Muratbay Nızanov Tańlamalı shıǵarmaları

shala-ókpe etedi. Sebebi, oyaqta janlıq jeytuǵın hesh nárse joq. «Ogorod jer» qoralanǵan. Oǵan pıshıq murnı batpaydı. Atızdıń qır dógeregindegi aq kebirde bolsa hár jerde shógirmedey ǵawqıyısqan qarabaraq penen aq tikenli qaramıqtan basqa hesh nárse joq. Qarabaraqtıń búrshigin ılaq jemeydi, qaramıqtıń piskenlerin bolsa balalar álle qashan terip jep qoyǵan. Sonıń ushın ılaǵı

túspegirler oyaqqa qarap adım atqısı kelmeydi. Olar Aqshagúldiń kewli soyaqtı kúsep turǵanın ne bilsin. Lekin, Aqshagúl aydap aparadı. Barmasına qoymaydı. Ol hár saparı barǵanında Nurjan táreptiń balları utılıp,

táripte júrgenin kóredi. Kóredi de bir túrli ruwxı túsip ketedi. «Nege shaqqan bolmaydı eken? Nege qaǵılǵan toptı ushardan qaqshıp alıp úsh daw bolmaydı? Bolmasa, táripke barıp qaytıp kiyatırǵan balanı top penen urıp-aq daw alǵanda bolmay ma?» Onıń usı narazılıqların sezip turǵanday, Aqshagúldi kórgennen keyin Nurjan janlanıp ketedi. Ayrıqsha kúsh, ózgeshe bir shaqqanlıq payda boladı. Aspanda shırlanıp kiyatırǵan toptı maymılday sekirip qaqshıp aladı.

—Ura! Úsh daw boldıq! — dep baqırısadı onıń tárepindegiler.

—Aqshagúl de kewilli jımıyıp qoyadı. Sonıń ushın da, ol Nurjanlar qashan qasharman top oynap qalsa, dárriw úyine barıp ılaqların aydap qaytıp keledi, onı ilhamlandırıw ushın keledi.

Eseye kele Nurjan tústen keyin Aqshagúldiń úyine kelgishleytuǵın boldı. Tústen keyin Aqshagúl úyde bir

ózi boladı. Inisi oqıwǵa ketedi, aǵası ǵarrılar menen

bir de toy sadaqa, bir de shay ishispe, gewgimde zorǵa úydi tabadı. Olar uzaq áńgimelesip otıradı. Biraq, áńgimeleri oqıǵan kitaplarınan yamasa awılǵa dvijoklı kino kelgende kórgen filmlerindegi qaharmanlarınan arı ótpeydi. Bul gáplerdiń onsha kerek emesligin ózleri de biledi, lekin, basqa gáp ashıwǵa hesh biriniń júregi dawamaydı. Meyli,

á ytewir-aq gáp bolsın. Túbinde bir-biri menen ájik-gújik sóylesip otırsa boldı. Soǵan más!

— Aqshagúl, há Aqshagúl! — dep daladan aybaraq salıp kirdi bir kúni úyge Ájibay brigad.

351

Bul waqta ol Nurjan menen bir kitaptı ortaǵa alıp, ekewi iyinlerine iyni tiyip otır edi. Qorıqqanınan ekewi de ushıp túrgeldi.

— háy, ońbaǵırlar seniń ... Shappattay bolıp! Eń bolmasa, áynegińnen túsken sáwlege qaramaysań ba?

Q arasa, jaz otırar shertekke ot tiyip atırǵan eken.

Olar urman-purman shelektegi, qumandaǵı suwlardı ala shıqtı. Ájibay brigad tórt shelek suw alatuǵın bakti iynine salıp kóterdi. Lekin bulardıń serpken bir-eki shelek suwı payda bermedi. Ílashıq janıp pitti. Baqan-

ları tún yarımına deyin qızarıp shoq bolıp turdı. Olar erteńine awıl ishi duw-duw gáp bolıwınan qattı qáweterlendi. Ásirese, Aqshagúldiń qurı kebi júrdi.

— Sheshesi joq qızdıń bolǵanı-dá!

Yaq, onday gáp bolmadı. Ájibay onday mayda sózli adam emes eken. Ne degen menen el aǵası emes pe? Shappattay ballardı gáp etip ne abıray arttıradı.

Biraq, usınnan keyin Nurjan ol úyge kelmey ketti.

Aqshagúl kún sanap kútti, háptelep kútti. Esik «shıyıq» etip ashılar ma eken dep qaradı. Biraq, teginlikte «shıyıq» ete ǵoymadı. Durıs bir-eki ret oǵan pıshıq pánt

berdi. Bir saparı Aqshagúl ashıw menen oǵan atoshkirdi jiberdi. Sol-sol eken, pıshıq ta ashıq turǵan aynadan shı-

ǵıp, aynadan kiretuǵın boldı.

Bir kúni ol Nurjanǵa bir betti yarım búklep, partadan aldına ısırıp qoydı. Onda eki awız sóz jazılǵan edi:

«Nege úyge kelmey kettiń?».

Nurjan qaǵazdı aldı. Soń tómen qarap biraz otırdı da, qaǵazdı kitaptıń arasına qoyıp, kitaptıń bir jaǵın kólegeylep jazdı: «Qısınıp júrippen!».

«Nege qısınasań? Ot bergen sen emes ǵoy!».

«Máyli me, búgin barsam?». «Kútemen».

Sol kúni olar kún namazlıgerden awǵansha otırdı. Tı-

ǵılıp-aq qalǵan eken. Biraq, gáp mazmunı burınǵısınsha kitabıy sózlerden arı ótpeytuǵın edi.

Segizinshi klasstı baslaǵan jılı gúzde Nurjan Aqshagúlge xat ákelip berdi:

352

—Ózińdiki me? — dedi Aqshagúl xat uslaǵan qolı diril-

dep.

—Yaq — dedi Nurjan.

—Onda kimnen?

—Komsomol sekretarı berip jiberdi.

Aqshagúldiń ashıwı júzine tewip sala berdi. Xattı keselep usladı da, jırtıp-jırtıp lágenge tasladı.

Nurjan «bul ne qılǵanıń?» degendey gá Aqshagúlge, gá lágendegi suwda qalqıp júrgen xattıń qıyındılarına qa-

rap hayran boldı.

—Nege birewlerdiń xatın alıp keleseń? Óziń ne, jigit emespiseń?!

Soń ol pechtiń artınan ashıw menen musılmansha oraǵın aldı da:

—Men sıyırǵa ot oraman! — dedi bosaǵada turıp. Bul Nurjanǵa:

—Úydi bosat! — degeni edi. Usınnan keyin Nurjan úyge kelmey qoydı. Aqshagúl klassta otırıp «Nege kelmediń?» dep xat jazıp bere almadı. Begligi tuttı. Lekin, bir jaǵınan onı ayadı. Komsomol sekretarı jaqında institut pitkerip kelgen jigit. Bularǵa muǵallim esabı. «Mına xattı Aqshagúlge aparıp ber» dese, yaq dey almaydı? Biykar onı ókpeletti! Lekin, er bala qızdan kewlim qaldı dep búytip bultıyıp júre beriwge bola ma? Nege oyaq-buyaǵına shıǵıp kewlin tappaydı. Aqshagúldiń onnan basqa hesh kimdi jaqsı kórmeytuǵının sezbey me eken? «Erkek bala

túyeden túskendey ańqaw boladı» deytuǵın edi anası biyshara bayaǵıda. Sol ıras eken-aw.

Q ısqı kanikulǵa shıqqan kúni Aqshagúldiń kitaplarınıń arasınan bir xat shıqtı. Úyge kelgen soń kórdi onı. «Kim salıp qoydı eken? — dep hayran boldı ol. — Qashan salǵan? Jáne Nurjannıń jeńgeshiliginde islendi me eken?

Eger usı rette de Nurjannıń qolı bolsa, onda onıń menen qaytıp sóylespeymen! Mektepke barıwdan bóten partaǵa kóship ótemen!».

Xattı ashıw menen ashıp atırǵan Aqshagúl, Nurjannıń qol tańbasın kórip, birden tula bedeni ısıp-laplap ketkendey boldı. hám quwandı, hám biytaqatlandı.

«Aqshagúl! Meni keshir! Sol saparı balalıq etippen. Q ala berdi, Qutlımurat aǵaǵa yaq dep aytıwdıń esabın tappadım. Jol boyı jırtıp taslasam ba eken dep qıyallan-

dım. Lekin, oǵan da qolım barmadı. Amanatqa qıyanet ete almadım. Sen onı óz qolıń menen jırtqanda qanday quwanǵanımdı bilseń edi. Maǵan ókpelep baqırǵanlarıń, joq jerden sıltaw tawıp úyden shıǵıp ketkenleriń qanday jarastı desesh! Eger sonnan xattı meniń kóz aldımda ashıp, onıń hár bir sózleri saǵan unap, eki júziń kúlimlep oqıp otırǵanıńdı kórgenimde men ózimdi qalay uslap tura alar

ekenmen! Bunı hesh kóz aldıma keltire almayman. Raxmet saǵan!

Aqshagúl! Men sen haqqında oylaǵanımda qaraqalpaqtıń batır Gulayımı, gózzal Gulparshını kóz aldıma keledi. Sonıń ushın da, men seni qızǵanaman! hámmeden, hámmeden qızǵanaman! Ruqsat etseń, seniń Nurjanıń».

Aqshagúl usı xattı elege deyin qásterlep saqlap qoyıptı.

—Balalar oqıp júrer, uyattı, — dep bir-eki márte Nurjan jırtpaqshı bolıp oqtalıp edi, Aqshagúl zorǵa qolınan alıp úlgerdi.

—Bul xat maǵan sol waqıttaǵı Nurjandı kóz aldıma elesletedi, — dep áshirepilep jıyrıǵın jazıp qoydı. —

Men onı qanday jaqsı kóretuǵınımdı bilmeyseń-aw!

—házir ne? — dep bir túrli boldı kúyewi.

—házir de jaqsı kóremen ǵoy, biraq, ondaǵıday emes,

balalarımnıń ákesi sıpatında!

Jaslıq muhabbattıń lázzetli payıtları qanday kóp edi. Lekin, hesh kim onıń mazasın waqtında bilmeydi eken-ǵo. Bular ekewiniń bir-birine júrek sózlerin ayta almay entigisip turǵan payıtları demde izde qaldı. Awıldaǵı mektepti pitkerdi. Bul jılları mektep tarlıq

etip 9 — 10 klass ashılmay atır edi, sonıń ushın segizdi pitirgenler tolıǵı menen bes shaqırım jerge qalaǵa qatnap oqıydı.

Nurjandı Ájibay brigad jibermey qaldı. Qaladaǵı mekteptiń basshıları da oǵan bir nárse dep gáp qosa almadı. Sebebi, Ájibay rayonda abıraylı adam, miynet qaharmanı edi. Aqshagúl de «oqımayman» dep bir háptege

354

deyin barmay otırdı, awıldaǵı mekteptiń direktorı kelip qoymadı. Eger barmasa rayonnıń atına daq túsedi, «ǵalaba orta bilimli etiw jobası» orınlanbay, kemtik bolıp qaladı eken.

—Oqıwǵa baratırıp-kiyatırıp jol mashınnıń kabinasına minip júr me? — dedi Nurjan onı bándirgige deyin shıǵarıp salıp.

—Qızǵansań birge aparıp, alıp kelsesh!

—Brigad jibermeydi-dá!

—Ele brigad úylendirmeytuǵın-ám shıǵar.

Nurjan uyalǵanınan qızarıp ketti. Onıń «apam jibermeydi, deytuǵın kishkene bala qusap, «brigad jibermeydi» degeni Aqshagúl túwe ózine de ersi kórinip ketti, ilaj ne, awızdan shıǵıp ketti.

Nurjannıń qızǵanǵanınsha bar eken. Aqshagúl barǵan kúnlerden baslap-aq joqarı klass oqıwshılarınıń kózine

tústi. Olardıń ózi haqqında esittirip aytqanların talay márte óz qulaǵı menen tıńladı.

—O-ho, mına qızdıń sulıwın-áy!

—Qaysı baǵdıń gúli eken?

—Awıldıń baǵınan bolsa kerek.

Keyin ala bir-eki bala bándirgige deyin birge keletuǵın ádetti shıǵardı.

—Men ózim qaytaman, sizler kete beriń! — dedi Aqshagúl ashıwlanıp.

—haw, yaqshı, qoydıq. Bizler-ám úyge qaytıp kiyatırmız. Jol hámmege teńlik, júrgizbeyseń be?

—Teńlik bolsa ya ozıp ketiń, ya keyin qalıń!

—Tezligimiz birdey qusaydı-ǵo.

«Biyshara Nurjan-aw, dep oylap qoydı Aqshagúl ishinen. Bir awız qattıraq gáp aytsam bir j ı l betley almay júredi. Mınalar ǵoy, sirá uyalıwdı bilmeydi, há deseń má dep turǵan birewler».

Ol qansha qashqaqlasa da, bunıń atınıń Aqshagúl ekenin, birinshi awıldan qatnap oqıytuǵının bilip alıptı.

—Meniń atım Saqbay, — dep tanıstırdı ózin bir kúni balalardıń birewi.

—Jaqsı bolıptı, — dedi Aqshagúl keketip.

355

— Onı áke-sheshem-ám aytıp otır. hámme nársege saq bolsın dep, atımdı Saqbay qoyǵan. Ásirese, qızlar máselesinde saq bolsın dep ...

—Durıs bolıptı. Sál jerde aldanıp qalıp júreseń be?

Aqshagúl bul gápti aytarın ayttı da, birden ernin tisledi. Ne qusap baratırman. Kem-kem gápim alısıp, sóylesip baratırǵanım joqpan ba? Ol meniń qırsıq aytqanım menen jumısı joq. Túbinde sóyletse boldı. Búgin qattı sóylesem, erteń jumsaq sóylewimnen táme etedi. Nege onday múmkinshilik berip atırman! «Kabinaǵa minbe» dep júr-aw, Nurjan, piyadalar da áneyi emes eken.

Aqshagúlge ergen kóleńke hár kúni izinen qalmadı.

Ol endi Saqbay haqqında oylamayın dese de Saqbaydıń

ó ziniń, doslarınıń aytqan gáplerinen rayondaǵı Esen degen baslıqtıń balası ekenin, ata-anası jumıs babında alıstaǵı sharwashılıq xojalıǵına kóship ketip, eki jıl

oqıwı úziliske túsken, jası bar qartımash ekenin bilip aldı. Usı rayonǵa qanday jańa markada avtomobil kelse, dáslepkisin bular alatuǵının da ózi aytıp qoydı qopallanıp. «Qız bala baylıqqa qızadı» dep oylaǵan

bolsa kerek. Lekin, ol qansha maqtanǵan sayın, Aqshagúl sonshelli jek kórer edi.

Bir kúni onı avtobusqa deyin gúzetip saldı.

— Al, yaqshı Aqshagúl! — dedi qolın sozıp. Aqshagúl avtobustıń ekinshi tekshesine minip atır edi.

«Bunıki nesi? — dedi ashıwı kelip, kúnde meniń menen qol alısıp xoshlasıp júr me edi?». Lekin, erksiz qolın sozǵanın bilmey qaldı. Qolın bermese hámme onı kórmedik nasharǵa jorıytuǵınday sezildi.

Q olın bermewi kerek eken. Saqbaydıń kewlin sumlıq jaylap turǵanın awıldıń aq kókirek qızı qaydan bilsin.

Ol Aqshagúldiń qolınan qıstı da, bildirmey tómen qarata tartıp jiberdi.

Aqshagúl páske qaray eńterilip ketti.

— hay, hay abayla! — dep Saqbay onı kókirekliginen qushaqlap qaldı.

Aqshagúl silkinip qaytadan avtobusqa mindi. Jol boyı kókiregi tıǵılıp, jılaǵısı keldi, lekin, túskenshe

356

shıdadı. Biraq túskennen keyin de kewlin bosatıp, jılay almadı, bándirgide adam kóp eken.

Onıń bedenine ekinshi márte suq qollardıń juwırıwı edi. «Ózimdi qolǵa alıwım kerek dep gijindi ishinen,

úndemesem bul tóbeme minejaq». Lekin, tábiyatında biyhayashılıq joq qızdan kógereńlep turǵan minez shıǵaǵoymadı.

Onıń qolınan kelgeni tek suq názerlerden qashqalaqlaw boldı. Oqıwdan qaytarsın topar-topar qızlardıń arasına sińip ketip, birden kózge túspey júriwge tırıstı. Tánepiste sırtqa shıqpay ornında otırıp qalatuǵın boldı. Lekin, bulardıń hámmesin Saqbay jaqsıǵa jorıdı!

—Qız bala asaw tay, keshegiden qattı úrkip ketti. Biraq, kewlinde muhabbat sezimi oyandı, ushqı n tústi, endi onı kúlge bekitpey úrlewim kerek, úrlegende de qattıraq

úrlewim kerek, dep túsingen edi Aqshagúldiń oylawınsha. haqıyqatında, onıń oyı da solay bolıw kerek. Úlken tánepistiń waqtında muǵallim shıǵıp ketiwden esiktiń awzında payda boladı.

— Aqshagúl, bir qarap jiber, kim kelip tur? — dep qızlar kewilli kúlisedi oǵan. Aqshagúldiń ashıwı betine tewip, qı p -qı zıl bolı p ketedi. Shı nı nda on

altıdan on jetige qaraǵan sol qızlardıń birazında izinen ergishleytuǵın jigitler bar edi. Olar bunı birbirine maqtanısh etip, sıbır-sıbır sóyleser, tánepis payıtında jeńilteklewleri taxtaǵa «Sveta+Jádiger»,

«Abatgúl+Erejep», «Qızlargúl+Dúysen» hám taǵı basqaların qosıp jazıp keter edi. Atı shıqqan qızlar uyalǵan bolıp, dárhal ózi jazılǵan jerin barıp óshirip taslaydı. Lekin,

ashıwlanbaydı, ishinen súysinip turadı. On altı jas sonday bir shaq eken da! Bir kúni usı jazıwlardıń arasına

«Aqshagúl+Saqbay» degen jazıw da qosıldı. Bul waqıtta Aqshagúl klassta joq edi. Kiriwge qońıraw bolardan sál aldın kelip partasına otırıp edi, birden taxtadaǵı ja-

zıwǵa kózi tústi, qalay atlıǵıp barǵanın bilgen joq, taxtadaǵı hámme jazıwlardı ashıw menen aybaq-saybaq etip

óshirip tasladı. Keyin kelip otırdı da ókirip jiberdi.

Ó ksigin tıya almadı. Bul waqıtları ádebiyat muǵallimi Abat aǵa klassqa kirip kelgen edi:

357

—Aqshagúl, ne boldı saǵan? — dedi jurnaldı stolǵa qoyıp. Aqshagúl onnan sayın tıǵılıp turǵan kókiregin jazdırıp jiberdi.

—Kim zeynińe tiydi?

—...

—Bárińiz barıp turǵan tártipsizsizler! — dep baqırdı

klasstaǵı oqıwshılarǵa. — Jónińizge júrip, sabaǵıńızdı oqısańız bolmay ma? Kelesi jılı mámleketlik imtixan boladı, sol waqta kóremen sizler menen.

Soń, áste kelip, Aqshagúldiń iyninen sıypaladı.

—Qoy, jılama qızım, úp-úlken qızsań, báhárde pasport alasań. Soń erjetkenlik attestat... Boy jetken qızdıń jılaǵanı uyat boladı-ǵo.

Aqshagúl jılaǵandı qoydı, lekin solq-solq etken sayın eki iyni kóterilip-basılıp turdı. Ómiri tuwıp bunday ashıwlanbaǵan edi, ómiri tuwıp sırtınan bunday húkim shıǵarılmaǵan edi. Sonı kótere almadı ol.

—Yaqshı, qızım, búginshe kitaplarıńdı jıynastır da qayta ber, — dedi Abat muǵallim. —Bári bir bul turısında miyińe sabaq qonbaydı. Endigi sabaqqa Gúlmurat shayırdıń «Qayrawda jalǵız ǵaz» shıǵarmasın oqıp tayarlanıp kelerseń».

Ádebiyat aqırǵı sabaq edi. Sonıń ushın oǵan ruqsat berdi. Aqshagúl kitapların jıynastırdı da, dúrs-dúrs qá-

dem basıp klasstan shıǵıp ketti. Ol klasslaslarına qattı

ókpelegen edi. Ashıwlanǵanda adamnıń júrisi tezlesip keter eken. háp zamatta bándirgige baratuǵın joldıń teń jarısın ótti. Bul waqta onıń izinde álle kimniń entigip buǵan jete almay kiyatırǵanı sezildi. Ol artına burılıp qaraǵan joq. Bálkim, basqa nársege asıǵıp baratırǵan birew shıǵar. Aqshagúldiń izinde ne bar?

Yaq, ıras-aq, Aqshagúldiń izinen kiyatırǵan eken.

— Aqshagúl, sál ásterek júrse, — dedi ókshelesip kele berip. — Saǵan jetisemen dep ókpem awzıma tıǵıldı-ǵo.

Bul Saqbaydıń dawısı edi. «Usı waqta sonı kózim kórse, jep taslar edim» dep gijinip shıǵıp edi klasstan

ol. Lekin, endi «jep taslaw» bılay tursın, názer salıp qarawǵa taqatı shıdamadı. Dúnyada onnan jeksurın adam qalmadı oǵan. Durıs, Saqbaydıń hesh kimnen kem jeri

358

joq. On eki múshesi pútin, kelbeti kelisken-aq bala. Bul qaramaǵan menen oǵan sırtınan bir pay bolıp júrgen qızlar kóp. Qánekey, solardıń birewi menshiklep alıp, bul qutılaǵoysa. Jabısqan talaqtay, ol Aqshagúldiń izinen qalmaydı. Aqshagúldiń bolsa kishkene júreginde Nurjannan basqaǵa orın joq. Al, Nurjannıń párwayı pálek, baydıń malınday mańqıyıp júredi de qoyadı.

— Aqshagúl deymen! — Saqbay Aqshagúldiń shıǵanaǵınıń tusınan qoltıǵına qolın ótkerdi. — Nege ketip baratır-

sań? Men seni aynadan kórdim de, muǵallimdi aldap shı-

ǵıp izińnen juwırıp kiyatırman.

—Joq bolsań-á! — Aqshagúldiń awzınan usı bir jaman sóz erksiz shıǵıp ketti. Shıǵanaǵın tartqılap edi, Saqbay jibermedi. Aqshagúl oń iynindegi sumkasın tómen alıp, Saqbaydıń bet aldına salıp qaldı. Saqbaydıń qolı jazdırılıp, keyin serpilip ketti. Aqshagúldiń kitapları

jerge shashıldı. Saqbay eńkeyip jıynay basladı.

—Tart qolıńdı! — Aqshagúl biz ókshe tufliyiniń

ókshesi menen Saqbaydıń qolınıń ústinen bastı.

—Way-way, yaqshı, jiber! — dep baqırdı Saqbay.

—Bári bir sen meniki bolasań! Ata-anańdı pulǵa jı-

ǵıp alaman! — dep gijindi de Saqbay ǵırra izine qaytıp ketti.

Bándirgide avtobus joq eken. Tús mezgili edi. Bálkim, awqatlanıwǵa ketken shıǵar. Qullası, Aqshagúl onı kútip turǵısı kelmedi. Piyadalap tartıp otırdı. Jol boyı bir-

eki mashina tusına kelip irkilip:

— Qarındas, otırıń,— dep mirát saldı.

Ol burılıp ta qaramastan júrisin dawam ete berdi.

—Qalay-qalay? — dep oyladı ózinshe. — Úp-úlken adamlar, sóylegisi kele me?

Múmkin, olay emes shıǵar. Shańqay túste jayawlap kiyatırǵan soń ayadı ma, kim biledi. Lekin, kúni menen tıs

jep kiyatırǵan qızdıń qıyalınan usınday jaman oylar óte berdi.

—Erkekler qanday arsız boladı ya?! — dep jek kórip ketti ishinen. Biraq, bul «arsızlardıń» ishine Nurjandı qosqısı kelmedi. Awılǵa shamalasqanda bir traktor izine shamalasıp keldi de, biraq ozıp ketpedi, izine ere berdi.

359

Á ri-beri shıdaǵan Aqshagúl, aqırı burılıp qarawǵa májbúr boldı. Qarasa — Nurjan! Aqshagúlge qarap jımıyıp qoyadı. Birden Aqshagúl de kúlip jiberdi. Kóz jaslarım betime aǵıp bayqıl-bayqıl bolıp turǵan joq pa eken, dep eki qolı menen kózleriniń dógeregin súrtti. Kúni menen toqtaǵan mashinalardıń hesh qaysısına burılıp qaramay kiyatırǵan qız Nurjannıń kabinasına tez-tez órmelep minip aldı.

—harma?— dedi kúlip.

—Ne deyseń? — Traktordıń dawısınan esitpey qalǵan

Nurjan Aqshagúlge qulaǵın tuttı.

—harma deymen! harmasınǵa da ne deyseń dey me eken,

adam.

—Esitpey atırman, bar bol!

—Sonda dawısın áste qoyıp aydasesh.

—Áste qoysam júrmey qaladı-ǵo.

—Júrmey-aq qoysın!

Nurjan bul gápke juwap taba almay qaldı.

—Qalada oqıytuǵın qız traktorǵa minbeytuǵın shıǵar dep edim,— dedi birazdan soń tartınıńqırap.

—Kórmediń be, qáytip sekirip mingenimdi:

—Raxmet, kórdim.

—Óziń qayaqtan kiyatırsań?

—Ustaxanadan. Paxta teretuǵın mashın aydaysań dep atır, aǵama járdemshi bolıp, sonı ońlasıp qayttım.

—Terip baratırıp meniń aldıma bir-eki qanar paxta

tógip ketetuǵın shıǵarsań?

—Seniń óziń-ám mashınnan kem termeyseń-ǵo.

—Sonda da seniń bergeniń basqa-dá!

—Meyli, brigad kórip qalmasa!

—Brigad! Brigad! Nápbále, námnaǵan jigit bolǵansha brigadtan qorqa bereseń!

Nurjan taǵı uyalıp, gáp taba almay qaldı.

—Bileseń be, búgin bizler ádebiyattan qanday sabaq

óttik?— dedi Aqshagúldiń ózi gáp baslap.

Nurjan iynin qıstı.

—Awızeki ádebiyattan «Ańqaw diyqan» degen ertekti

óttik. Aytıp bereyin be?

—Ayt:

360