Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
EKZO wpor.docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
501.54 Кб
Скачать

71.Карта бетінде бедерді бейнелеудің ғылыми және практикалық маңызы.

Геоморфологиялық карталар жалпы географиялық карта анық емес немесе жоқ, бедер белгілерін толық әрі дұрыс көрсету үшін құрастырылады. Геоморфологиялық карталар үшін жалпы географиялық карталар негіз болып табылады.

Геоморфологиялық карталарды жасағанда жалпы географиялық негіздің элементтері қолданылады: бедердің биіктік көрсеткіштері (горизонтальдар, изобаттар, биіктіктер ментереңдіктер көрсеткіштері), гидрографиялық жүйе, жағалау сызықтары. өсімдік жамылғысының, жол желісінің, елді мекендер, шаруашылық нысандарының контурлары мен

сипаттамалары жұмыс негізінде геоморфологиялық обьектілерді байлау үшін, жергілікті жерде дұрыс бағдар жасау үшін сақталуы мүмкін, бірақ көп жағдайда жартылай немесе толық алынып тасталады.Геоморфологиялық карталар масштаб бойынша ірі масштабты — 1 : 200 000 және одан

жоғары, орта масштабты — 1 : 200 000 -нан 1 : 1 000 000 қоса, ұсақ масштабты —1 : 1 000 000 кіші. 1 : 5 000 000 кіші масштабтағы карталар шолу карталарына жатады.

Геоморфологиялық карталар мазмұны мен қолданылуы бойынша жеке және жалпы болып бөлінеді. Жеке карталарда бедердің жеке сипаттамалары беріледі: морфометрия, морфография, жасы, тілімдену тереңдігі, беттер ылдилығы, генетикалық топтар мен типтер (флювийлік, карсттық, мұздықтық). Жалпы карталарда бедер белгілер жиынтығы бойынша сипатталады, олардың ішінде ең бастылары морфология (морфография және морфометрия), генезисі және

жасы.Геоморфологиялық карталар талдау, синтетикалық синтездік және кешендік бо лып бөлінеді.Талдау карталары мысалына жеке карталарды жатқызуға болады. аудандағы қандайда бір нысанды, бедер типін сипаттау үшін синтетикалық карталар құрастырылады. Кешендік карталарда көптеген нысандар беріледі. Мұндай көрсеткіштерге жас, морфологиялы қ белгілер, генезисі т.б. жатады. Жалпы геоморфологиялық карталар көлемді территориялар үшін кешендік карталар әдісі бойынша құрастырылады. Әртүрлі мақсаттарда қолданылатын геоморфологиялық карталардың басқада түрлері бар.

Оларға пайдалы қазбаларды іздегенде, ауыл шаруашылығы территорияларында инженерлік құрылыстарды жобалағанда, трассалар бойынша құрастырылатын карталар жатады. Геоморфологиялық карталарды жасағаннда жалпы географиялық және тақырыптық карталар, әдебиеттер, әуәсуреттер, далалық бақылаулар , ғарыштық суреттер қолданылады. Жоғарыдағы материалдардың салыстырмалы пайдаланылуы жасалатын картаның қолдануымен анықталады. Мысалы, морфометриялық және морфографиялық карталар негізі үшін бедердің биіктік және жоспарлы сипаттамалары, гидрографиясы, яғн и топографиялық карталар міндетті түрде қолданылатын нысандар пайдаланылады. Ірі және орта масштабтағы геоморфологиялық карталар ұсақ масштабты кешендік және шолу карталарын жасағанда қолданылады. Карталар әртүрлі түстер, белгілер мен индекстерді пайдалан умен жасалынады.

Геоморфологиялық карталарды безендіру мен құрастырғанда көптеген шартты белгілер –легенделер құрастырылған. Бірақ қазіргі уақытқа дейін алпы қабылданған легенделар жоқ

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]