A) Лингвистика.

B) Фразеология.

C) Ассимиляция.

D) Метатеза.

E) Диссимиляция.

369. Тіл туралы алғашқы ойлар Египеттен емес, Қытай мен Үндістаннан бастау алатынын айтқан ғалым:

A) Я.В.Лоядан.

B) Жан Франсуа Шанпольон.

C) Ф. де Соссюр.

D) Аристотель.

E) Платон.

370. Үндістан лингвистикасы болмағанда, Еуропа мен Америка лингвистикасы да болмаған болар еді деген пікірдің авторлары:

A) В.Томсен, Бодуэн де Куртенэ

B) Панини, Яска.

C) С.Аманжолов, Т.Қордабаев.

D) О.Бетлингк, Ф.Хомель.

E) Конфуций және оның ізбасарлары.

371. Көне Үндістан лингвистикасының алғашқы өкілі:

A) Яска..

B) Ф. де Соссюр.

C) В.Томсен.

D) Я.В.Лоядан

E) Бетлингк.

372. Тіл немен тығыз байланысты:

A) Қоғаммен.

B) Халықпен.

C) Тайпамен.

D) Ұжыммен.

E) Табиғатпен.

373.Үнді лингвисті Панинидің еңбегін жалғастырушылар:

A) В.Катьяяна, Патанджали.

B) Бхартхари, Хемочандра.

C) Конфуций және оның ізбасарлары.

D) Гуру, Яска.

E) О.Бетлингк, В.Томсен.

374. Үнді лингвистері сөз таптарын төрт топқа қалай бөлген:

A) Есімдік, етістік, предлог, демеулік.

B) Есім, есімдік, үстеу, одағай.

C) Есімдік, етістік, үстеу, еліктеу.

D) Есімдік, етістік, демеулік, жалғаулық.

E) Есімдік, етістік, демеулік, одағай.

375. Бір тілден екінші тілге енуге өте икем болатын элементтер қайсы:

A) Сөздер

B) Дыбыстар.

C) Сөз тіркестері.

D) Фразеологиялық тіркестер.

E) Мақал-мәтелдер.

376. Үндістандағы ертеде құрастырған елеулі сөздік:

A) Амара сөздігі B) Гуру сөздігі.

C) Катьяяна сөздігі.

D) Панини сөздігі.

E) патанджали сөздігі.

377. Сүйекке жазылған Қытай ескерткіштері қай ғасырға тән:

A) Б.д.д. ХІІғ.

B) Б.д.д. ІХғ.

C) Б.д.д. Хғ.

D) Б.д.д. ХҮғ.

E) Б.д.д. ХІІІғ.

378. Қытайдағы этимологиялық сөздікті құрастырушы:

A) Лю Си.

B) Сюй Шень.

C) Сюнь Куан.

D) Ван Ли.

E) Чунь Гюй.

379. Стоик мектебінің негізін салушы:

A) Хрисипп.

B) Аристарх.

C) Аполлоний Дискол.

D) Кратес.

E) Зенодот.

380. Араб лингвистикасының негізін салушы:

A) Әбу л-Асуада ад-Дуали.

.B) Әбу ас-Сакафи.

C) Анбаса әл-Фихри

D) Халиль ибн Ахмад әл-Фарихиди.

E) Сибаваихи.

381. Араб тіл білімінде кірме сөздерге арнап сөздік құрастырған лингвист:

A) Әл-Джавалики.

B) Ибн Даххан.

C) Ибн Манзур.

D) Ибн Фарис.

E) Әл-Жауһари.

382. Ибн Даххан сөздігі не жайында:

A) Бір мағыналылық пен көп мағыналылық жөнінде

B) Түбір сөздердің дыбыстық құрамы жөнінде.

C) Көне, жаңа сөздер жөнінде.

D) Синонимдер жөнінде.

E) Дауысты, дауыссыз дыбыстар жөнінде.

383. Араб тіліндегі исламға қатысты сөздер жөнінде еңбек жазған:

A) Ибн Фарис.

B) Халил ибн Ахмад.

C) Әбу Әли ибн Сина.

D) Замахшари.

E) Сибаваихи.

384. «Еуропа тіл біліміндегі салыстырмалы-тарихи әдіс принципі – араб лингвистикасынан ауысқан жетістік» деген тірек сөздің авторы:

A) С. Де-Саси.

B) Ф.Бопп.

C) Я.Голиус.

D) А.Гигениус.

E) Т.Ерпениус.

385. Тарихшы әрі грамматист В.Аравелци пікірінше алғашқы ті дегеніміз:

A) Сирия тілі.

B) Халдей тілі.

C) Адам тілі.

D) Ағылшын тілі.

E) Араб тілі.

386. Тілдің шығуын жаратушымен байланыстырушы немесе «Сауалдар кітабының» авторы:

A) И.Шредер.

B) Д.Неподимый.

C) Д.Грамматик.

D) Г.Татеваци.

E) В.Аривелци

387. Қайсысы Армян лингвисті И.Шредердің еңбегі:

A) Армян-қыпшақ сөздігі.

B) Каменец жазбаларының текстері.

C) Армян тілінің грамматикасы.

D) Грамматикалық өнер.

E) Армян тілінің інжу-маржаны.

388. Армениядағы алғашқы құрастырылған сөздіктер қай ғасырларды қамтиды:

A) Ү-ҮІІІғғ.

B) ХҮІІ-ХҮІІІғғ.

C) ІХ-ХІІІғғ.

D) ХҮ-ХҮІғғ.

E) Х-ХІІғғ.

389. Лусик Саргавактың 1581 жылы жарық көрген еңбегі:

A) Каменец оқиғаларының жазбалары.

B) Қыпшақ тілінің грамматикасы.

C) Армян колониясы.

D) Грамматикалық өнер.

E) қасиетті жазбалар сөздігі.

390. Парсы лексикографиясының елеулі ескерткіштерінің бірі:

A) Лисан ут-Танзил.

B) Парсы тіліндегі түбір етістіктер.

C) Парсы тілінің ережелері.

D) Авеста-пехлеви сөздігі.

E) Шахнаме.

391. Түркі топонимдерін тізбелеу нәтижесінде 1600 жылы жазылған еңбек:

A) Повесть временных лет.

B) Слово о полку Игореве.

C) Чуваш тілі грамматикасына қатысты шығармалар.

D) Сібірдің сызба кітабы.

E) Үлкен сызба кітабы.

392. Мұсылман реннесансының көрнекті өкілі:

A) Ф.П.Аделунг.

B) Әбу Насыр әл-Фараби

C) Фудзивар Тэйк.

D) Фудзитани Нариакира.

E) И.Табберт- Страленберг.

393. Әл-Фараби тіл туралы ғылымды неше салаға жіктеген:

A) 6

B) 7.

C) 9

D) 3.

E) 5.

394. Ибн Синаның артикуляция, акустика, фонетикалық мәселелерді қамтыған трактаты сибаваихи, замахшари еңбектерінен несімен ерекшеленеді:

A) Тілдің семиотикалық белгілерін сипаттауымен.

B) Тек артикуляцияны қарастыруымен.

C) Жалпы фонетикалық зерттеу болуы.

D) Тек акустиканы қарастыруымен

E) Психология ғылымымен байланыстылығымен.

395. М.Қашқаридың «Дивани лұғат ит-түрк» еңбегі қай жылдарды қамтиды:

A) 1112-1114

B) 1068-1070.

C) 1082-1083.

D) 1072-1074.

E) 982-984

396. Ә.Науаидың тілдің пайда болуы жөніндегі пікіріне сай вариантты табыңыз:

A) Параллель әлемнен тіл үйретушілер болған дегенге саяды.

B) Еліктеуден кездейсоқ пайда болған дегенгше келеді.

C) Жаратушымен байланыстырады.

D) Өздігінен пайда болды дегенге келеді.

E) Еңбек ықпал еткен дегенмен байланысты өрбиді.

397. «Жаңа Органон» еңбегінің авторы:

A) В.Лейбниц.

B) Дж.Локк.

C) Р.Декарт.

D) Ф.Бэкон

E) Ф.де Соссюр.

398. Алғашқы басылымда Азия мен еуропаның 200 тілін қамтыған қайта өрлеу дәуіріндегі еңбек немесе сөздік:

A) Еуропалықтардың тілдері туралы пайымдаулар

B) Митридат немесе жалпы тіл білімі.

C) Белгілі тілдердің каталогі және оның саны, ерекшеліктеріне қарай диалектілер мен наречиелерге бөлу, классификациялау.

D) Барлық тілдер мен наречиелердің салыстырмалы сөздігі.

E) Адам ақылы жөніндегі жаңа тәжірибелер.

399. «Екі тіл туралы тұжырым» атты трактаттың авторы кім:

A) М.Қашқари.

B) Ә.Жәми.

C) Ибн Сина.

D) Ұлықбек.

E) Ә.Науаи.

400. Тіл білімін мақсатына қарай диахрондық және синхрондық деп ажыратқан ғалым:

А) Ф. де Соссюр;

В) Н.Марр;

С) В. фон Гумбольдт;

Д) А.Мартине;

E) Е.Поливанов.

401. Сөздік жасаудың теориясы мен практикасы қай саланың пәніне кіреді?

А) Лексикография

В) Лексикология

С) Сөздіктану

Д) Терминология

Е) Морфология

402. Кең тараған сөздік түрі:

А) Аударма

В) Энциклопедиялық

С) Этимологиялық

Д) Түсіндірме

Е) Синонимдік

403. Көлемі жағынан ең үлкен сөздік түрі:

А) Энциклопедиялық

В) Аударма

С) Этимологиялық

Д) Түсіндірме

Е) Синонимдік

404. Тілдің мазмұндық жағы лингвистиканың қай саласында қарастырылады?

А) лексикология;

В) диалектология;

С) фонетика;

Д) морфология;

E) синтаксис.

405. «Каламбур» терминінің мағынасын көрсетіңіз.

А) Аұлғасы бірдей, мағынасы әр басқа сөздерге негізделген сөз әзілі

В) Мағыналары қарама-қарсы сөздер;

С) Мағыналары өзара мәндес сөздер қатары;

Д) Айтылуы бірдей, мағыналары әр түрлі сөздер;

E) Бір сөздің бірнеше мағына беруі

406. Мақал-мәтелдерді зерттейтін тіл білімінің саласы

А) Паремиология;

В) Эпистемиология;

С) Глоттогоника;

Д) Фразеология;

E) Ономасиология.

407. «Жалпы лингвистика курсы» атты еңбектің авторы кім?

А) Ф. де Соссюр;

В) Н.Я.Марр;

С) М.Б.Митин;

Д) Н.Г.Чернышевский;

Е) Леви-Брюль

408. Екпін туралы ғылым:

А) Акцентология;

В) Фонология;

С) Дефектология;

Д) Спелеология;

Е) Орнитология

409. Фразаның ритмика-интонациялық тәсілдер арқылы бөлініп айтылатын қысқа бөлігі:

А) Сөйлеу такті;

В) Сөйлеу актісі;

С) Сөйлеу қарқыны;

Д) Сөйлеу темпі;

Е) Сөйлеу ритмі

410. Билингвизм дегеніміз не?

А) Қостілдік;

В) Көптілдік;

С) Бір тілдік;

Д) Ұлт тілі;

Е) Шет тілі.

411. Тілді лингвистикалық география әдісімен зерттеуде тілдік құбылыстардың таралу шегін көрсететін картадағы сызықтар, шекаралық белгілер не деп аталады?

А) Изоглосса;

В) Диалектизм;

С) Билингвизм;

Д) Глоттогенез;

Е) Изафет.

412. Хабарлай сөйлеу әрекеті:

А) Репрезентатив;

В) Деректив;

С) Комиссив;

Д) Оператив;

Е) Иллакутив.

413. Бұйрықты сөйлеу әрекеті:

А) Директива;

В) Комиссив;

С) Оператив;

Д) Репрезентатив;

Е) Детектив.

414. Диалектілері туыс тілдер тобының шығуына негіз болған тіл:

А) Ататіл;

В) Ана тіл;

С) Төбе тіл;

Д) Баба тіл;

Е) Көне тіл.

415. Синтаксистік біртұтас қатынасты білдіретін интонациялық-мағыналық бірлік, анықтауыш-анықталушы түріндегі қос мүшелі құрылым:

А) Синтагма;

В) Парадигма;

С) Субстантив;

Д) Предикатив;

Е) Адъектив

416. Генитив терминінің мәні:

А) Ілік септігі;

В) Өздік етіс;

С) Көсемше;

Д) Есімше;

Е) Сан есім.

417. Негізгі (лексикалық) және көмекші мағыналарында байқалатын синтетизмге қарама-қарсы типологиялық қасиет:

А) Аналитизм;

В) Арготизм;

С) Архаизм;

Д) Афоризм;

Е) Вокализм.

418. Қарым-қатынас барысында әр алуан мәлімет, хабарды бейвербалды (тілдік емес) амалдар арқылы жеткізу жолдарын зерттейтін сала:

А) Паралингвистика;

В) Психолингвистика;

С) Итралингвистика;

Д) Нейролингвистика;

Е) Псевдолингвистика

419. Қандай да бір тілдік тұлғаның мағынасын ашып айқындауға көмектесетін мәтіннің үзігі:

А) Контекст;

В) Текст;

С) Гипертекст;

Д) Текстура;

Е) Текстиль.

420. Ешқандай қосымшаның көмегінсіз түбірдің не негіздің басқа сөз табына алмасуы арқылы жасалатын сөзжасам тәсілі, транспозицияның бір түрі:

А) Конверсия;

В) Когеренция;

С) Дивергенция;

Д) Деривация;

Е) Аффиксация.

421. Бір графикалық жүйедегі мәтіндер мен жекелеген сөздерді басқа графикалық жүйенің таңбаларымен таңбалау:

А) Транслитерация;

В) Трансформация;

С) Декорреляция;

Д) Когеренция;

Е) Корреспонденция.

422. Қабаттасып, қатар қолданылу нәтижесінде бір мағынаны білдіріп қалыптасып кеткен екі сөз. Мыс., зәулім биік, қырмызы қызыл т.б.

А) Плеоназм;

В) Инверсия;

С) Эллипсис;

Д) Экзотизм;

Е) Пуризм.

423. Әp тiлдi қayымдық тoптapдың бip нe бipнeшe диaлeктiciнiң нeгiзiндe қaлыптacқaн, диaлeктapaлық қaтынac құpaлы қызмeтiн aтқapaтын тiл.

А) Койне;

В) Узус;

С) Сленг;

Д) Жаргон;

Е) Диалект

424. “Кеңейту” арқылы басқа тілдік бірліктің негізінде екінші бір тілдік бірлік жасау процесі.

А) Деривация;

В) Когеренция;

С) Конверсия;

Д) Дивергенция;

Е) Аффиксация.

425. Қoғaмдa eкi нe бip тiлдiң eкi фopмacының әp түpлi фyнкциoнaлды opтaдa бip мeзгiлдe өмip cүpyi.

А) Диглоссия;

В) Дуализм;

С) Полилингвизм;

Д) Дисфемизм;

Е) Неологизм.

426.Белгілі бір әлеуметтік топқа тән сөйленіс ерекшелігі.

А) Социолект;

В) Гендерлект;

С) Диалект;

Д) Идиолект;

Е) Этнолект.

427. Жepгiлiктi aймaқтapдa қoлдaнылaтын cөздepдeн, диaлeктизмдepдeн epeкшe, қaлa тұpғындapынa тән cөздep

А) Урбанизм;

В) Диалектизм;

С) Соматизм;

Д) Фразеологизм;

Е) Варваризм.

428. Қоғам мүшелерінің жас ерекшеліктеріне, кәсібі мен әлеуметтік жіктелісіне, т.б. қатысты қолданыс аясы шектеулі сөздер мен сөз тіркестері

А) Арго;

В) Жаргон;

С) Сленг;

Д) Экзотизм;

Е) Диалект.

429. Стилистикалық фигуралардың бірі: сөйлем ішіндегі мүшелердің қалыпты орын тәртібінен ауытқуы.

А) Инверсия;

В) Эллипсис;

С) Плеоназм;

Д) Экзотизм;

Е) Пуризм.

430. Зат есімдердің тіркесінен құралған анықтауыштық қатынастағы сөз тіркесінің ерекше бір түрі, араб тілінде “қатынас” деген ұғымды білдіреді.

А) Изафет;

В) Идиома;

С) Изоглосса;

Д) Аксиома;

Е) Алгоритм.

431. Сөйлем ішінде сөздердің арнайы грамматикалық формасыз-ақ белгілі бір грамматикалық мағына білдіруі.

А) Нөлдік форма;

В) Негізгі морфема;

С) Қосымша морфема;

Д) Сөзтұлға;

Е) Негізсөз.

432. Адамның табиғи дыбыстық тілінің қалыптасы эволюциясын зерттейтін ғылым саласы.

А) Глоттогенез;

В) Гаплология;

С) Эволюция;

Д) Лингвистика;

Е) Филогенез

433. Морфеманың фонемалық құрылымын және фонеманың морфологияға қызметін анықтайтын тіл білімінің бір саласы.

А) Морфонология;

В) Морфология;

С) Фонология;

Д) Сөзжасам;

Е) Фоносемантика.

434. Мағыналары көпшіліктің қoлдaнyынa cәйкecпeйтiн, әдeттe кoнтeкcтe ғaнa кeздeceтiн, тiлдe opнықпaғaн cөздep.

А) Окказионализм;

В) Арготизм;

С) Пуризм;

Д) Жаргонизм;

Е) Варваризм.

435. Сөз бен сөзді байланыстырып, олардың бір біріне қатынасын білдіретін аффикстердің грамматикалық мағынасы:

А) Реляциялық мағына

В) Деривациялық мағына

С) Сөз түрлендіруші мағына

Д) Сөз тудырушы мағына

Е) Инфикс

436. Дифтонг дегеніміз?

А) Бір буынды құрайтын екі элементтен тұратын күрделі дауысты дыбыс

В) Сөйлеу кезіндегі дыбыстардың бір біріне әсері

С) Дауыссыз дыбыс

Д) Фонеманы айтамыз

Е) Дыбыстау мүшелерінің жымдасуы

437. Тілдің структуралық бөлшектері:

А) Синтагма

В) Пиктография

С) Көп мағыналық

Д) Сингармонизм

Е) Орфоэпия

438.Бір тілдегі дыбысты екінші тілге көшіру

А) Транслитерация

В) Транскрипция

С) Акомадация

Д) Екпін

Е) Сөйлеу

439. Географиялық атауларды зерттейтін тіл білімінің саласын атаңыз

А) Топономика;

В) Космонимика;

С) Зоонимка;

Д) Фитонимика;

E) Антропонимика

440. Өзекті мүшеленудің бөліктері не деп аталады?

А) Тема/рема;

В) Фонема/морфема;

С) Омоним/синоним;

Д) Диахрония/синхрония;

Е) Текст/контекст.

441. Еріндік дыбыстар:

А) Лабиаль;

В) Фронталь;

С) Денталь;

Д) Фрикатив;

Е) Аффрикат

442. Дыбыстардың жасалымы қалайша аталады?

А) Артикуляция;

В) Акустика;

С) Перцептика;

Д) Аккомодация;

Е) Ассимиляция.

443. Дыбыстардың естілімі қалайша аталады?

А) Перцептика;

В)Артикуляция;

С) Акустика;

Д) Аккомодация;

Е) Ассимиляция.

444. Дыбыстардың айтылымы қалайша аталады?

А) Акустика;

В) Артикуляция;

С) Перцептика;

Д) Аккомодация;

Е) Ассимиляция.

445. Қосымшалардың жалпы атауы:

А) Аффикс;

В) Суффикс;

С) Префикс;

Д) Инфикс;

Е) Постфикс

446. Ең көп таралған жасанды тіл, халықаралық қарым-қатынастың қосымша құралы:

А) Эсперанто;

В) Интерлингва;

С) Волапюк;

Д) Идо;

Е) Латын тілі

447.Ағылшын тілі типологиясы жағынан қай типке жатады?

А) Флективті;

В) Агглютинативті;

С) Полисинтетикалық;

Д) Аморфты;

Е) Инкорпоративтік

448. Ара жігі айқын қосымшалардың тиянақты түбірге еркін жапсарласа жалғануы арқылы тунды сөздер мен грамматикалық формалар туғызу тәсілі:

А) Агглютинация;

В) Флексия;

С) Синтетизм;

Д) Аналитизм;

Е) Диффузия.

449. Сөздері қосымшалар арқылы түрлене бермейтін, сөз таптарының формалық жақтан жігі ашық, айқын ажырамаған тілдер:

А) Даралаушы;

В) Қопармалы;

С) Селбеспелі;

Д) Ұйқаспалы;

Е) Жалғамалы.

450. Бeлгiлi бip тiлдiң қaлыптacқaн нopмaлapынa кipicпeйтiн, oндaғы cөзжacaм, cөз түpлeндipy, cөз тipкecтipy зaңдapынa cәйкecпeйтiн, зәpyшiлiгi шaмaлы бөтeн тiлдiң cөздepi мeн cөз қoлдaныcтapы.

А) Варваризм;

В) Диалектизм;

С) Соматизм;

Д) Фразеологизм;

Е) Экзотизм

Пайдаланатын әдебиеттер:

1. Бенвинист Э. Общая лингвистика. М., 1974

2. Бодуен де Куртенэ И.А. Избранные труды по общему языкознанию. Том 1,2 М., 1963.

3. Вандриес Ж. Язык. М., 1937

4. Гречко В.А. Теория языкознания. М.,2003.

5. Гумбольдт В. фон. Избранные труды по языкознанию. М.,1984.

6. Жұбанов А. Қ. Қолданбалы лингвистика: Формальды моделдер. Алматы, 2006

7. Жұбанов А.Қ. Компьютерлік лингвистикаға кіріспе. Алматы, 2007

8. Звегинцев В.А. Внутренние законы развития языка. М., 1954.

9. Звегинцев В.А. Очерки по общему языкознанию. М., 1962

10. Мещанинов И.И. Проблемы развития языка. Л., 1975.

11. Канцельсон С.Д. Типология языка и речевое мышление М., 1972.

12. Канцельсон С.Д. Общее и типологическое языкознание. Л., 1988.

13. Кубрякова Е.С. Части речи с когнитивной точки зрения. – М., 1997. – с.

14. Қордабаев Т., Қалиев Ғ. Жалпы тіл білімі. Алматы, 2004

15. Поливанов Е.Д. Статьи по общему языкознанию. М., 1968

16. Поливанов Е.Д. Труды по восточному и общему языкознанию. М.,1991

17. Соссюр Ф. Де. Заметки по общей лингвистике. М.,1990

18. Соссюр Ф. Де. Курс общей лингвистики//Труды по языкознанию. М.,1977.

19. Сулейменова Э.Д. Актуальные проблемы Казахстанской лингвистики. Алматы, 2001.

20. Степанов Ю.С. Методы и принципы современной лингвистики. М. 1975.

21. Степанов Ю.С. Семиотика. М., 1971.

22. Фрумкина Р.Психолингвистика. М., 2002.

23. Хомский Н. Язык и мышление. М., 1972.

24. Швейцер А.Д. Современная социолингвистика. М., 1976.

25. Щерба Л.В. Избранные работы по языкознанию и фонетике. Л., 1958.

26. Языковые универсалии и лингвистическая типология. М., 1969.

27. Хасенов Ә. Тіл білімі. Алматы, 2003

*Қосымша әдебиеттер

1. Ахманова О.С. Словарь лингвистических терминов. М.,1966

2. Березин Ф.М. История лингвистических учений. М., 1975

3. Березин Ф.М., Головин Б.Н. Общее языкознание. М.,1979

4. Дейк Т.А. ван Язык. Познание. Коммуникация. М.,1989

5. Общее языкознание. Формы существования, функции и история языка. Под общей ред. Серебренникова Б.А. М., 1970

6. Общее языкознание. Методы лингвистических исследований. Под общей ред. Серебренникова Б.А. М., 1973

7. Общее языкознание. Внутенняя структура языка.. Под общей ред. Серебренникова Б.А. М., 1972

8. Общее языкознание. Хрестоматия. Сост. Б.И. Косовский и Н.А.Павленко. Минск, 1987

9. Степанов Ю.С. Основы общего языкознания. М., 1976.

10. Апресян Ю. Идеи и методы современной структурной лингвистики. М.,1966

11. Ахметжанова З.К. Функционально-семантические поля русского и казахского языков. Алма-Ата, 1989.

12. Аханов К. Тіл білімінің негіздері. Алматы, 1994.

13. Жаналина Л.К. Номинация и словообразовательные отношения. Алматы, 1993

14. Исабеков С.Е. Принцип дополнительности в номинативной системе языка. Алматы, 1992.

15. Манкеева Ж.Қазақ тілін зерттеудің когнитивтік негіздері //“Тілтаным” журналы, №4.–Алматы,2001.40-42б.

16. Қалиев Ғ. Тіл білімі терминдерінің түсіндірме сөздігі. Алматы, 2005.

17. Сергеев В.М. Искусственный интеллект: опыт философского осмысления. Будущее искусственного интеллекта. – М., 1991. – 143 с.

18. Сулейменова Э.Д. Понятие смысла в современной лингвистике. Алма-Ата, 1989

19. Сулейменова Э.Д. Казахский и руский языки: основы контрастивной лингвистики. Алматы, 1992.

20. Талми Л. Отношение грамматики к познанию. – Вестник МГУ, сер. 9. Филология. 1999, № 1: www.bbs.gov.com/jdjj/2677.html.

21. Философские основы зарубежных направлений в языкознании. М.1977.

22. Хасанов Б. Казахско-русские двуязычие. Алма-Ата, 1987.

23. Чейф У.Л. Данное, контрастивность, определенность, подлежащее, топики и точка зрения. // Новое в зарубежной лингвистике, XI вып. Современные синтаксические теории в американской лингвистике. – М., 1982. – С. 29-31.

24. www.krugosvet.ru/articles/82/1008261/1008261a1.htm

25. Языки мира. Проблемы языковой вариативности. М., 1990.

26. Мещанинов И.И. Проблемы развития языка. Л., 1975.

27. Рустемов Л.З. Тіл білімі тарихына қысқаша шолу. Алматы, 1984.