Muratbay Nızanov Tańlamalı shıǵarmaları

Aqshagúlge bul hayallardıń qayırqomlıq etkeni az da bolsa, demew boldı, solıǵın bastı.

—Bul shirkin, baǵana qatıq ákelgen bir qatındı da quwıp jiberdi. Mallarda awsıl bar, televizordan ayttı deydi.

—Qayaqtıń mallarında! — dep soradı qasındaǵı jaslaw

hayal.

—Quday, ushan teńizdiń arjaǵında deydi-aw!

—Aqırzaman seniń! Adam awsıldan-ám qorqa ma! — dedi

jańaǵı hayal áste. — Awsıl degen náresteniń jaǵızaq bolǵanınday nárse, tilin bir-eki ret duz benen ısqılap, qatıq quysań dım kórmegendey bolıp ketedi.

Aqshagúldiń bir kastryul mantısı dártke aspaytuǵın bolıp kalǵan edi.

—Endi bunı ne qılmaqshısań? — dedi baǵanaǵı jası

úlken hayal.

—Qaydam?

—Baylap baǵıp otırǵan malıń joq pa, ya iytiń?

—Yaq.

—Qapa bolma kelin. Sen mına mantılarıńdı maǵan

arzan girew berip kete ber. Qońsım usınday jem jıynaytuǵın edi, soǵan aparıp bereyin.

Aqshagúl arzan bolsa da, zaya bolǵan taǵamına qarıydar tabılǵanına quwanıp ketti.

—Meyli, ala ǵoyıń.

—Ne bereyin?

—Kewlińizden shıqqanın.

Keywanı hayal kastryuldi turısı menen kóterip, bosatıp keliw ushın ishke kirip ketti.

—Aljıǵan aqshash! Appaq awqattı haramǵa zaya qıla- dı-aw! Sen-ám kelin, «Úyde malım bar, áketemen» deymeken desem... Ári-beri kózimdi qısıp atırman, qaramaysań.

Aqshagúl ań-tań boldı.

—Bul shirkin, seniń appaq mantıńdı musorǵa aralastırıp, qońsı orısına satadı, shoshqaǵa beriw ushın. Bul da bir haramnıń pulın jep otırǵan uyatsız!

Qudaytala hayal zatın bunshelli qızǵanısh etip jaratqanı nesi dep qıyal etti ishinen Aqshagúl. Izinen ózi de

sol hayallardıń biri ekenin eslep, óz-ózinen qısınıp ketti.

Ishten baǵanaǵı hayal shıǵıp, gáp bólinip qaldı.

— Kelinshek, túrine qarasa jıńǵılday nasharsań, jumıs isleseń-o, — dedi hayal kastryulin Aqshagúlge uslatıp atırıp.

Aqshagúl tómen qaradı.

—Isler edim, izlep-izlep sharshadım.

—Sawatıń bar ma?

—Toǵızınshı klass pitkerdim.

—Bizlerden táwirseń-ǵo.

Keywanı hayal biraz oylanıńqırap qaldı.

— Erteń kel, birewge jolıqtıraman isiń kelisip ketse táńir jarılqasınıńdı aytarsań.

Eki hayal bunı jaydıń sırtına aylanǵansha shıǵarıp saldı. Keywanı hayal buǵan:

—Azmaz, ózińe qarańqırap, qaqań-suqań etińkirep kel!

—dep tapsırdı.

—Ixm! — dep ekinshisi tamaǵın qırındı. Bul onıń

«Kelme» degeni edi.

Aqshagúl bir tabaq somsasın alıp bazarǵa bardı. Nan satıp turǵanlardıń arasına barıp turmaqshı boldı, kelispedi. Qatıq-súttiń arasına barıp edi, bunıń da sáti túspedi. Soń salat, quwırǵan balıq satıp otırǵanlardıń

eń shetine tabaǵın qoydı. Usı jer qolaylaw eken. Qarsı aldındaǵı qatarda belyashi, bulochka satıwshılar bar. Ol bir somsanı tabaqqa oralǵan dasturxannıń ústine shıǵarıp, kórsetip qoydı.

—Búyer birewdiń ornı ǵoy! — dedi aldında belyashi satıp otırǵan bir kelinshek.

—Men házir, bir zaman sataman da ketemen.

—Awa, seniń somsańa óleyin dep turǵan shıǵar adamlar!

Izinshe bir kelinshek orın pul sorap keldi.

—Men házir kelip edim.

—Bilmeymen, házir keldiń be, ya endi kelejaqsań ba?

Bazarda mıń kisi bar, qaysı biri menen baltamtap aytısıp turaman!

Kelinshek bir jerde turmaytuǵın, shaqqan sóylemshek nashar eken. Buǵan tońqıldap júrip, mınıyaq-mınıyaǵınan

322

orın pul jıynap aldı. — Qáne, boldıń ba? —Ol Aqshagúldiń betine qarap, birden irkilip qaldı. — Sen qayaqtan keldiń? Bul jer Gúlqatshanıń ornı-ǵo.

—házir kelip edim, bir tabaq somsam bar, sataman da ketemen.

—Awa, satasań da keteseń! Bul orındı adamlar neshe somǵa satıp alıp qoyǵanın bileseń be? Qáne, tart salda-

wıńdı, tabaǵıńdı al da!

—Dostım, yarım saat ońısayıq, ótpese ózim-aq ketemen.

—Bazar dárwazasız emes, bileseń be? Nege bazarkomnan

ruqsat almaysań? Awqat pisiredi degen spravkań bar ma?

Duqtırdan ótkenbiseń? Patentiń qayda?

—Patentim joq.

hayal Aqshagúl menen baltamtap aytısıp turatuǵın nashar emes edi. Dárhal tabaqqa asıldı, ılaqtırmaqshı boldı. Naylaj ol baǵana shashılıp qalǵan mantıǵa alǵan pulınan orın pul jıynap júrgen hayaldıń qolına qıstı.

—Tez-tez bol da ket! — dedi hayal buǵan keshirim bergen bolıp.— Bazarkom kórip qalsa meniń iyt azabımdı beredi.

—Astapıralla! —dep gúrsindi Aqshagúl ishinen.

—Mıń kisi sıyǵan bazarǵa men sıymadım-ǵo!

***

Azannan beri tik ayaqqa júrip Aqshagúldiń eki ayaǵı sal boldı. Bazardan marshrutlı taksige minip, jambası jumsaq orınlıqqa tiygende «uh» dep dem alǵanday bolıp edi, ol da kópke barmadı. Kóshege jaqınlamay, bir shaqırım jerden túsirip ketti. Salonda bunnan basqa jolawshı qalmaǵan edi.

— Seniń bir óziń ushın sonsha jerge aydamayman. Keynimdegi mashina ana adamlardı alıp ketedi, dedi de, asfalttıń ústinde ǵırra izine aylandı.

Sharshap kiyatırǵanda ǵarǵa adım jer muń boldı. Kún batayın-batayın dep qıltıyıp tur. Bayǵus ballar bunıń

jolına ayday qarap otırǵan shıǵar. Arzayım awqattı asıp otırar edi, biraq qazanǵa salatuǵın nárseniń bári bunıń sumkasında. Ara-arasında tórt-bes kúnlikke jetkendeyin bir ákep qoyǵanı bolmasa, kóbinese qarsıma-qarsı. Keshte qazanǵa salatuǵının kúni menen tapqan pulına alıp

323

keledi. Biraq azanda tórt-bes kartoshka menen eki pamidor,

úsh-tórt piyaz qalǵanday bolıp edi, onnan qızlar qanday awqat retlestireǵoyar deyseń.

—Nurjan, kempiriń kiyatır, súyinshi! Endi tanawıń batıp ketpeytuǵın boldı.

Esiktiń aldındaǵı taxtayı kóterilip-basılıp turǵan aǵash sıpada soqta oynap otırǵan qońsı jigitler Aqshagúldi qulaǵardan kórip, Nurjandı ilip túskisi keldi.

—Baybuw, esimnen shıǵıptı-aw, — dep ernin tisledi hayal. Ol kúyewine sigaret alıwdı umıtıp ketken edi.

Negizinde búgin sigaretke qaraytuǵın awhal boldı ma. Azan menen anaw bolǵan awhal, shofyordıń ózi túsirmegende vokzaldan bir shıǵayın dep tur edi. Onnan qalsa, «óletu-

ǵın eshki shopannıń tayaǵına súykenedi» degendey, kastryulin qoltıqlap ministr menen dúgisip qalayın dedi.

Onnan keyin burın izep baspaǵan keńsege barǵandaǵı awhalı, bazardaǵı jaǵday, qullası, aytpasa da boladı. Búgin bir mırrıq kún boldı bunıń ushın. Ele de bir jigit «keńsede tuwılǵan kúnimdi belgileytuǵın edim» dep birden qırq somsasın alıp ketti. Bolmaǵan da Quwatqa keti qayda, úyge yarım kilo gósh qayda, bir stakan qara shay

qayda, maliki yawmiddin qayda? Ele de quday buǵan qarastı. Somsasın satıp shamalasqanda «Keti, futbolka» dep baqırıp, bir kisi qatardan óteǵoydı. Bolmasa, tarsa esinen

shıǵıp baratır eken. Izinshe «semiz qashardıń góshi» dep bir kelinshek kele ketti. Reti tabılaǵoydı, sóytip. Esheyinde, bazarǵa kirgennen «sigaret, shırpı, taraxan dári» dep dawısı qarlıǵıp júretuǵın bir jigitti kóp kóretuǵın edi, búgin sol dus kelmedi. Dus kelmegenin de jańa qońsılar «Nurjan, tanawıń batıp ketpeytuǵın boldı» degennen keyin eslep atır. Bolmasa, sirá yadında joq. Yadında bolǵanda arnap barıp-aq aladı. Sonsha jıl qoslas bolıp, hesh zeynine tiyip kórmegenge me, kúyewiniń qapa bolǵanı qattı batadı buǵan. Qapa bolsa qabaǵı ashılmay qaladı. Ishpey-jemey tımsırayıp otıradı da qoyadı. Bir adam dasturxan basına kelmey otırsa ishkeniń qaraxan

boladı eken. Bundayda qaywaq sonıń qabaǵı ashılmaǵansha hesh kim ashılısıp sóylemeydi. Tek ún-túnsiz juta beredi, tamaqtan ótkeni esap. Usını bilgennen keyin Aqshagúl hesh

324

waqta kúyewiniń tapsırmasın eki etpeydi, qapılıp, búgin tarsa esinen shıqqan. Qala berdi, ózi de azanda eskerteǵoymadı. Erte turıp, kesh jatıp, mıńsan eki táshwish penen júrgen hayaldıń miyinde qaysı biri tura bersin.

—Kempir, sigaretti ákel! — dedi Nurjan qulaǵırdan. Aqshagúl esitiler-esitilmes gúńk etti:

—Kempiri nesi!

Aqshagúl «sigaretti ákel» degendi esitpegendey, ishke kirip ketti.

Q udayǵa shúkir, asxanadan awqattıń iyisi shıqtı.

—Arzay, ne pisirip atırsań,

—Soqır gúrtik.

—Soqır gúrtik! — Azanda bar undı qaǵıp-silkip iyle-

geni Aqshagúldiń esine sol waqta barıp tústi. — Úyde un joq edi-ǵo!

Arzayım mamasına hayran bolıp qaradı.

—Awıldıń dúkánına eki qalta unǵa aqsha berip qoyǵanıma eki hápte boldı. Kúnde erteń-erteń menen bul da bereǵoymadı.

Aqshagúldiń sózin kúyewiniń sırttan entigip kirip kiyatırǵan júrisi buzdı.

—Nege sigaretti taslap ketpeyseń?

—Keshir Nurjan, umıtıp ketippen.

—Ne?

—Bilmegenim-ǵo, men shaymiydiń!

—há, miyińniń atasınıń ...

Nurjan Aqshagúldiń shekesine shappat urmaqshı bolıp siltendi.

—Aǵa deymen! — Arzayım juwırıp kelip aǵasınıń qolına asıldı. — Ne, qartayǵansha urısa beresiz be?

—Buǵan aytıp qoyıppan-ǵo, «kún aradan bir pachka sigaret esińde bolsın» dep... Mınaw ne sumkańdaǵı?

—Keti.

—Ketidi umıtpaysań, sigaretti umıtasań!

—Umıtpaǵanda ózińniń balańnıń ketiyi-ǵo.

—há, balanıń baqayınıń... Usı ballardan ne ráhát kó-

remen! Ákem ne kórip ketti mennen.

325

Ol keyingi waqıtları usı gápti kóp aytatuǵın boldı.

Íras, ákesi ólgende bunıń oyın balasınan parqı shamalı edi. Ásirese, túrmede otırıp kelgennen keyin tez-tez

ákesin esleydi, iship alsa jılaydı, ashıwı kelse Aqshagúlge qol kóterejaq boladı. Lekin, bir zamannan keyin keshirim soraydı.

— Qamaqta kóp tayaq jedim, sonnan basıma zaqım kelgen shıǵar,— dep otıradı qapa bolıp. — Ózimdi tuta almay qalaman. Dirildep ketemen.

Sonıń ushın ba, Aqshagúl kúyewiniń anda-sanda ashıw

ústinde aytqan erkekshe sógisin kewline almaydı. Qayta jarasıp bolıp ishken shay mazalı kórinedi oǵan.

— házir, aǵası, azımaz sabır et, sigaret ákelip beremen, — dep Aqshagúl sumkasın Arzayımǵa tapsırdı.

— Júr, Quwat, ketidiń haqısına meniń menen dúkánǵa barıp qaytasań, kelemen degenshe qarańǵı túsip ketedi, qorqaman, Arzay, sen Tamara shesheńnen bir zu wal a shıqqanday un ákelip, gúrtik iyley ber. Mamam bir-eki kúnnen beredi de. Kún gewgim túse baslaǵan edi. Aqshagúl naylaj Quwattı qasına ertip, úsh shaqırım arıdaǵı náwbetshi dúkánǵa ketti. Kóshe basındaǵı sawdagerlerden soraǵan menen qarızǵa bermeydi, ol dúkándaǵılar bunı tanıydı, bir-eki kún qarızǵa turadı.

Mamasınıń qasında Quwattıń qalmay entelep júrip kiyatırǵanı óziniń jaslıq shaǵın esine túsirdi. Kishkene

kúnlerinde óristen kelmey qalǵan qoylardı izlegende apasına erip bul shıǵatuǵın edi. Sonda anası táwiraqqa barǵan kempirdey edi, Lekin, j úrgen waqıtta buǵan jetkermeydi. Bul bolsa toǵız-on jasar, jep-jeńil oyın balası. Sonda da anasına zorǵa ilesip júredi. Endi oylasa anası aq jawlıq tartqan menen kempir emes eken-aw. Bunı ol qábiriniń basına «Begjan qızı Biybinaz, 1915 — 1971» dep jazdırıp, marmer tas qoyǵanında bildi.

Olar kelmey qalǵan qoy-janlıǵın eń birinshi ret

Nurjanlardıń qorasınan izleytuǵın edi. Sebebi, olardıń qoyları kóp. Basqa úylerde tórt-bes qoy-janlıq bolsa, bulardiki hár jılı otızlaǵannan kem bolmaydı. Nurjannıń atası Pirniyaz ǵarrı mudamı usı qoylar menen bánt.

Keshte keliwden sókli jantaq shashadı. Azanda óriske

326

qosıp bolıp, túni menengi jegen jantaqlarınıń súyegin dalaǵa jayıp keptirip, kempirine tandır otın tayarlap

qoyadı! Keyin eshek arba menen maqsım oydan qum ákelip tógedi. Úseytip qaraǵannan keyin olardıń qoylarınıń júnleri jıltırap, mudamı tap-taza bolıp júredi. Mal da

bolsa tazalıqtı biletuǵın bolıwı kerek, geyde qorasına barmay qalǵan qoylar usı Nurjannıń atasınıń qorasınan tabıladı. Pirniyaz ǵarrınıń bir jaqsı jeri, «mınaw kisiniń qoyı eken-aw» dep biymezgil qoradan shıǵarıp jibermeydi.

Q oy qora olardıń úyiniń qubla betinde, sharbaqtan sırtta. Usı jerden qorasına úńilip, barı-joǵın bilip

kete berseń de boladı. Lekin, Aqshagúldiń anası óytpeydi. Tuwrı úyine barıp, áynegin qaǵadı.

—Nurniyaz, há Nurniyaz?— dep ǵarrınıń balasın shaqıradı.

Nurniyaz a wı ldıń ataqlı traktorshısı. Awıldaǵı kempir-ǵarrılardıń aytıwınsha birinshi farmoldı sol aydaǵan. «Tebetuǵın traktorı bar edi, — bunıń dep dálkekleydi jeńgeleri. — Farmolshı balanıń talay márte murnı dombıraday bolıp júrgenin kórgenbiz!»

—Sonda da, atızdıń eki basına sheleklep suw tasıtıp qoydım-ǵo, sizlerge, — dep iledi ol da.

—Oyaǵın bejerdiń-ǵo, sen qırshın! Radiatorıńa máyek

pisirip jeytuǵın ediń-aw.

Aqshagúl bulardıń bir de-birewine túsinbeytuǵın edi sonda. Eseye kelip bilip aldı jón-josaǵın. Biraq, Nurniyaz benen bunıń anası oynamaytuǵın edi. Bul soǵan quwanadı. Sebebi, anasın hámmeden qızǵanatuǵın edi. Aqshagúldiń anası Nurniyazdı shaqırıp, aynanı qaqqan menen qoranı kótsetiwge Nurjan shıǵadı. Ishinen quwanıp turadı sonda. Nege ekenin bilmeydi, áytewir Nurjandı kórgisi keledi. Qoylarınıń túwel kelmegenine de súysinip turadı. Azanda mektepten shıqpastan burın da úydegilerdiń kóziniń tasasın alıp áynekke urlanıp qarap-qarap aladı.

Eger Nurjan ótip baratırǵan bolsa iship atırǵan shayın qoyadı da, papkasın asınıp juwırıp ketedi. Kórinbese, asıqpaydı.

327

Klassta ekewi bir partada otıradı. Ekinshi klassta baslandı bul dástúr. Muǵallim «ballar menen qızlar dos bolıwı kerek» degen gáp taptı. Sóytip, bólistirdi. Aqshagúldiń qasına dáslep Sapardıń shegi tústi. Sonda ol muǵallimdi jep qoyǵısı kelip turdı. «Nege Nurjandı otırǵızbaydı? Sapardı artqa shıǵarıp jibersin. Ilayım,

onıń qasına qız otırmay-aq qoysın!» Lekin, sırtqa shıǵarıp hesh nárse ayta almaytuǵın edi.

Ol Sapar ekewiniń ortasına papkasın qoyıp otıratuǵın boldı. Partanıń ústin bildirmey qálem menen teń ortasınan sızdı.

—Mına sızıqtan shıǵanaǵıń berman ótpesin! — dedi

Saparǵa.

Sapar bayǵus dım úndemey maqullap bas iyzedi. Bári bir tez-tez urısıp qala beretuǵın edi.

—Ayaǵıńdı tart! — dep jilinshigine tewip jiberedi

Aqshagúl joq jerden shań shıǵarǵısı kelip.

Sapar awırsınıp turadı da, taǵı sezdirmey partanıń erneginen túsip keteyin dep otıradı. Sol otırǵanda onıń miyine sabaq kirmeydi, qáytkende Aqshagúlge jaǵınar ekenmen dep qıyal etedi. Lekin, onı jaqtırıp atırǵan Aqshagúl joq. Bir kúni tánepiste Sapar oǵan:

—Aqshagúl, Aqshagúl! — dep sıbırladı hámme shıǵıp baratırǵan waqıtta.

—Newe? — dep jekirinip jiberdi Aqshagúl.

—hesh! — Sapar albırap qaldı.

—Aytsesh, sılbıramay!

Sapar áste sumkasın ashıp, sırtına mayı shıǵıńqıraǵan orawlı qaǵaz kórsetti.

—Máyek quymaq jeyseń be?

—Sennen quymaq soradım ba? — Aqshagúl juwırıwı me-

nen dálizge shıǵıp ketti. Biraq, jegisi kelip edi sonda, kókiregi qurǵır jeńislik bermedi. Negizinde Sapar onı Aqshagúlge jaǵınıw ushın ákelip edi. Bir kún burın keshte mamasına ıńǵırıwlap:

— Mama, klassta hámme ballar máyek quymaq jep júripti, dep shataq salıp pisirtti. Bári bir payda bermedi.

Aqshagúl tánepistiń waqtında Nurjan menen túrli bahana tawıp oynap qalatuǵın edi. Geyde awzına suw toltırıp

328

kelip, Nurjannıń moynına búrkip jiberedi. Geyde artınan kelip kózin basıp qaladı.

— Qoysa, Aqsha, — deydi ol uyalıp. Basqa gáp ayta almaydı. Aqshagúl bolsa úlken adamdı kishireytip qoyǵanday. Geyde úkesine ǵamxorlıq etkendey, Nurjannıń ústiniń shańın qaǵıp qoyǵan boladı. Shań bolsa, sirá! Mázi bahana!

Q alay bolmasın Nurjan menen kúlip-oynap, sóylesip júrgisi keledi. Lekin, onıń menen ashılısıp atırǵan bul

joq. Úndemeydi. Sup-sulıw, tap-tuynaqtay kiyinip, partada dúp-dúziw otırıp sabaq tıńlaydı. Ol qansha úndemegen sayın sonshelli súykimli kórinetuǵın edi. Lekin, onı Nurjannıń ózi bilmeydi, muǵallim de Aqshagúldiń kewlinde ne barın sezbeydi.

Jaslıqtan usılaytıp kewline unap qalǵanlıqtan ba, Aqshagúldiń kúyewinen qansha kewli qala bersin, bir zamanda umıt bolıp ketedi. Búgin de onıń sigaret ushın

sókkeni, qala berdi, tún ishinde zińildetip dúkánǵa jibergeni dım orınsız boldı. Basqa birew bolǵanda ómirallada keshire almas edi. Lekin, bunıki úyden kem-kem uzaqlasqan sayın, ásirese, balalıqtaǵı elesler birim-bi-

rim kóz aldına kelgen sayın umıtıla basladı.

Balalıq degen-á!

—Nurjan! — dedi bir kúni ol tánepiste — saǵan bir zat aytayın ba?

Nurjan «ayt» degendey tıńlap turdı.

—Sapardıń bir túrli iysi bar ya?

—Bilmeymen.

—Qasında otırsań bileseń.

—Óytip men qız emespen-ǵo, — dedi Nurjan. «Sonda sen nege meniń menen otırmaysań?» — dep aytayın-aytayın dep turdı Aqshagúl, biraq batına almadı.

Sonıń menen bir sherek ótti. Aqshagúldiń úlgeriwi tómenlep ketti.

—Saǵan ne boldı? — dedi muǵallim jańa sherektiń baslanıwında. — Bárha beske oqıytuǵın ediń, tórtke túsip qaldıń! hátte, úshiń de bar.

Aqshagúl dım úndemedi. Tánepiske deyin ishinen tıǵı- lıp-aq otırǵan eken, bir waqta qolındaǵı ruchkasın qosqollap qısımlap:

329

—Bári sennen! Sennen! Sennen!—dep ǵarshıldatıp Sapardıń bilegine ura basladı. Sapardıń qulındaǵı dawısı shıqtı. Kóyleginiń jeńi pırrım-pırrım boldı. Aqshagúl

solıǵın basa almay papkasına da qaramastan juwırıp shıǵıp ketti.

Erteńine bilse Sapardıń qolın medsestra shaqırıp tańdırıptı. Sol kúni onıń papkasın úyine Nurjan aparıp bergen eken. Lekin, ol muǵallim kelgen shıǵar dep qorqıp, shıqpay otır edi. Bildi de, shıqpaǵanına ókindi.

Bunnan keyin Sapar úsh kúnge deyin oqıwǵa kelgen joq. Bala bolsa da arsınıwǵa aqılı jetip, Aqshagúl urǵanın aytpaptı. Bunı ol tap segizinshini pitirip atırǵanda

ayttı.

Muǵallim Aqshagúlge onsha keyimedi.

—Lekin, klasstaǵı tártipti buza almayman, — dedi buǵan. — Bári bir, bir qız bir baladan otıra beresiz. Nurjan, sen Aqshagúldiń partasına kel, seniń ornıńa Sapar otıradı.

Nurjan kitapların taqlastırıp uyala-uyala Aqshagúldiń qasına keldi. Aqshagúl úsh aydan beri ortaǵa keselep qoyǵan sumkasın alıp, partanıń astındaǵı tekshesine jaylastırdı. Soń dál ortadan bólip qoyǵan sızıqtı qol sharshısı menen túpiriklep óshirdi.

Jol boyı óz qıyalı menen ózi bolıp, Aqshagúl balasına illa dep awız ashpay-aq dúkánǵa kelip qaldı.

—haw, mama, jabıq tur-ǵo! — dedi Quwat dúkánnıń qapı-

sın tartıp.

— Pay, kelisti-aw. Endi qayaqtan izleymiz! Qulıp bar ma awzında?

Quwat ishten túsip turǵan jaqtı menen qulıp urılatu-

ǵın shıńǵaǵa úńildi.

—Yaq, mama, qulp joq, ishten ilip qoyıptı.

—Táwir eken onda. Júr, art betinen aylanıp barayıq.

Dúkánnıń sharbaǵı ashıq eken. Ishte nan tiyeytuǵın mashinaǵa usaǵan budkalı mashın tur. Un kelgen eken. Joqarıda shofyor ma, bir kisi dúkánshı qızǵa:

—Bol, jawırnıńdı tut, — dep qıstastırıp atır.

—Qoysa, kótere almayman!

—Kótere almasań nege jazdırıp keteseń!

330