Muratbay Nızanov Tańlamalı shıǵarmaları

— Onda men Aqshagúl menen bir úy bolaman, Jámiyla

Nurjan menen.

Jámiyla ushıp-ushıp quwandı. Aqshagúl bolsa salısı suwǵa ketip qaldı. Ol Nurjan menen bolaman dep oylaǵan edi. Lekin, bólisip alǵan xojalıqtı qayta bólistiriwge batılı jetpedi. Sapar bolsa quwanıshlı, gápti birinshi baslap, Aqshagúldi menshiklep aldı. Olar az ǵana jerdiń boyanların sındırıp, ortanı ashıp, keyin eki jaqtıń boyanlarınıń basın baylap qos soǵa basladı. Dógerekten boyan sındırıp ákelip ústin qalıńladı.

—Qáne, endi kesh boldı, jatamız, — dedi Sapar hám ózi birinshi bolıp qosqa kirip jatıp aldı.

Izinshe ekinshi qosqa Jámiyla kirdi.

—Nurjan, kelsesh jatayıq. Kesh boldı, ánekey, saǵallar ulıp atır.

Sapar biraq Aqshagúldi ishke shaqırıwǵa bata almadı.

Nurjan da Jámiylanıń qasına barmadı.

Usı waqıtları Ayzada kempir suwı tartılǵan góne salmanıń ishi menen kelip qaldı.

— Jámiyla, há Jámiyla!

Jámiyla urman-purman qostan atlıǵıp shıqtı. Onıń kóyleginiń etekleri jıyrılıp qalǵan edi.

— há, urǵashı seniń-á! Ne qılıq shıǵarıp júrseń?! — dep qızınıń shekesine bir shappat urdı.—Buwınıń qatpay atırıp baysırap ólip baratır ma ediń? Men saǵan mıń márte ayttım, erme mına jetimekke, aldında tek deytuǵın sheshesi joq urǵashı, seni qızlay qatın qıladı! há, júwernemek! — dep soń Aqshagúlge qaray dápindi.

Aqshagúl qayaqtan kúsh, qayaqtan shıdam payda bolǵanın bilmeydi, Ayzada kempirdiń betine bejireyiwi menen qas qaqpay turıp qaldı. Kempir kóterilgen qolın túsirdi,

ura almadı. Qızın aldına saldı da, japtıń jaǵasındaǵı soqpaq penen úyine qayttı. Sapar Ayzadanıń dáslepki aybarıǵınan-aq qostı jarıp shıǵıp hayt qoyǵan eken.

Jámiylalar ketkennen keyin Aqshagúl júresine otırıp, eki qolın betine basıp, egil-tegil jıladı. Óziniń jipájiksiz jalaǵa qalǵanına shıdamadı. Anasınıń joqlıǵın betine basqanı qatıp qalǵan kókiregin birotala sótip jiberdi. Nurjan onı ne dep jubatarın bilmedi. Úlken

341

kisi me edi, táselle beretuǵın. Lekin, Aqshagúldiń eńsesinde bir zaman tikeyip turdı da, soń áste qasına otırdı. Aqshagúldiń kózine túsken mańlay shashın shep qolı menen joqarı qaray sıladı.

— Aqsha, jılamasa! Ol ózi jaman kempir-ǵo! Aqshagúl solq-solq jılawın páseytti de, uzaq qayǵıdan

sharshaǵan adamday, Nurjannıń kishkene dizesine basın súyedi. Nurjan onıń mańlay shashınan ekinshi-úshinshi márte sıladı. Barı-joǵı altınshı klass edi-aw sonda!

Q anday aqıllı-ziyrek bala edi. Jılaǵandı jubatqanday,

qapa bolǵanda quwantqanday kátqudalıq payda bolıp kiyatır edi onda.

Sóytken súyiklisine samopalǵa toyıp alıp Toqtash:

—Mına qusaǵan erkeklerden, qatın bolsam-ám zıyat- pan!—dep bopsıydı-aw.

Eki urtlam qaraqannıń mazasın qıya almay bular hámmesi moynı salınıp «durıs, durıs» dewden arıǵa barmaydı. Toqtash ta kimge maqtanıwdı, kimdi kemsitiwdi biledi. Kóshede otız bir xojalıq bolǵan menen onıń hámmesi qalmay qatnasa bermeydi. Qudaynazar kishigirim bolsa da mákeme baslıq. Azanda mashın alıp ketip, keshte ákelip taslaydı. Toy-merekede biydiń qasınan nan awız tiyip:

—Keshiresizler, meniń jıynalısım bar edi, qonaq bolsa jibere beriń, úy tayın, — dep ketedi. Jıynalısı bolmasa da ketedi. Jayılǵan gazette isleydi, bular menen bir zaman otırıssa:

—Sizler nege haqıyqatlıqtı jazbaysız?

—Nege aq maydı kóshede satadı?

—Sonı aytaman-aw, olardıń ne, zawıtı bar ma?

—Jigitler, qurı shólley beresiz. Jayılǵan haqıy-

qatlıqtı jazıp kórsin, tuqımın jayıldırmay taslaydı.

Q ullası, usınday qısır gáp penen miyin ǵırr qıla-

dı. Sonıń ushın ol da merekeniń basında, ortasında bir kórinedi de zıp beredi. Qalǵan bes-altı jigit, qa-

tınlarınıń tapqanın jep, uzaq kúnge soqta oynawdan j alı qpayd ı . Ózleriniki ózlerine durıs. Dáslepki waqıtları azı-kem eti jıyrılatuǵın edi, endi «jumıs tawıp isleseńiz-ǵo» dese:

342

— Qoysa, qatın, lolılardıń-ám erkeklerin hayalı baǵadı. Bizler lolı quraqım joqpız ba? — dep warsaqı aytatuǵın bolıp qaldı.

Sol gápti qasındaǵılarǵa jarısıp, Nurjannıń da aytqısı kelip turatuǵınına arı keledi Aqshagúldiń.

Bolmasa, Nurjan waqtında qanday miynetkesh boldı. Oqıy bergende úlken adam bolıwı múmkin edi. Onı sol waqıttaǵı baslıqlar joldan qaldırdı, ózleriniń abıra-

yın saqlap turıwı ushın birewlerdiń baxtın bayladı.

—Nurniyaz, sen ataqlı paxtakeshseń, ordenli mexanizatorsań, Nurjan ata jolın quwıw kerek, — dep ıńǵırıwlap-

ıńǵırıwlap, aqırı awdırdı. Segizinshi klasstan keyin oqıtpadı. Qasına otırǵızıp traktor aydattı. Kerek

deseń, klassta júrgende úyretti-aw oǵan. Jas bala rulge otırǵannan keyin kewli hallaslap ketti. Bir-eki márte tap shıqqannan keyin, ǵawashanı qırıp almaǵanına quwanıp, tez-tez sorap aydaytuǵın boldı. Bara-bara aǵası da oǵan mezgillep traktordı berip ketetuǵın ádetti shıǵardı.

—Malades, Nurjan! — dep xoshametleydi Ájibay brigad túste hámmeniń kózinshe jawırınınan qaǵıp. — Ele ákeńnen ótken sheber bolasań.

Ol waqıtları aq kókirek bala bunıń basına Ájibay jetetuǵının sirá oylamadı.

Esik qaǵıldı.

—Ash, Aqsha! — Nurjannıń tili zorǵa gúrmewge keler edi. Aqshagúl uyqı qısqanlıqtan záhárdey ashıǵan kózlerin uwqalap dálizge shıqtı.

***

Aqshagúl azanda kún-ay jayılǵan soń túrgeldi. Kúndegidey, tań ala gewgimnen awqatqa aylanıspadı. Keshe kókiregi qaytıp qalǵanlıqtan, búginge júregi dawamaǵan edi. Onıń

ústine keshegi keńsedegi keywanı hayaldıń «Sawatıń bizlerden táwir-ǵo, erteń kel, birewge jolıqtıraman» degeni kewlinde az da bolsa úmit ushqınların jaǵayın dedi. Islep júrgen ózindey hayallar emes pe? Nesi bar, birinshi márte emes, isleydi. Nókiske kelgennen keyin bul da jumıs isledi. Áytewir, óz aldına kabinet alıp shot qaqpaǵan

343

menen, ózi qusaǵan orta dármiyan hayallardan kem jeri bolǵan joq. Jámáátińdegiler bunı tuwısqanday jaqsı kóretuǵın edi. Elege deyin kóshe-kúyde kórip qalsa apaqshapaq bolıp qaladı. Birazları menen toy-merekelerine

barısıp-kelisip júrdi. Tek keyin ala jetpesinlik júykesin qurtıp, «qıymas jerden shaqırtıwshı kelmegeydá» dep tileytuǵın boldı. Bir-ekewine aytıp kelse de barmay qaldı. Ilaj qansha? Joqqa júyrik jetpeydi. Toyǵa barsań qolına qaraydı. Otawday etip tigilgen kók shertekke kirip bir nárse jazdırıp shıqpasań, sennen ótetuǵın kórmedik joq. Onnansha kórinbey úyde otırǵan jaqsı. Bayaǵıday bolsa eken, bir eshkini jetelep izine awıl bolıp ere beretuǵın.

Shınında ol awıldan shıǵaman dep oylaǵan joq edi. Anası qaytıs bolǵan soń uzaqqa ketip oqıy almaytuǵının bildi. Ákesi bayǵus qaǵınıp-silkinip «jalǵız qızımdı oqıtaman» dep omırawlap turatuǵın kisi emes. Ózi atı birinshi awıldaǵı ǵárip-hal adam boldı. Bul úydiń ruwzıgershiligin urshıqtay aylandırıp otırǵan biyshara anası — Biybinaz edi. Ol awıldaǵı kelinsheklerdiń odanbası boldı. «Fasom» deytuǵın edi hámme onı. Awılda toymereke bolsa dasturxandı onısız hesh kim basqarmaydı. Kepkir kúydini de ózi bólistiredi. Ol bólistirse hayallar

jıńq etpeydi. Al, Biybinaz joqta mereke boldı ma, onıń

ókpe-giynesi kelesi merekege deyin dawam etedi.

Biybinaz ólgen soń bul úydiń bereketi qashayın dedi.

Jigirma tórtke shıqqanda úlken ájaǵası Jańabergen

úylendi. Qudaǵay «baratqannıń baltasın, kiyatırǵannıń ketpenin alatuǵın» julpıs hayal eken. Tabanlap otırıp, bulardıń úsh buzawlı sıyırın sattırıp, qalıń mal tóletti. Jáne bir jılǵa aparmay, qızın Nókiske bólek shıǵartıp jiberdi. Bular bir sawın sıyır menen bes qoyeshkige asılıp qala berdi.

Ekinshi ájaǵası Uzaqbay úylenetuǵın bolǵanda ákesi qattı qıylandı.

— Balam, bes-altı jıl qoyıp tura ǵoy, seniń qáyinjurtıńa beretuǵın hesh nárse joq. Kúnimizge jarap otırǵan jalǵız sıyırdı satıp bersem, awzımız quwrap qalmay ma? — dedi sarsılıp.

344

Uzaqbay «úylenemen» dep tepsinip turǵan joq edi, keyin bilse qız tárep qıstasturatuǵın qusaydı. Bir kúni tolıs awıldaǵı Sársenbay degen brigad úyge keldi. Ájibaydı birge alıp keldi. Olar ekewiniń Uzaqbayǵa «jawshılıqqa» kelgenin Aqshagúl dasturxan jayıp, shay ákelip júrip sezdi.

—Tańatar aǵa, — dep gáp basladı Ájibay Aqshagúldiń aǵasına. Siziń menen biz endigi jaǵında artqa ketsek kete- miz-dá, alǵa ketip baratırǵanımız joq. Jol ballardiki. Siziń-ám jasıńız birazǵa barıp qaldı. Qudayǵa shúkir,

bir balańdı úylendirdiń. Endi náwbet Uzaqbayǵa kelip tur. Kózińniń nurı, sózińniń dámi ketpey turıp bunı da xojalıq qıl, aǵa. Amanlıq bolsa ele izinde Aqshagúl qızımız benen Qudaybergen inimiz turıptı. Birimlep atalıq parızıńızdı ótey bergenińiz maqul.

—Ol aytqanıńa sóz bar ma, bala da ara-tura «úylenejaqpan» dep qoyadı. Gáptiń haǵı, ózim irkip otırman. házir shanashımnıń túbi kórinip turǵanda, oǵan táwekel ete almay otırman, inim.

— Durıs, aǵa — dedi Ájibay brigad. — Siziń jayjaǵdayıńızdı bilmey otırǵanımız joq. Lekin, biziń gápimizdi aqırına deyin tıńlap alıń. Meniń qasımda kelip otırǵan tolıs awıldan Sársenbay degen brigad, tanıytuǵın shıǵarsań.

—Usı qaraǵan elatta, men bilmeytuǵın adam bar ma, inilerim — dep qoydı Aqshagúldiń aǵası.

—Usı Sársenbaydıń Xatsha mashınshı degen apası bar.

Xatsha apanıń Ayparsha degen genjetay qızı siziń balańız benen kewil tabısıptı. Endi-i, kelin — qáyin jurtqa túspegi parız ǵoy. Parızdı islew siziń wazıypańız. Qalıń mal máselesin oylamay-aq qoy. Biraq, mına bes-altı janlıǵıńdı satıp, kishirek soyıslıq alsań, el-jurtqa azı-kem shashıw berip jiberseń.

—Beriwin beremiz-aw, keyni awır ǵoy, inim.

—Sol awırın jeńilleteyin dep kelip otırmız, aǵa.

Toy ótken soń qız benen balanı Xatsha apanıń qolına berseńiz.

Máseleniń tórkini rawshan boldı. Aqshagúldiń aǵası qansha mómin bolsa da, erkeklik namısı qısıp, birden

345

juwap bere almay qaldı. Biraq, juwaslıǵı payda berip, arbanı awdarıp taslamadı.

— Tańatar aǵa, apamnan jalǵız balanı men de ayap otır-

ǵanım joq,—dedi Sársenbay gápke aralasıp. — Qudayǵa shúkir, jeti ulım bar, kelinińiz hár bosanǵanında «usı balanı mashınshı apamnıń etegine salayıq», — dedi. Biraq,

qızapam kónbedi. «Quday bermegen uldı, kisiden alıp qayaqqa baraman», dey berdi.

Ol da kóp perzentli bolıp edi, júrimi joq eken, bir jasta, eki jasta óle berdi. Perzentleriniń eń aldı

Gúldariyxa degen qız edi, ol házir Qarabaylıda, qız apamnıń ózine jeteyin dep turǵan kempir halǵa kelip qaldı. Ayparsha ekewiniń arasında jigirma jas bar. Endi genjetay qızı da qolınan ketse, háwittey jayda bir ózi qaladı-ǵo.

—Sonda biziń balanı kúsh kúyew bolsın dep otırsız ba?—dedi ǵarrı tańlanıp.

—Bir bala qayda júrgende ne, eki ortada barıp kelip

júre bersin. Bári bir onı úy-jaylı etiwiń kerek. Tayar jay, Xatsha apanıń kóp bolsa qoydıń ómirindey ómiri qalǵan shıǵar.

—Qaydam, balam ne deydi eken? Uzaqbay?

Uzaqbay áste kelip dasturxannıń bir shetine dize búkti.

—Esittiń be, balam?

Uzaqbay «awa» dep basın iyzedi.

—Qalay kóreseń?

—Qaydam, ózleriń biliń.

Sırttan qarap tursań Uzaqbay emes, Ayparsha úyleneyin dep atırǵanday edi.

Q ullası, «jawshılar» balanıń ákesin kóndirdi. Keshikpey olardıń úyinde kishigirim toy boldı. Bir hápteden keyin Uzaqbaydı «otırıqlı» jerine traktor menen kelip kóshirip alıp ketti. Aqshagúldiń úyi birotala húwlep qaldı. Bul waqıya onıń aǵasın jáne de shóktirdi, waqtı jetpey qáddi búgildi. Eki kelin túsirip ráhátin kórmedi. Kúndegi ıssılı-suwıǵı, taharet suwı, kiyimleriniń kirqońı burınǵısınsha qarshaday Aqshagúldiń moynına shógip qala berdi.

346

Ol óziniń boy kóterip, qız bolıp júre almaǵanına qınjılar edi. Awıldaǵı qurbı-qurdasları hayt-mereke dese tap azannan sılanıp, taranıp, biri-biriniń úyine barıp toparlasıp jolǵa shıǵadı. Olar jol-jónekey Aqshagúlge de keledi. Lekin, bul úyden suwrılıp shıǵıp kete almaydı. Ya nan jawıp atırǵan boladı, ya gúbi pisip atırǵan, qullası, usı úydiń bayar kelinshegindey, murın sıpırıwǵa qolı tiymeydi. Sonda da ol awılın sonday jaqsı kóredi. Dúnyada bunıń awılınan sulıw jánnet mákan hesh jerde joq. Úyiniń aldında júz adımday armannan ótip turǵan

úlken nasos salmanıń boyındaǵı aq tallar báhárde jerdegi urıqtan burın búrshik shıǵarıp, jap-jasıl bolıp qaraǵan

kózdiń jawın alıp jaynap turadı. Onnan ózgeshe bir iyis keledi, báhárdiń iyisi. Izinshe erigen qardıń astınan urıqlar boy kóterip shıqqandaǵı tábiyattıń sáni óz aldına, keyin, ǵajja-ǵaj atız jumısı. Shel

shabıw, jer suwǵarıw, súrim, egis — bulardıń bárinde de hayallar bir jaǵında júredi. Biraq, qızlar shıqpaydı. Jumıstıń eń awır túrleri erkeklerdiń moynında. Jazda paxta shıqqannan keyin hayal-qızlardıń jumısı gújiydi. Ǵawashanı birlew, otaw — olardıń kásibi. Bul máselede Aqshagúldiń awılındaǵı qız-jawanlardıń aldına túsetu-

ǵın hesh kim joq shıǵar. Kún shıǵıstan tań bozarıp atıwdan atızǵa shıǵadı. Olarǵa hesh kim «atızǵa shıq» dep á ynegin qaǵıp júrmeydi. Ózleri shıǵa beredi. Bul olardıń kúndegi minneti. Tabelshi awıldaǵı boldıq hayal-qızlarǵa

8 — 12 taptan qarıq bólip taslaydı da, qazıq qaǵıp atın jazıp ketedi. Áne, bul seniń payın. Izde qalsań ózińe ar-namıs. Sonıń ushın «qamshısız» jortadı bul awıldıń jawanları.

Ǵawasha otaǵı olar ushın kúnde bayramǵa shıqqanday.

Azanǵı waqıtta uyqısı ashılǵansha tum-tusına qaramay shańǵıtıp otaydı da, sáskelik shaydan kelgennen keyin hár kim hár jerde janlatıp qosıq aytadı. Baslıq qaynaǵası

kele me, brigad qaynaǵası ma — bári bir, elestirmeydi de, tartınbaydı da. Olar da kelinlerdi qısındırmay uzaǵıraqtan atlı ótip ketedi. Atızda túrli namalarda qosıq jańraydı.

347

Aq almanı suwǵa salsam batpaydı,

Biziń yarlar krovatta jatpaydı, Aq terek basında aynam qalıptı,

Ákemnen, sheshemnen kewlim qalıptı.

Ákeme, shesheme dúnya-mal kerek,

Al, maǵan súyikli sáwer yar kerek ...

Paxta tersem on barmaǵım oynaydı ...

Bir-birinen jaǵımlı, bir-birinen shıraylı qosıqlar. «Biziń awıldıń hayallarınday baxıtlı hayal joq» dep háwes eter edi Aqshagúl ishinen. Sonıń ushın da, ol awılǵa kindiginen baylanıp qaldı. Ol hesh waqıtta awıldan ketpeytuǵınına isener edi. Oǵan basqa kásiptiń de keregi joq.

Úyli-jaylı bolǵannan keyin de usı hayallar menen birge atızǵa shıǵıp, jańlatıp qosıq aytıp júre beredi. házir aytpaydı, házir kewil xoshı joq.

Usınday sebeplerge bola oqıw haqqında, basqa bir kásip haqqında bas qatırıw bılay tursın, hátte oylap

ta kórgen joq edi. Jazmıshtıń jetelewi menen qalaǵa keldi, endi qolında eki eli qaǵazı joq, qáyerge barsa «ne pitkerdiń» dep soraydı. Dáslepki waqıtta hár jumıstı bir arsınıp, barmay júr edi, tamaq jaman eken, keyninde awqat pisirgizip, keńseme-keńse kirip júriwge deyin

úyretti. Júris-turısı da burınǵıǵa qaraǵanda sál olpısolpılanayın dedi.

Aqshagúl shayın shala-pula ishti de kiyinip jolǵa shıqtı. Túni menen araq iship, azanda bası awırǵanlıqtan arman-berman dóńbekship atırǵan kúyewin oyatpadı. Oyatsa asıla ketedi: ayaǵımdı bas, basımdı qıs, qatıq ákelip

ber. Onıń ornına erterek keshegi keńsege barıp, keywanı apay aytqan adamǵa jolıǵıp kórgeni maqul. Bir nárseniń sańlaǵı bar shıǵar, bar bolmasa qurıdan qurı «erteń kel, birewge jolıqtıraman» dey me. Áytewir, jolıqtırǵan Adamı iymanjúzlirek bolıp, tentene qılmay alaǵoysa ...

Jáne, kim biledi deyseń, ózleriniń qolaylap júrgen adamı bar ma?

348

Keshegi badabattan júrek shaydı bolıp qalǵan Aqshagúl sawlatlı keńsege ayaǵın ǵaz-ǵaz basıp, áste kirip keldi. Qudayǵa shúkir, búgin keshegi bádbásher kisi joq eken. Ornında jası qırqlarǵa shamalasqan jigit tur.

«Qarawıllar da jaslardan boladı eken-aw, dep qoydı ol ishinen. — Aytpaqshı, Awǵanıstanda urısta bolǵan shıǵar».

Soń ol keshegi apaydı qalay sorarın bilmey, awızda irkilip turıp qaldı.

—Awa, jeńge, kimge keldińiz? — dedi qarawıl jigit.

—Bir... Jası úlkenlew apay bar edi.

—Aymereke apa ma?

—Atın soramappan.

—Kim-o, meni sorap atırǵan?

Aqshagúldiń kózi jarq ete qaldı. Uzın dáliz benen shelek kóterip keshegi apay kiyatır edi.

— Keldiń be, kelinshek? — dep ol Aqshagúl menen qol ushı sálemlesti. — Júr, ketip qalmay turıp xabarlasıp qalayıq.

Olar tekshe menen tórtinshi qabatqa shıqtı. Soń jarma qapılı esikke kirip bir-birine qarama-qarsı qaraǵan qapınıń shep jaqtaǵısına barıp esiktiń awzında irkildi.

—Kire beriń, — dedi xatker qız. — Saqbay aǵa bir ózi. Olar dizilisip ishke kirdi.

—Kire bereyik pe? — dedi keywanı hayal.

—Keliń, keliń, — dedi kabinettegi kisi kaǵazdan bas kóteriwge qolı tiymey, — otırıń, men házir.

Aqshagúl bul kisini kimgedur shıramıttı. Anıq esley almadı.

—A-al, qánekey, ne jumıs edi?! — Kabinet iyesi qaǵazdan bas kóterdi hám izinshe áste ornınan tikeydi. — haw, sen — Aqshagúl emespiseń?

Keywanı hayal bulardıń tanıs bolıp shıqqanına ań-tań bolıp qaldı. Aqshagúl bolsa alıs balalıǵındaǵı waqıyalar birden basına urıp, erni dir-dir etti. Eki betiniń alma-

lıǵı qızarıp ya otırarın, ya shıǵıp keterin bilmey turıp qaldı.

349

***

Balalıqta qanday da bir jaqsı kóriw sezimi boladı.

Onı muhabbat dep oylayın deseń ersi, demeyin deseń qızǵanısh sezimi olardıń náreste júregin qalay biylep alǵanın basqasha táriplew múmkin emes. Bálkim, Aqshagúlde de sol payıtları muhabbat sezimi payda bolǵan shıǵar. Ol mektep degende kóz aldına Nurjandı keltirer, er balalar haqqında gáp bolǵanda da sol Nurjan qıyalında turar edi. Bir gáp penen aytqanda mektep — bul Nurjan, er bala da — Nurjan. Bunı tek ishi biledi, basqalarǵa bildiriwge uyaladı. Uyalıwdan beter ólerdey qızǵanadı. Anası ólip qapa bolıp júrgen payıtlarda da sol Nurjan kewline jubanısh boldı. Ol jubanısh bolǵanday bir awız táselle aytqan joq, lekin onı kórgeniniń ózi, onıń menen tórt-

bes saat bir partada otırǵanınıń ózi úlken jubanısh edi. Ayırım waqıtları olardıń ayaqları bir-birine tiyip otıradı, biraq, hesh qaysısı tartıp almaydı. hár

biri ózinshe: — «Sezbey otır ma eken-áy» dep oylaydı da, biraq sol oyı sebepli kewli bir túrli boladı. Eger sezip otırıp, ayaǵın tartpaǵan bolsa, onda jaqsı. Demek, bul kewline unap otırǵanı.

Nurjanıń da Aqshagúldi berilip jaqsı kóredi. Lekin, tartınshaqlıǵı erkinen basım kelip, hesh nárse sezdire almaydı. hárdayım bir-birine kózi túsip, jımıyıp, uyalǵanınan tómen qarasqan payıtları Sapardıń qolına ruchka kirip bul partanıń ózine tiyisken kú nin eń baxıtlı kún dep sanaydı. Keleshekte bunnan da úlken baxıtlı kún barday, ol qanday bolıp keledi, bunı kóz aldına keltire almaydı.

Nurjan qıyalınan usınday oylar kesherin Aqshagúl seze almay ishqısta bolar edi. «Er bala da bunshelli awır boladı eken?».

Balalar hár kúni mektepten qaytarsın «Ogorod jerdiń» qasındaǵı kebirde qasharman top oynaydı. Bul qızlardıń oyını emes — ballardiki. Sonıń ushın qızlar úylerine qaytadı. Lekin, Aqshagúl yarım saatlardıń oyaq-buyaǵında ılaqların aydap sol tárepke baradı. Ílaqları túspegir,

aytqanına júrmey, tum-tusqa jamırasıp Aqshagúldi

350