- •Суффозиялық процестер және жер бедер пішіндері
- •Жербедер пішіндері, олардың морфометриялық сипаттамасы
- •Жербедері жасын анықтау әдістері
- •Эндогенді және экзогендік процестердің өзара байланыстары және олардың жербедерінде көрінісі
- •Орта мұхиттық жоталар, олардың құрылысы, карта бетінде бейнеленуі
- •Бедертүзілуіндегі экзогенді процестер туралы жалпы сипаттама.
- •Топографиялық карталарда гравитациялық бедер пішіндерін бейнелеу және оның маңызы.
- •-9Флювиалдық морфомүсін, оның таралуы, негізгі пішіндері
- •10. Өзен аңғарларының морфологиялық типтері, олардың топографиялық карталарда бейнелеу ерекшеліктері
- •11 Өзен аңғарларының тектоникалық типтері
- •12 Лесс, оның таралуы және қалыптасуы
- •13 Карстылы бедердің қалыптасуындағы қолайлы жағдайлар
- •16. Термокарст, оның мәні және таралуы
- •Условия развития термокарста
- •19 Көпжылдық тоңның пайда болу уақыты мен себептері
- •20. Дефлюкция және солифлюкция, олардың себептері және таралуы Дефлюкционные склоны
- •21. Шөлдер типтері, олардың жербетінде таралу заңдылықтары.
- •22. Дефляция және корразия, олардың әрекеттілік нәтижелері.
- •23. Бархандар мен дюналар, олардың қалыптасуы және таралуы.
- •24. Жазықтар типтері, олардың таралу заңдылықтары.
- •25. Таулар, олардың типтері және таралу заңдылықтары.
- •26. Деструкция мен денудация процестері, олардың нәтижелері.
- •27. Морфоқұрылымдық ілім, оның қалыптасуы.
- •28. Тегістелі беттері. У. Дэвис және в. Пенктің ілімдері.
- •29. Мұхит жер қыртысынң морфоқұрылымдары. Материктердің су асты шеткейі.
- •30. Мұхит жер қыртысынң морфоқұрылымдары. Өтпелі зона, оның типтері.
- •31. Мүхит түбі морфоқұрылымдары. Мүхит түбі, оның құрылысы
- •32. Карсталық процестер және бедер пішіндері.
- •33. Минералдар мен тау жыныстардың жаратылысы және классификациясы
- •1.Магматикалық тау жыныстары.
- •2.Метаморфиялық тау жыныстары
- •3. Шөгінді шыныстар
- •35. Қар мен мұздың бедержаралу әрекеті
- •36. Фациялар мен формациялар тұралы ұғымдар. Олардың палеогеографиялық зерттеулердегі маңызы.
- •37. Рифтер, авлакогендер тұралы ұғымдар. Орта мұхит жоталары, олардың құрылысы және дамуы.
- •38. Мұздықтар, олардың қалыптасуы және қоректенуі
- •39. Қазіргі мұздықтардың типтері.
- •40. Мұздықтардың бедертүзу әрекеті және онымен байланыст ы бедер пішіндері.
- •41. Флювиогляциалдық үрдістер және олармен байланысты бедер пішіндері.
- •42. Экзогенді үрдістер тұралы жалпы мәліметтер, өзенаралық ассиметрия, оның себептері.
- •43. Геоморфологиядағы негізгі терминдер мен анықтамалар.
- •44. Төрттік мұздану, оның себептері, орталықтары, таралуы және бедертүзу нәтижелері. Карта бетінде белгіленуі
- •Мұзбасу орталықтары
- •Мұзбасу сатысы
- •45. Жер бедерін классификациялау негізіндегі белгілер. Морфологиялық (морфографиялық, морфометриялық) классификациялауы.
- •46. Үгілу прроцестері, олармен қалыптасқан бедер пішіндері.
- •47. Криогенді процестер және бедер пішіндері. Оларды картографиялау белгілері және маңызы
- •49. Дефлюкция және солифлюкция, олардың бедертүзу әрекеті.
- •50. Бедертүзу процестердің жұмысы. Морфоқұрылымдық ілім, оның негізі және маңызы.
- •57.Уақытша ағынды сулар әрекеті, олардың бедерде көрінісі және картада бейнеленуі
- •58Биогенді процестер және бедер пішіндері (суреттеп сипаттама беру).
- •59 Жер қабығының құрылымдық элементтері. Қайта жаңарған платформалар немесе эпиплатформалық таулар (орогендер), олардың қалыптасуы және құрылысы.
- •60. 7.Қазіргі борпылдақ шөгінділер типтері, олардың таралуы және карта бетінде бейнеленуі. Антропогендік бедертүзулуі.
- •61. Антропогенді процестер және бедер пішіндері. Олардың белгілері.
- •62. Жерсілкіністер мен цунамилер, олардың бедержаралу маңызы.
- •63. Меандрлеу процесі, меандрдың құрылысы.
- •64. Жайылма, оның қалыптасуы, құрылысы, типтері. Топокарта бетінде анықталуы.
- •66.Биогенді процестер және бедер пішіндері (суреттеп сипаттама беру).
- •67.Жайылма, оның қалыптасуы, құрылысы, типтері. Топокарта бетінде анықталуы.
- •68.Ағынды сулар әрекетінің нәтижесі, оның картографиялық маңызы.
- •69.Өзен аңғарларының морфологиялық және генетикалық типтері. Олардың карта бетінде анықталуы.
- •70.Жербедері картографиялауында қолданылатын негізгі материалдар
- •71.Карта бетінде бедерді бейнелеудің ғылыми және практикалық маңызы.
- •72.Ағынды сулар әрекетінің нәтижесі, оның картографиялық маңызы.
- •73.Геоморфологиялық карта, оның типтерi және мазмұны
- •74.Геоморфологиялық карта, оның типтері. Аналитикалық және синтетикалық геоморфологиялық карталар, оларды бейнелеу негізгі әдістері
- •75. Геоморфология ғылымы оның геология жане географиямен байланыстары.
- •77.Эрозия бащисі, оның өзгеру себептері
- •78.Космогенді жер бедері, оның қалыптасуы жане көрінісі
- •79. Жер бедері зерттелуіндегі негізгі бағыттар.
- •80.Геоморфологиялық карталардың жасалуында қолданылатын негізге тәсілдер
- •81.Жербедері картографиялауында қолданылатын негізгі материалдар
- •1. Суффозиялық процестер және жер бедер пішіндері
Эндогенді және экзогендік процестердің өзара байланыстары және олардың жербедерінде көрінісі
Экзогендік үрдістерге үгілу, жер беті мен жер асты суларының іс-әрекеттері, теңіз, мұздық, организмдер (жануарлар мен өсімдіктер), адам қоғамының іс-әректтері және т.б. жатады. Бұл процестер энергиясының басты көзі – Күн. Экзогенді үрдістердің негізгі бағыты – эндогенді процестермен қалыптасқан бедердің оң пішіндерін бұзу, теріс пішіндерді тасындылармен толтыру. Эндогенді және экзогенді күштердің өзара әрекеттесуін ескеру қажет, өйткені ішкі күшердің әсеріннен жасалынған бедер контрастылығы жоғары аумақтарда бұзылыстар қарқынды жүреді, және баяу қозғалысты жерлерде аз дамиды. Ішкі – эндогендік және сыртқы – экзогендік процестердің өзара әсерлесуі нәтижесінде бедер дамуы жүреді. Эндогендік процестер негізгі бедер түзуші маңызға ие, бастысы жер қыртысының қозғалысы. Олармен литосфераның ірі (кедір-бұдыр) беттері – материктер мен мұхит ойпаңдары, көптеген мыңдаған шақырымдарға созылған (геотектуралар) таулы аймақтар, сонымен қатар тау жоталары, тектоникалық жарылымдар, көптеген көлдер ойпаңдары жасалынған. Магмалық процестер жер қыртысы қозғалысымен күрделі өзара әркеттестікте, кейбір геотектоникалық болжамдардың авторларының пікірлері бойынша олар сол қозғалыстардың басты себепкері болуы мүмкін. Магмалық массалар жер бетіне шыққанда көлемді лавалық жазықтар мен ағындар, жанартаулық таулар мен таулы қыраттар қалыптасады. Ішкі күштермен жасалынған бедер пішіндерін бұзуға сыртқы күштердің іс-әректі бағытталған.
Орта мұхиттық жоталар, олардың құрылысы, карта бетінде бейнеленуі
Оларға рифттік терең аңғарлар тән. ОМЖ режимі материктердегі белсенді зоналардың рифті режиміне ұқсас, бірақ орта жоталар мұхиттық қыртыстың мұлдем басқа жағдайларында дамиды. Мұхиттық платформалар әлі де әлсіз зерттелген. Олардың құрылысы материктік платформалардан өзгеше, бедері – суастындағы көлемді жазықтар. Жер қыртысының қозғалысын зерттейтін басты әдістер: геодезиялық, геофизикалық, гидрологиялық, геоморфологиялық, геологиялық және кешенді әдістер.Астеносфера активизациясы, базальтты магманың қыртысқа енуі және оның бетке шығуы, қыртыс ойысы мен геосинклиннің дамуы геосинклиндік режимнен бұрын өтеді. Платформалық режимге астеносфераның әлсіз дамыған белсенділігі тән. Егер астеносфераға төменгі мантиядан импульстар келсе(төменгі мантия шекарасы менядродан да келуі мүмкін), ол жоғарылайды және рифтті режим да ми бастайды. Геосинклин мен рифті режимнің айырмашылығы жиі былай түсіндіріледі: рифті режим нығайған қыртыста дамиды, ал геосинклин материктік пен мұхиттық қыртыс арасындағы ауыспалы зонаға бейімделген. В.В. Белоусов, әсіресе мұхит түбініңқалыптасуына жататын бөлігінде, оның схемасы болжамды екенін айтады. Соңғы жылдары «жаңа глобальды тектоника» деп аталатын болжам дамуда. Оның негізінде қыртыс асты массалардың ағыстарына ұзақ уақыт бойы әсер ететін, мұхит түбінің қалыптасуы туралы ерекше жағдайлар мен мұхит түбімен қатар, материті де қосатын, жер қыртысы блоктарының айтарлықтай қозғалыстары (мобилизм) жөніндегі түсініктер жатады.