Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Башҡорт халыҡ ижады.docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
894.54 Кб
Скачать

11А Бер аҙ зарлан йорһөн тип,

Лрала даръя яратты.

Сүлдә йөр(о)нөм һыу тапмай,

[һыуҙа йоҙҙом юл тапмай] 11.

Күп ғәриплек күргәнмен,

Юл башлаусы бер танмай.

Дүрт йыл булды юлыңда,

Хайран булып йорон мин;

Даръя кисеп, тау үтеп,

Күрмәгәнде күрҙем мин.

Табандарым уйылып,

Ҡулым тирем һуйылып,

Дәүләт бағым юйылып,

Зар сәргәрдан * булдым мпн.

Атамды мин күрмәнем,

Анамды мин күрмәнем.

Өйҙә ғүмер һормәнсм,

Бер һин осон пор(ө)нөм мин.

һине әҙләп йөр(ө)гәнмен,

Буйың тоштә күргәнмен,

Пәне.м ҡорбан ҡылғанмын,

Рәхим итһәң кәрәкте.

Зәғфрандай һулығанмын,

Өс йыл тотҡон булғанмын.

212

Поҙоң күрер кон булһа,

11Н булһам да булғанмын.

Миһман * булын килен мнн,

Хайран булып йорон мин,

Нурың төштә күреп мин,

Рәхим итһәң кәрәкте.

Атым минең — Буҙйегет,

Ҡашымда бар дуҫ егет,

Бер ҡайғылы ҡуш егет,

Рәхмәт әйтһәң кәрәкте.

Сын хәҡиҡәт йәр булһаң,

Өйгә керһәм кәрәкте.

Йәнем һонгөн япыйым Поҙөң күрһәм кәрәкте.

Ҡыҙҙың яуабы:

Ысын микән, отрок * микән һүҙең һинең, Танымаймын, ҡай ерлек һин, үҙең һинең? Төшөмдә алла ҡушҡан йәрем булһаң,

Кил, айнаҡтан күрәнем йөҙөң Һинең.

Буҙйегет тура айпаҡҡа килде, тине,

Ҡыҙ ҡарап, егет йөҙөп күрҙе, тине.

Битендәге пәрҙәһен асып ине.

Ханша ғашиҡ ярын инде белде, [тине].

Тунын кейеп, хан ҡыҙы ҡәҙәм * баҫты,

Югереп, ҡыҙҙар тороп ишек асты.

Услап алтын-комош ҡулына алын,

Мәрүәрнд * мән мәрйендән сәсеү сәсте. Ҡосаҡлашып күреште ғашиҡ йәре.

Ҡашында ҡырҡ ҡыҙ бар, хеҙмәткәре.

Ҡыҙҙар тороп, алдында яр-яр әйтеп,

Хан ҡыҙының табылды пнтизары.

Ҡыҙҙарҙың әйткән я p-я р ы:

Әлхәмде сүрә ҡөрьәндең башындалыр, яр-яр, Пәйғәмбәрҙәр алланың ҡашындалыр, яр-яр.

Берең — мәрүәрнд, берең — мәрйен, теҙелептер, яр-яр Берең — хандыр, берең — ханша, йәр булып һеҙ, яр-яр Берең — тутый, берең — былбыл, йәр булып һеҙ, яр-яр Берең — алтын, берең — көмөш, түш булып һеҙ, яр-яр Берең — гол, берең — йофар, хуш булып һеҙ, яр-яр. Берең — айҙыр, берец — кондор, ҡай(ы)рылмағыҙ1 яр-яр Заман ахыр булғансы, ай(ы)рылмағыҙ, яр-яр.

Берөң — гәүһәр, бсрең — яҡут, яратыптыр, яр-яр, Берөң — тутый, бсрең — былбыл, һайрашыптыр, яр-яр. Берең — хур ҡыҙ, берец — нур егет, бер тороғоҙ, яр-яр. Заман ахыр булғансы, бер йорөгоҙ, яр-яр...

Терек донъя ярашыр күн мал менән, яр-яр,

Маллыға көн ярашыр һөйгән йәр мән, яр-яр.

Малы юҡтың йәне юҡ, түшәге юҡ, яр-яр,

Йәре юҡтың йәне юҡ, түшәге юҡ, яр-яр.

Яр-яр итмәк боронғо өлгөбөҙ бар, яр-яр,

Терелектә бер аҙ кон көлкөбөҙ 1- бар, яр-яр.

Яр-яр әйтте ҡырҡ ҡыҙ, уйнап-көлөп,

Ҡолаҡ һалды хан копого *, тыштан тороп.

126 Ҡыҙҙарҙың был уйынын шпеткән һуң,

Юнәлде ханға табан, хәбәр алып...

Тәҡсир хан, ҡыҙығыҙгай барып килдем,

Бер шомлоҡ ба]> икән, тыңлап белдем.

Ҡырҡ ҡыҙ яр-яр әйтеп ятыр икән,

Ишеткән яманлыҡты әйтә килдем.

Был яр-ярын ишетеп ойгә керҙем,

Туйҙарын, ҡылған эшен ҡарап торҙом.

Күп ҡыҙҙар бер туй ҡылып ятыр икәп.

Ике егет эсепдә — шуны күрҙем.

Ҡыҙығыҙ мән бер егет мунындашыи,

Ятыпты таҡ өҫтөндә ҡуйындашып.

Минең әйткән һүҙемә инанмаһаң,

Ҡарағыҙ, тәҡсир ханым, ишек асып.

Ишетеп, хан ҡылысын ҡулына алды,

Иленә асыуланып хәбәр һалды.

Күшәлә күп һалдаттар йыйылышып,

Хан ҡыҙының таш өйөн ҡамап алды.