqpaq dańǵıl jol boladı. Aqshagúl shaqqan nashar, áwele quday eki úydiń awqatın pisiriwden sharshamaydı. Bir-eki jıldı artqa salsaq, mına Qudaybergen inimiz de kelin ákelip berer.

Qullası, sol kúngi jawshılıq ul bolıp sheshildi.

Ájibaydıń ózi qala betke barıp, mektepti «dım bilmegen» qılıp, kóndirip keldi. Bir hápte ishinde basa-bas toy da berildi. Toydan keyin awıldıń eki-úsh ǵarrısı kelip nan sındırısıp, pátiya oqıdı. Nurjannıń atası qudasınıń

úyine eki sawın ákelip bayladı. Bul Aqshagúldiń qalıń malı edi.

Sol jılı qısta, dekabrdiń qırawlı kúnlerinde Nurjannıń ákesi qaytıs boldı.

— Jol meniki edi ǵoy, wax, neteseń, quday, aldı burın nege meni almadıń? — dep zarlanar edi Pirniyaz ǵarrı kelgenlerge.

Awıldıń dástúrinde ólini úsh kún qondıratuǵın edi.

Ekinshi kún degende pesinnen awǵan payıtları ǵarrı

368

jıǵıldı. Janazada júrgenlerge pırlas tiyip qaldı. Zır juwırıstı.

—Doktor shaqırıń.

—Tamırın kóriń.

—Betin jelpiń! Shamalın beriń.

Lekin, ǵarrı sol jıǵılǵannıń ózinde-aq allanıń amanatın tapsırǵan edi. Aza ústine aza! Sárshembi kúni Nurniyazdı, piyshembi kúni ǵarrısın shıǵardı. Awıl adamları, boldıq aǵayin-tuwǵanlar tórt kún júrip, bul xojalıqtıń qayǵısın bólisti.

— Nurjan balam, beldi bekkem buw! — dedi awıl ǵarrıları, marhumnıń balasına táselle berip. — Endi usı úydiń ótaǵası ózińseń. Ákeń barısıp-kelisken jerlerge barıwıń kerek. Anańdı, kelinshegińdi, úkelerińdi baǵıwıń kerek. Er adam xojalıqtıń asırawshısı boladı. Sen bul

awır miynetti eki iyiniń menen teńdey kóteriwińe tuwra keledi.

Mine, sonday wazıypanı jaslayınan moynına alǵan Nurjan edi bul. Ol jumıstan qanshelli sharshap kelse, Aqshagúl sonshelli páyik bolıp xızmet eter edi. Onıń may sińgen kombizonların ıshqı etip otırıp juwar edi.

Ol kombizonda jaǵımlı erkek iyisi, ózi súygen adamnıń iyisi bar edi.

Aqshagúl úyge kirip kelgende kúyewi quwısta shay iship otırar, qızları awqat asıp, qazan bette júr eken.

—Keldiń be, maması?—dedi Nurjan jumsaq hawaz benen.

— Qayaqqa ketkenińdi bilmey otır edik. Ídıslarıńnıń bári úyde.

— Barman ǵoy, — dedi Aqshagúl biyparwa. Kirer-kirmes- ten jumısqa kirgenin aytqısı kelmedi. Aytqanday kewil xoshı da joq edi.

***

— Mama, búgin bizler ushın sátli kún bolıptı, — dedi

Arzayım awqat tolı tabaqtı ortaǵa qoyıp. — Sen jumısqa ó ttiń, men anglichan tilin úyreniw boyınsha repetitor taptım.

— Oǵan neshe som beredi ekenbiz?

Aqshagúl tólenetuǵın pul kóz aldına kelip shorshıp ketti. Lekin, qızına bildirmewge tırıstı.

—hesh nárse tólemeymiz.

—Ol qanday saqıy aǵayin. Izinde qońırawı joq pa eken, áytewir?

—Bul anglichan oqıydı, bizler kitabın jalaymız, — dedi Quwat qaptaldan.

—Otırshı, shoshańlamay! Tap usı awırmanlıǵı saǵan túsip turǵanday? Bir nárse deseń shır-r ete qaladı.

—Meniń puqta balam-dá! — dep Aqshagúl onı erkeletip

basınan sıypadı. — Sóytip, neǵıp jarılqap otır ol?

Erkek adam ba muǵallimiń, hayal ma?

—hayal. Qızın uzatpaqshı eken. Soǵan hár kúni bir mezgil kelip, kórpe-kórpeshe sırıp bereseń dedi.

—Sen sonı kelistire alasań ba? — dedi aǵası gápke ara-

lasıp.

—Úyde kórpeshelerdiń bárin ózim-ǵo sırıǵan.

Durıs. Írasında da, Aqshagúldiń ayaq kósilip otırıp, kórpe sırıp, kórpeshe soǵatuǵın waqtı bolǵan joq. Dúnyaǵa shıqqalı jambası jerge tiymey juwırıw menen kiyatır. Bir-eki kórpesheniń basın baslap, qızına jol-joba kórsetip bergeni bolmasa eki arshanıń ústindegi júkti de bir qoldan shıǵarǵan usı qız. Ásirese, onıń jıńǵıl sabawdı birim-birim shırpıldatıp, paxta sabap otırǵanın kórgende Aqshagúl sırtınan «túp-túp, jaman kózden saqlasın. Aynımaǵan apamnıń ózi» dep jaǵasına túpirip qoyatuǵın edi. Ónerdiń zıyanı joq eken, mine aldınan shıqtı.

—Kempir, sizlerge jarısıp men hám jumıs taptım,— dedi Nurjan tabaqtan keyin sheginip.

—Kempir demesh! — Aqshagúldiń ashıwı kelip ketti. Bú-

gin kórdi-ǵo, ózinen eki jas úlken Saqbay shashın maylap tarap, kabinetine kirgende, shıqqanda tryumanıń aldına bir toqtamay ótpeydi. Nashar kórinse eki kózi jep baratır.

Bunıń otırǵanı, seksenge shıqqan ǵarrıday, «kempir, kempir» dep. Ele qırq beske tolmay atır.

— he, kempir degen jaman ba? — Nurjan jetim baladay jaltaqladı.

370