Математика.-3
.pdf
После обратной замены получаем ответ, при этом также заодно обратно меняем дробные степени на корни.
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
Ответ. |
|
|
|
|
x5 1 |
|
x5 1 C . |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
15 |
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
Задача 16. |
|
Вычислить |
|
cos 3x |
|
dx . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin 3x |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
Решение. |
|
|
cos 3x |
|
dx = |
|
sin 3x 14 cos3xdx = |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin 3x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
= |
|
|
1 |
sin 3x 14 (3cos3xdx) |
= |
1 |
sin 3x 14 d (sin 3x) = |
|
1 |
t 14 dt = |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
3 |
|
|
||||||
1 |
|
|
1 |
t 34 C = |
4 |
t 34 C |
= |
4 |
sin 3x 34 |
C . |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
3 |
|
|
|
|
|
|
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
4 |
4 |
|
|
3 C . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
Ответ. |
|
sin 3x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
Задача 17. Вычислить |
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
dx . |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 x 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
Решение. Несмотря на то, что интеграл похож на |
|
|
1 |
|
dx , но, тем |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1 x2 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
не менее, в числителе есть переменная x , поэтому это не табличный интеграл, и ответ здесь вовсе не арксинус. Заметим, что в числителе 1- я степень, а под корнем в знаменателе 2-я. Домножим и поделим так, чтобы в числителе оказалось то выражение, которое под корнем в знаменателе.
|
|
x |
|
dx = |
1 |
|
|
2x |
|
dx = |
1 |
|
d (1 x 2 ) |
||
|
|
|
2 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|||||
1 x 2 |
|
1 x2 |
|
1 x 2 |
|||||||||||
после замены переменной, это можно переписать так:
а значит, 
t C и после обратной замены:
Ответ. 
1 x2 C .
2dtt
11
Задача 18 (Э). |
Вычислить |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
9x 2 18 x 5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
Решение. |
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
9x 2 |
|
18 x 5 |
|
( 9x2 |
|
|
18x 9) 4 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
4 |
9(x2 2x 1) |
|
2 |
2 32 (x 1)2 |
|
|
22 (3x 3)2 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Для того, чтобы применить формулу, |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
dx arcsin |
|
x |
C |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
a 2 x 2 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
нужно обозначить t 3x 3. Но сначала сделаем так, чтобы и в |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
числителе оказался не просто dx а d(3x 3) : |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
dx |
|
|
= |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3dx |
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
d (3x 3) |
|
. |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
2 |
2 (3x 3)2 |
|
|
3 |
|
|
|
|
22 (3x 3)2 |
|
|
3 |
|
|
|
|
22 (3x 3)2 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
dt |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
t |
|
C . |
|||||||||||||||||||||
Теперь интеграл имеет вид |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
, и равен |
|
|
arcsin |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
22 t 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
После обратной замены получаем ответ. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
1 |
|
|
3x 3 |
C . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
Ответ. |
|
arcsin |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
3 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
Д-5. |
Вычислить xe x2 dx . |
Ответ. |
1 |
|
ex2 C . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
Д-6. |
Вычислить x cos(x2 )dx . |
|
Ответ. |
1 |
sin(x2 ) C . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Д-7. Вычислить |
|
|
x3 |
dx |
Ответ. |
1 |
arctg(x4 ) C . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
Указание. См. задачу 14. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
Д-8. Вычислить |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
при x |
1. |
|
|
|
|
|
|
|
1 |
ln |
|
3x |
3 |
|
C . |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
Ответ. |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
9x2 18x 9 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Указание. См. задачу 18.
12
Задача 19. Вычислить |
|
2x 4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
dx . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
x2 |
4x 8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
Решение. Заметим, что в числителе производная того выражения, |
||||||||||||||||||||||
которое есть в знаменателе. Тогда |
|
|
|
2x 4 |
dx |
= |
d (x 2 4x 8) |
|
||||||||||||||
|
x |
2 |
4x 8 |
|
x |
2 |
4x 8 |
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
= |
dt |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
= ln |
|
t |
|
C = ln |
x2 4x 8 |
C . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
t |
|
|
|
|
t x2 |
4x 8 для |
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
Здесь |
фактически мы |
применили |
замену |
|||||||||||||||||||
упрощения выражения. Кстати, выделение полного квадрата в знаменателе это здесь был бы тупиковый путь, ведь в числителе не
1
константа а многочлен, то есть не удалось бы свести к виду t 2 a 2 .
Ответ. ln x2 4x 8 C .
x 1
Задача 20. Вычислить x2 4x 8 dx .
Решение. Здесь, в отличие от прошлой задачи, в числителе уже произвольный многочлен, не соответствующий производной от знаменателя. Тем не менее, можно путѐм арифметических операций получить там дифференциал знаменателя:
Домножим и поделим на 2, чтобы исправился коэффициент при x :
|
x 1 |
= |
1 |
|
2x 2 |
||
|
dx |
|
|
dx |
|||
x2 4x 8 |
2 |
x2 4x 8 |
|||||
Теперь осталось прибавить и отнять 2, и будет получено 2x 4 :
1 |
|
|
|
|
2x 2 |
1 |
|
|
(2x 4) 2 |
|||||||||
|
|
|
|
dx = |
|
|
|
|
|
|
|
dx = |
||||||
2 |
x2 4x 8 |
2 |
x2 4x 8 |
|||||||||||||||
|
|
1 |
|
2x 4 |
1 |
|
2 |
|
|
|||||||||
= |
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
dx . |
|||||||
2 |
x2 4x 8 |
2 |
x2 4x 8 |
|||||||||||||||
В первом слагаемом делается ровно то же самое, что в прошлой задаче, а во втором - выделить полный квадрат, и в итоге сводится к арктангенсу:
13
|
1 |
|
|
d (x2 4x 8) |
dx |
|
|
|
1 |
|
|
|
dx = |
|||||||||||||||||
2 |
|
|
x |
2 |
4x 8 |
(x 2) |
2 |
2 |
2 |
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
1 |
|
|
|
|
2 |
|
4x 8 |
|
|
1 |
|
|
|
x 2 |
C . |
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
ln |
x |
|
|
|
|
arctg |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
2 |
x 2 |
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
2 |
4x 8 |
|
|
1 |
|
|
|
C . |
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
Ответ. |
|
|
ln |
x |
|
|
|
|
arctg |
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
2 |
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
Задача 21. |
Вычислить интеграл |
|
|
x 1 |
dx . |
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 9 |
|
|
|
|
||||
Решение. |
|
x 1 |
dx = |
1 |
|
2x 2 |
dx = |
1 |
|
|
2x |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
x |
2 |
9 |
2 |
x |
2 |
9 |
2 |
x |
2 |
9 |
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
dx |
1 |
|
|
2 |
dx |
|
|
|
|||
2 |
x2 |
9 |
В отличие от прошлой задачи, здесь не надо прибавлять и вычитать, так как полный дифференциал знаменателя это 2xdx , в знаменателе нет 1-й степени, а его производная поэтому не содержит константу.
Далее, |
1 |
|
|
|
d (x 2 ) |
|
|
|
|
|
|
1 |
dx = |
1 |
|
d (x 2 9) |
|
|
|
1 |
|
dx , и в итоге: |
||||||||
2 |
|
|
x |
2 |
9 |
|
x |
2 |
9 |
2 |
x |
2 |
9 |
x |
2 |
3 |
2 |
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
1 |
|
|
|
|
2 |
|
9) |
1 |
|
|
x |
|
C . |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
Ответ. |
|
|
|
ln( x |
|
|
|
|
|
arctg |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
Интегрирование по частям |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
Вспомнить формулу uv dx uv vu dx . |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
Задача 22. |
Вычислить xe3x dx . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
Решение. Пусть u x , так надо, чтобы понизилась степень на следующем шаге. Составим таблицу:
u x |
v |
1 |
e3x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
u 1 |
v e3x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Тогда xe3x dx = |
1 |
xe3x |
1 |
|
e3x dx = |
1 |
xe3x |
1 |
e3x C . |
||||
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
3 |
3 |
|
3 |
|
9 |
|
|||
14
Ответ. |
1 |
xe3x |
1 |
e3x C . |
|
|
|
|
|
|||||||
3 |
9 |
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Задача 23. Вычислить интеграл x cos5xdx . |
|
|
||||||||||||||
Решение. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
u x |
|
v |
1 |
sin 5x |
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
u 1 |
|
v cos5x |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
x cos5xdx = |
1 |
x sin 5x |
1 |
sin 5xdx = |
1 |
x sin 5x |
1 |
cos5x C . |
||||||||
|
|
5 |
|
|
|
|
5 |
|
5 |
|
25 |
|
||||
Задача 24 (Э). Вычислить интеграл x2 e x dx .
Решение. Так как степенная функция 2-й степени, то эта задача
решается в 2 шага. На первом шаге, обозначаем u |
x 2 , v e x . |
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
1 |
u |
x 2 |
|
|
v |
e x |
|
|
|
|
|
|
|||
1 |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
u 2x |
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
||
1 |
|
|
|
v1 e |
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Тогда |
|
|
x2 e x dx = x2ex 2 xex dx . |
|
||||||||||
На 2-м шаге, обозначим u |
2 |
x , v |
|
ex . |
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
u2 |
x |
|
|
v2 |
e x |
|
|
|
|
|
|
|||
u |
1 |
|
|
|
e |
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
v2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
В скобке происходит вычисление как бы для нового примера, |
||||||||||||||
выполним это вложенное действие: |
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 xex |
|
ex dx = x 2 e x 2 xe x e x C . |
|
x2ex 2 xex dx = x2ex |
|
|||||||||||||
Итак, ответ: |
x2e x 2xex 2e x C . |
|
|
|||||||||||
Задача 25 (Э). Вычислить интеграл arcsin xdx
Решение. Пусть u arcsinx , второго множителя нет, но мы формально можем считать, что он есть, только равен 1. Итак, v 1. Построим таблицу:
15
u arcsinx |
|
|
|
|
|
|
v x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
u |
1 |
|
|
|
|
|
|
v 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Тогда arcsin xdx = |
x arcsin x |
|
|
|
x |
dx = |
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
1 x2 |
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
1 2x |
|
|
|
|
|
1 |
|
d (1 x 2 ) |
|
||||||||||||||||||
x arcsinx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx = x arcsinx |
|
|
|
|
= |
||||||||||||||
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
1 x2 |
|
1 x 2 |
||||||||||||||||||||||||||
x arcsinx |
|
|
dt |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
= |
x arcsinx |
|
t C . |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
Ответ: x arcsinx |
1 x2 C . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
Задача 26 (Э). Вычислить интеграл arctgxdx
Производная арктангенса это рациональная дробь. И это мы используем, обозначая еѐ u при интегрировании по частям:
u arctgx |
|
v x |
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
u |
1 |
|
|
v 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Тогда: |
arctgxdx = |
xarctgx |
|
x |
|
dx . |
||||
|
2 |
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
x |
1 |
|
|
Второе слагаемое далее уже решается подведением под знак dx.
xarctgx |
|
|
|
|
|
x |
dx = |
xarctgx |
1 |
|
|
|
2xdx |
|
= |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
x |
|
|
1 |
|
|
|
2 |
|
|
|
x |
|
1 |
|||||
xarctgx |
1 |
|
|
|
|
d (x 2 1) |
|
= xarctgx |
|
1 |
|
dt |
|
= |
|||||||||
2 |
|
|
|
|
x 2 1 |
2 |
t |
||||||||||||||||
xarctgx |
|
1 |
ln( x2 |
1) C . Знак модуля даже не нужен, т.к. |
|||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 1 0 .
Замечание. Если при переходе от v 1 к v x записать не одну первообразную, а множество всех первообразных, т.е. v x A , то
16
это не повлияет на ответ, потому что дополнительное слагаемое всѐ равно сокращается в итоге:
(x A)arctgx |
x A |
dx = (x A)arctgx |
|
|
x |
dx |
|
A |
dx |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
x |
2 |
1 |
x |
2 |
1 |
x |
2 |
1 |
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
= xarctgx A arctgx 12 ln( x2 1) A arctgx C .
|
Задача 27 (Э). Вычислить интеграл e x cos xdx |
|||||||||||||
|
Решение. |
|
Пусть I ex cosxdx . |
|||||||||||
. На первом шаге, обозначаем u e x , v cosx . |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
1 |
|
u |
e x |
|
|
v1 |
sin x |
|
|
|
|
|
|
|
||
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
u e x |
|
|
|
cosx |
|
|
|
|
|
|
|
|||
1 |
|
|
|
v1 |
|
|
|
|
|
|
ex sin xdx . |
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
I |
|
|
ex cosxdx . = ex sin x |
||||||||||
|
На 2-м шаге, в том интеграле, который получился, обозначим |
|||||||||||||
аналогичным образом: u |
2 |
e x , v |
sin x . |
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
u2 |
e x |
|
|
v2 |
|
cosx |
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
u |
e x |
|
|
v2 |
|
sin x |
|
|
|
|
|
|
||
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin xdx = |
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
Получается |
I ex sin x ex |
||||||||||||
ex sin x ex cosx ex cosxdx |
= e x sin x e x cos x I . |
|||||||||||||
|
Из равенства I e x sin x e x cos x I можно выразить I : |
|||||||||||||
|
2I e x sin x e x cos x , |
I |
e x |
|
(sin x cos x) . |
|||||||||
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
Примечание. Интегралы вида e x cos xdx и ex sin xdx называются
«циклические интегралы», потому что они решаются таким способом: через 2 цикла вычисления получается сведение к исходному интегралу.
17
Ответ. e x cos xdx = |
e x |
(sin x cos x) С . |
|
2 |
|||
|
|
Д-9. Вычислить eax cosbx dx . Указание. См. задачу 27.
Ответ. |
eax cosbx dx = |
|
eax |
|
|
b sin bx a cos bx C . |
|||
a |
2 |
b |
2 |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|||
Д-10. Вычислить ex sin xdx . |
Указание. См. задачу 27. |
||||||||
Ответ. |
|
e x |
(sin x cos x) C |
|
|
|
|||
2 |
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Интегрирование рациональных дробей Ситуация 1. Если все корни знаменателя различны.
Задача 28. Вычислить интеграл |
1 |
dx . |
||||||||
|
|
|||||||||
(x 1)( x 2) |
||||||||||
Решение. Разложение на простейшие дроби: |
||||||||||
1 |
|
A |
|
B |
. |
|
|
|
|
|
|
(x 1)( x 2) |
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
x 1 |
x 2 |
|
|
|
|
|||
Приведѐм к общему знаменателю: |
|
A(x 2) B(x 1) |
. |
|||||||
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
(x 1)( x 2) |
||
Приравняем к исходной дроби. Знаменатели у них и так равны, осталось приравнять числители: A(x 2) B(x 1) 1
из этого следует: ( A B)x ( 2A B) 0x 1.
Так как в исходном числителе была только константа 1, то искусственно приписали 0x , для того, чтобы присутствовали все степени, коэффициенты при которых надо сравнить.
A B 0
Получается система уравнений:
2A B 1
Решаем систему, складывая уравнения между собой, получится
18
A 1, т.е. |
A 1, |
|
тогда B 1. |
Теперь интеграл можно разбить на |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
два интеграла от таких слагаемых: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
1 |
|
dx |
|
|
1 |
|
|
|
dx . |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x 1 |
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
(x 1)( x 2) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x 2 |
|
|
|||||||||||||
Ответ. |
|
ln |
|
x 2 |
|
|
|
ln |
|
x 1 |
|
C , либо в такой форме: ln |
|
C . |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
x 1 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вычислить интеграл |
|
|
|
|
x 4 |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Задача 29. |
|
|
|
|
|
|
dx . |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
(x 1)( x 5) |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Решение. |
|
|
|
|
|
x 4 |
|
|
|
|
|
|
A |
|
|
|
|
|
B |
|
= |
|
A(x 5) B(x 1) |
. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(x 1)( x |
5) |
|
|
|
|
|
|
x |
1 |
|
|
x |
5 |
|
|
|
|
(x 1)( x 5) |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
( A B)x ( 5A B) 1x 4 , тогда система уравнений для |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
неопределѐнных коэффициентов: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
A B 1 |
. Вычитая из 1-го уравнения 2-е, получим: |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
5A B 4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
6A 3 , т.е. |
A |
|
1 |
|
, тогда B |
|
3 |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2 |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
Итак, |
|
|
|
|
|
|
|
x 4 |
|
|
|
|
|
dx = |
|
3 |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
dx |
1 |
|
|
1 |
|
dx = |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
x 1 |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
(x 1)( x 5) |
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
5 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
3 |
ln |
|
x 5 |
|
|
|
1 |
ln |
|
x 1 |
|
C . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
Ответ. |
|
ln |
|
x 5 |
|
|
ln |
|
x 1 |
|
C . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
1
Задача 30. Вычислить интеграл (x 1)( x 2)( x 3) dx
Решение. В данном случае знаменатель уже разложен в произведение множителей первой степени. Теперь представим дробь в виде суммы:
1 |
|
A |
|
|
B |
|
C |
. |
(x 1)( x 2)( x 3) |
x 1 |
x 2 |
|
|||||
|
|
|
x 3 |
|||||
После приведения к общему знаменателю:
19
A(x 2)( x 3) B(x 1)( x 3) C(x 1)( x 2) |
= |
1 |
. |
|
|
||
(x 1)( x 2)( x 3) |
(x 1)( x 2)( x 3) |
Тогда A(x 2 5x 6) B(x 2 4x 3) C(x 2 3x 2) 1 .
Перегруппируем слагаемые, так, чтобы вынести отдельно вторые степени, первые степени и константы.
( A B C)x 2 ( 5A 4B 3C)x (6 A 3B 2C) 0x 2 0x 1 .
Отсюда строим систему уравнений:
|
A B C 0 |
|
|
5A 4B 3C 0 чтобы еѐ решить, построим расширенную |
|
|
6 A 3B 2C 1 |
|
|
матрицу системы и применим метод Гаусса.
|
1 |
1 |
1 |
0 |
|
|
1 |
1 |
1 |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
4 |
3 0 |
|
|
0 |
1 |
2 |
0 |
|
|
|
6 |
3 |
2 |
1 |
|
|
0 |
3 |
4 1 |
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Сначала ко 2-й строке прибавили 1-ю, умноженную на 5, затем от 3-й отняли 1-ю, умноженную на 6.
Так мы обнулили всѐ ниже углового элемента a11 .
А теперь к 3-й строке прибавили 2-ю, умноженную на 3:
|
1 1 |
|
1 0 |
|
|
|
1 1 |
1 0 |
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
0 1 |
|
2 0 |
|
|
0 1 |
2 0 |
. |
|
|
|
|||||||||||||
|
0 |
3 |
4 1 |
|
|
|
0 0 |
2 1 |
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Уже получилась треугольная основная матрица. |
|
|
|
|||||||||||||||||||||
Ей соответствует такая система: |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
A B C 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
||||||
B 2C 0 , т.е. |
C |
|
|
|
, |
тогда |
B 1, а тогда |
A |
|
. |
||||||||||||||
2 |
2 |
|||||||||||||||||||||||
|
2C |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
Теперь интеграл сводится к такому виду: |
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
1 |
|
1 |
|
dx |
|
|
1 |
dx |
1 |
|
|
1 |
|
dx , |
|
|
|
||||||
2 |
x 1 |
|
x 2 |
2 |
|
x 3 |
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
20
